Λατινικά Γ´ Λυκείου: Κείμενα 20, 21, 22 (Κριτήριο αξιολόγησης)

Λατινικά Γ´ Λυκείου: Κείμενα 20, 21, 22 (Κριτήριο αξιολόγησης)

Claudius quinquagesimo anno aetātis suae imperium cēpit mirabili quodam casu. Exclūsus ab insidiatōribus Caligulae, recesserat in diaetam, cui nomen est Hermaeum. Paulo post rumōre caedis exterritus prorepsit ad solarium proximum et inter vela praetenta foribus se abdidit. Discurrens miles pedes eius animadvertit; eum latentem adgnōvit; extractum imperatōrem eum salutāvit. Hinc ad commilitōnes suos eum adduxit. Ab his in castra delātus est tristis et trepidus, dum obvia turba quasi moritūrum eum miserātur. Postero die Claudius imperātor factus est.

Brenno duce Galli, apud Alliam flumen deletis legionibus Romanorum, everterunt urbem Romam praeter Capitolium, pro quo immensam pecuniam acceperunt. Tum Camilus, qui diu apud Ardeam in exilio fuerat propter Veientanam praedam non aequo iure divisam, absens dictator est factus; is Gallos iam abeuntes secutus est: quibus interemptis aurum omne recepit. Quod illic appensum civitati nomen dedit: nam Pisaurum dicitur, quod illic aurum pensatum est. Post hoc factum rediit in exilium, unde tamen rogatus reversus est.

Amēmus patriam, pareāmus senatui, consulāmus bonis; praesentes fructus neglegāmus, posteritātis gloriae serviāmus; id esse optimum putēmus, quod est rectissimum; sperēmus quae volumus, sed ferāmus quod acciderit;arbitremur denique corpus virorum fortium magnorumque hominum esse mortale, animi vero motus et virtutis gloriam sempiternam esse.

 

 

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να μεταφραστούν τα παρακάτω αποσπάσματα:

• Claudius…adduxit.
• Brenno duce Galli… aurum omne recepit.
• arbitremur… sempiternam esse.

(Μονάδες 20)

 

 

Β. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω περιόδους με την ένδειξη ΣΩΣΤΟ (Σ) ή ΛΑΘΟΣ (Λ):

 

α) Οι Ρωμαίοι διατήρησαν το εθνικό επίθετο «ρωμαϊκή» για τη γλώσσα τους.

β) Η λατινική γλώσσα υπερίσχυσε των άλλων διαλέκτων με την επέκταση των Ρωμαίων σε όλη την ιταλική χερσόνησο.

γ) Οι ομοιότητες της λατινικής με την ελληνική οφείλονται στην κατάκτηση της Ρώμης από τους Έλληνες.

δ) Η λατινική γλώσσα είχε κοινή καταγωγή με την ελληνική.

ε) Η συστηματική καλλιέργεια της λατινικής και η παραγωγή αξιόλογων κειμένων έγινε μετά την ιστορική «συνάντηση» των Ρωμαίων με τους Έλληνες το 240 μ.Χ.

στ) Ο Λίβιος Ανδρόνικος μεταφράζει την Οδύσσεια του Ομήρου.

ζ) Το τέλος της αρχαίας ρωμαϊκής λογοτεχνίας τοποθετείται στον 6ο αιώνα μ.Χ.

η) Η διαπίστωση του Λίβιου Ανδρόνικου ότι «η Ελλάδα, ενώ κατακτήθηκε, κατέκτησε τον άγριο νικητή και εισήγαγε τις τέχνες στο αγροτικό Λάτιο» επαληθεύεται στον χώρο της λογοτεχνίας.

θ) Η σχέση του Ρωμαίου λογοτέχνη με το ελληνικό πρότυπο είναι η δημιουργική πρόσληψη και ο ανταγωνισμός.

ι) Το έπος (ο τελευταίος ώριμος καρπός των Ελλήνων) είναι το πρώτο είδος που ωριμάζει στη Ρώμη.

