Λατινικά Γ´ Λυκείου: Κείμενα 17, 47 (Κριτήριο αξιολόγησης)
ΜΑΘΗΜΑ XVII, ΜΑΘΗΜΑ XLVII
ΚΕΙΜΕΝΑ
α) Magnus timor exercitum occupāvit ex vocibus Gallōrum ac mercatōrum, qui Germānos ingenti magnitudine corporum et incredibili virtūte esse praedicābant. Alius aliā de causā discedere cupiēbat. Nonnulli pudōre adducti remanēbant. Hi neque vultum fingere neque lacrimas tenēre poterant; abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commūne periculum miserabantur.
β) Etsi super vestem eārum deprehendit canos, tamen Augustus dissimulāvit eos vidisse et aliis sermonibus tempus extraxit, donec induxit mentiōnem aetātis. Tum interrogāvit filiam, utrum post aliquot annos cana esse mallet an calva. Cum illa respondisset «ego, pater, cana esse malo», mendacium illi pater obiēcit: «Non dubito quin calva esse nolis. Quid ergo non times nē istae te calvam faciant?»
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α. Να μεταφραστούν στη Νέα Ελληνική τα ακόλουθα αποσπάσματα: «Magnus timor exercitum … neque lacrimas tenēre poterant;» και «Etsi super vestem … quin calva esse nolis.»
Μονάδες 20
Β1. Να αντιστοιχίσετε τους συγγραφείς της στήλης Α’ με τα έργα του στη στήλη Β΄. Δύο στοιχεία της στήλης Β΄ περισσεύουν.
|
ΣΤΗΛΗ Α΄ |
ΣΤΗΛΗ Β΄ |
|
1.Μάρκος Τύλλιος Κικέρων |
α. Επωδοί |
|
2. Κορνήλιος Νέπως |
β. Για τη φύση των πραγμάτων |
|
3. Σαλλούστιος Κρίσπος |
γ. Μενίππειες Σάτιρες |
|
4. Λουκρήτιος |
δ. Ιστορική βιογραφία |
|
5. Κόντος Οράτιος Φλάκκος |
ε. Εκλογές |
|
|
στ. Καισαρικοί λόγοι |
|
ζ. Η συνωμοσία του Κατιλίνα |
Μονάδες 10
Β.2. Να βρείτε με ποια λέξη των λατινικών κειμένων που σας δόθηκαν έχουν ετυμολογική συγγένεια οι παρακάτω λέξεις της Νέας Ελληνικής: μερκαντιλισμός, πατρίδα, φαμίλια, φύση, ουσία.
Μονάδες 10
Γ.1.α. Magnus timor, ingenti magnitudine, commūne periculum, aliis sermonibus: να γράψετε τις παραπάνω συνεκφορές στην ίδια πτώση, στον άλλον αριθμό.
(Μονάδες 8)
Γ.1.β. Magnus, ingenti: να γράψετε τα επίθετα στους άλλους δύο βαθμούς, στην ίδια πτώση, γένος και αριθμό (μονάδες 4). Του επιθέτου magnus να γραφεί το επίρρημα και στους τρεις βαθμούς (μονάδες 3).
(Μονάδες 7)
(Μονάδες 15)
Γ.2.α. Να χαρακτηρίσετε ως σωστή ή λανθασμένη τη γραμματική αναγνώριση των λέξεων που ακολουθούν:
|
|
Σ |
Λ |
|
occupavit: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρακειμένου |
|
|
|
praedicabant: γ΄ πληθυντικό οριστικής ενεργητικού παρακειμένου |
|
|
|
discedere: απαρέμφατο παθητικού ενεστώτα |
|
|
|
abditi: ονομαστική πληθυντικού, αρσενικού γένους της μετοχής παθητικού παρακειμένου |
|
|
|
deprehendit: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού ενεστώτα |
|
|
|
mallet: γ΄ ενικό υποτακτικής παρατατικού |
|
|
|
respondisset: γ΄ ενικό υποτακτικής ενεργητικού υπερσυντελίκου |
|
|
|
faciant: γ΄ πληθυντικό οριστικής ενεργητικού ενεστώτα |
|
|
(Μονάδες 8)
Γ.2.β. Να γράψετε τις μετοχές (στην ονομαστική) και τα απαρέμφατα όλων των χρόνων του αποθετικού ρήματος querebantur (να ληφθεί υπόψη το γένος και ο αριθμός του υποκειμένου, όπου είναι απαραίτητο).
(Μονάδες 7)
(Μονάδες 15)
Δ1. α) adducti: να βρείτε το είδος της μετοχής (μονάδες 2) και να την αναλύσετε στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση (μονάδες 3).
(Μονάδες 5)
Δ1. β) Ego, pater, cana esse malo: Να μετατρέψετε τον ευθύ λόγο σε πλάγιο με εξάρτηση Illa dicit (dixit)
(Μονάδες 5)
Δ1. γ) Etsi super vestem earum deprehendit canos, tamen Augustus dissimulavit eos vidisse. Να συμπτύξετε τηδευτερεύουσα πρόταση σε μετοχή
(Μονάδες 5)
Μονάδες 15
Δ.2.α. Να βρείτε τη συντακτική λειτουργία των παρακάτω όρων:
|
1. Gallōrum |
είναι………….. στο …………….. |
|
2. suum |
είναι………….. στο …………….. |
|
3. filiam |
είναι………….. στο …………….. |
|
4. cana |
είναι………….. στο …………….. |
|
5. calvam |
είναι………….. στο …………….. |
Μονάδες 10
Δ.2.β. quin calva esse nolis: να αναγνωρίσετε το είδος της δευτερεύουσας πρότασης (μονάδα 1), να αιτιολογήσετε τον τρόπο εκφοράς της (μονάδες 3) και να δηλώσετε τη συντακτική της λειτουργία (μονάδα 1).