(Μονάδες 10)

 

 

Γ.1. Να γραφούν οι ζητούμενοι τύποι.

is	Γενική πληθυντικού στο ίδιο γένος
cui	Γενική πληθυντικού στο ίδιο γένος
Claudius	Κλητική ενικού
insidiatōribus	Ο ίδιος τύπος στον άλλο αριθμό
pedes	Ονομαστική ενικού
foribus	Γενική πληθυντικού
Postero	Ο ίδιος τύπος στο θηλυκό γένος του συγκριτικού βαθμού
flumen	Κλητική πληθυντικού
exilium	Γενική ενικού
hoc	Αιτιατική πληθυντικού στο θηλυκό γένος
magnorum	Ο ίδιος τύπος στον υπερθετικό βαθμό
diu	Ο υπερθετικός βαθμός
civitati	Γενική πληθυντικού
urbem	Αιτιατική πληθυντικού
imperātor	Ονομαστικής πληθυντικού

Μονάδες 15)

Γ.2. Να γραφούν οι ζητούμενοι τύποι.

cēpit	3ο ενικό οριστικής ενεστώτα στην άλλη φωνή
everterunt	Αφαιρετική σουπίνο
animadvertit	Απαρέμφατο μέλλοντα στην ίδια φωνή
adgnōvit	Απαρέμφατο μέλλοντα στην άλλη φωνή
moritūrum	Το απαρέμφατο παρακειμένου
factus est	2ο ενικό προστακτικής ενεστώτα στην άλλη φωνή
recesserat	Απαρέμφατο παρακειμένου
acceperunt	2ο ενικό υποτακτικής παρατατικού
fuerat	3ο πληθυντικό υποτακτικής παρατατικού
arbitremur	Ο ίδιος τύπος στον παρακείμενο
salutāvit	δοτική ενικού αρσενικού γένους μετοχής ενεστώτα
dicitur	2ο ενικό προστακτικής στον ίδιο χρόνο, στην άλλη φωνή
prorepsit	υποτακτική στον ίδιο χρόνο και στο ίδιο πρόσωπο
appensum	Απαρέμφατο ενεστώτα στην ίδια φωνή
miserātur	2ο πληθυντικό στην υποτακτική μέλλοντα

(Μονάδες 15)

 

 

 

Δ1. Nα αναγνωρίσετε συντακτικά τις παρακάτω λέξεις:

• aetātis : είναι……………στο ……………
• casu    : είναι……………στο ……………
• se        : είναι……………στο ……………
• suos    : είναι……………στο ……………
• tristis : είναι……………στο ……………
• die    : είναι……………στο ……………
• flumen : είναι……………στο ……………
• pro quo : είναι……………στο ……………
• iure : είναι……………στο ……………
• virorum : είναι……………στο ……………
   

(Μονάδες 10)

 

 

Δ.2. Να δηλώσετε τη κτήση με αυτοπάθεια και την κτήση χωρίς αυτοπάθεια στα παρακάτω παραδείγματα:

• pedes eius
• commilitōnes suos

(Μονάδες 3)

 

 

 

Δ3. Paulo post. Να δηλώσετε τον προσδιορισμό του χρόνου με εναλλακτικό τρόπο.

(Μονάδες 3)

 

Δ.4. Postero die Claudius imperātor factus est(a Romanis). Να μετατρέψετε την πρόταση από την ενεργητική σύνταξη στην παθητική.

(Μονάδες 5)

Δ.5. apud Alliam flumen. Να αναλύσετε την παράθεση σε αναφορική πρόταση.

(Μονάδες 4)

Δ.6. is Gallos iam abeuntes secutus est. Να τρέψετε την πρόταση σε απαρεμφατική με εξάρτηση Sallustius tradidit.

(Μονάδες 5)

 

E. Να αντιστοιχίσετε τις νεοελληνικές λέξεις της στήλης Α με τις ομόρριζές τους λατινικές λέξεις της στήλης Β. (Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν.)

Α	Β
1.     δίαιτα	α) deletis
2.     δόση	β) duce
3.     δούκας	γ) dedit
4.     κάζο	δ) diu
5.    δηλητήριο	ε) die
	στ)diaetam
	ζ) casu

(Μονάδες 10)

 

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α. Μετάφραση

• Ο Κλαύδιος στο πεντηκοστό έτος της ηλικίας του κατέλαβε την εξουσία χάρη σε κάποιο παράδοξο απροσδόκητο γεγονός. Αφού εκδιώχθηκε από τους δολοφόνους του Καλιγούλα, είχε αποσυρθεί σε μια θερινή κατοικία, της οποίας το όνομα είναι Ερμαίο. Λίγο αργότερα επειδή τρομοκρατήθηκε από τα νέα της σφαγής σύρθηκε προς το πιο κοντινό λιακωτό και κρύφτηκε ανάμεσα στα παραπετάσματα που κρέμονταν στην πόρτα. (Κάποιος)στρατιώτης που έτρεχε εδώ κι εκεί παρατήρησε τα πόδια του· τον αναγνώρισε που κρυβόταν· αφού τον τράβηξε έξω τον προσαγόρευσε αυτοκράτορα. Από εκεί τον οδήγησε στους συντρόφους του.

• Με αρχηγό το Βρέννο οι Γαλάτες, αφού κατατρόπωσαν τις λεγεώνες των Ρωμαίων κοντά στον ποταμό Αλία, κατέστρεψαν εντελώς την πόλη Ρώμη, εκτός από το Καπιτώλιο, για το οποίο πήραν ως αντάλλαγμα ένα τεράστιο χρηματικό ποσό. Τότε ο Κάμιλλος, ο οποίος είχε παραμείνει για πολύ καιρό εξόριστος στην Αρδέα εξαιτίας της λείας από τους Βηίους η οποία δε μοιράστηκε ακριβοδίκαια, έγινε δικτάτορας, αν και απουσίαζε· αυτός ακολούθησε τους Γαλάτες, ενώ αυτοί αποχωρούσαν ήδη: αφού τους εξολόθρευσε πήρε πίσω όλο το χρυσάφι.

• Τέλος, ας πιστεύουμε πως το σώμα των γενναίων ανδρών και των μεγάλων ανθρώπων είναι θνητό, όμως οι δυνάμεις της ψυχής και η δόξα της αρετής είναι αιώνια.

 

Β. α) ΛΑΘΟΣ

β) ΣΩΣΤΟ

γ) ΛΑΘΟΣ

δ) ΣΩΣΤΟ

ε) ΛΑΘΟΣ

στ) ΣΩΣΤΟ

ζ) ΣΩΣΤΟ

η) ΛΑΘΟΣ

θ) ΣΩΣΤΟ

ι) ΛΑΘΟΣ

 

Γ.1. α) eorum, earum, Claudi, insidiatore, pes, forium, posteriore, flumina, exilii/-i, has, maximorum, diutissime, civitatum/-ium, urbes/-is, imperatores.

β) capitur, eversu, animadversurum esse, adgnitum iri, mortuum esse, fac, recessisse, acciperes, essent, arbitrati simus, salutanti, dic, prorepserit, appendi, miseraturi sitis.

Δ.1.

aetatis: γενική διαιρετική στο anno

casu: αφαιρετική του τρόπου (ή της αιτίας) στο cepit

se: αντικείμενο του abdidit ·  εκφράζει ευθεία (ή άμεση) αυτοπάθεια

suos: επιθετικός προσδιορισμός στο commilitones· εκφράζει ευθεία (ή άμεση) αυτοπάθεια

tristis: επιρρηματικό κατηγορούμενο του τρόπου στο υποκείμενο Claudius  του delatus est 

die: αφαιρετική του χρόνου στο est factus

flumen:  παράθεση στο Alliam

pro quo:  εμπρόθετος προσδιορισμός που δηλώνει αντάλλαγμα στο acceperunt

iure:  αφαιρετική του τρόπου στη μετοχή  divisam

virorum: γενική κτητική στο corpus 

 

Δ.2. pedes suos/commilitones eius

 Δ.3. post paulum

 

Δ.4. Postero die Romani Claudium imperatorem fecerunt.

Δ.5. Apud Alliam, qui flumen erat.

Δ.6. Sallustius tradidit eum Gallos iam abeuntes secutum esse.

 

Ε. 1-στ, 2-γ, 3-β, 4-ζ, 5-α

 

 

Λατινικά Β’ Λυκείου, Α´ Τεύχος | Σχολικό βοήθημα

Λατινικά Β’ Λυκείου, Β´ Τεύχος | Σχολικό βοήθημα