Μονάδες 5
Μονάδες 15
«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».
Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Α. α) Μεγάλος φόβος κατέλαβε το στράτευμα από τις διαδόσεις των Γαλατών και των εμπόρων, που διαλαλούσαν (διεκήρυσσαν) ότι οι Γερμανοί είχαν τεράστια σωματική διάπλαση και απίστευτη ανδρεία (ήταν τεράστιας σωματικής διάπλασης και απίστευτης ανδρείας). Άλλος για άλλη αιτία επιθυμούσε να φύγει (Άλλοι [από τους Ρωμαίους] ήθελαν να φύγουν, προβάλλοντας ο καθένας και μια δικαιολογία). Μερικοί παρέμεναν σπρωγμένοι (παρασυρμένοι) από ντροπή. Αυτοί δεν μπορούσαν ούτε να προσποιηθούν ούτε να κρατήσουν τα δάκρυά τους‧
β) Αν και ανακάλυψε άσπρες τρίχες πάνω στο φόρεμά (στα φορέματά) τους, όμως, ο Αύγουστος προσποιήθηκε πως δεν τις είδε και με άλλες κουβέντες παρέτεινε τον χρόνο (άφησε την ώρα να κυλήσει), μέχρι που έφερε τη συζήτηση στην ηλικία. Τότε ρώτησε την κόρη του, αν μετά από κάποια (σε μερικά) χρόνια θα προτιμούσε να είναι ασπρομάλλα ή φαλακρή. Όταν εκείνη απάντησε «Εγώ, πατέρα, προτιμώ να είμαι ασπρομάλλα», ο πατέρας πρόβαλε σε εκείνη το εξής (την αντέκρουσε με το εξής) ψεύτικο επιχείρημα: «Δεν αμφιβάλλω ότι δεν θέλεις να είσαι φαλακρή.»
Β.1.Μάρκος Τύλλιος Κικέρων→ Καισαρικοί λόγοι
Κορνήλιος Νέπως → Ιστορική βιογραφία
Σαλλούστιος Κρίσπος → Η συνωμοσία του Κατιλίνα
Λουκρήτιος → Για τη φύση των πραγμάτων
Κόντος Οράτιος Φλάκκος → Επωδοί
Β.2. μερκαντιλισμός: mercatōrum, πατρίδα: pater, φαμίλια: familiaris, φύση: filiam, ουσία: esse.
Γ.1.α.
magni timores
ingentibus magnitudinibus
commūnia pericula
alio sermone
Γ.1.β.
|
Θετικός |
Συγκριτικός |
Υπερθετικός |
|
magnus |
maior |
maximus |
|
ingenti |
ingentiore |
ingentissimā |
|
magnopere / magno opere |
magis |
maxime |
Γ.2.α.
|
|
Σ |
Λ |
|
occupavit: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού παρακειμένου |
x |
|
|
praedicabant: γ΄ πληθυντικό οριστικής ενεργητικού παρακειμένου |
|
x |
|
discedere: απαρέμφατο παθητικού ενεστώτα |
|
x |
|
abditi: ονομαστική πληθυντικού, αρσενικού γένους της μετοχής παθητικού παρακειμένου |
x |
|
|
deprehendit: γ΄ ενικό οριστικής ενεργητικού ενεστώτα |
|
x |
|
mallet: γ΄ ενικό υποτακτικής παρατατικού |
x |
|
|
respondisset: γ΄ ενικό υποτακτικής ενεργητικού υπερσυντελίκου |
x |
|
|
faciant: γ΄ πληθυντικό οριστικής ενεργητικού ενεστώτα |
|
x |
Γ.2.β.
|
|
Μετοχές |
Απαρέμφατα |
|
Ενεστώτας |
querentes |
queri |
|
Μέλλοντας |
questuri |
questuros esse |
|
Παρακείμενος |
questi |
questos esse |
|
Υπερσυντέλικος |
questos |
fore |
Δ.1.α. adducti: Αιτιολογική μετοχή συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος(Nonnulli).
quod/quia/quoniam adducti erant
Δ1. β) Illa patri dixit se canam esse malle.
Δ1. γ) Augustus tamen dissimulavit canos super vestem earum deprehensos vidisse.
Δ.2.α. Gallōrum: γενική υποκειμενική στο vocibus.
suum: επιθετικός προσδιορισμός στο fatum.
filiam: άμεσο αντικείμενο ρήματος interrogavit.
cana: κατηγορούμενο στο ego μέσω του esse.
calvam: κατηγορούμενο στο αντικείμενο te.
Δ.2.β. Δευτερεύουσα ουσιαστική πρόταση του quin, ως αντικείμενο στο dubito˙ εισάγεται με τον σύνδεσμο quin (γιατί το ρήμα «non dubito» από το οποίο εξαρταται έχει άρνηση), εκφέρεται με υποτακτική επειδή το περιεχόμενό της εκφράζει την πρόθεση του υποκειμένου του ρήματος της κύριας˙ συγκεκριμένα με υποτακτική ενεστώτα (nolis) γιατί εξαρτάται από ρήμα αρκτικού χρόνου (dubito) και αναφέρεται στο παρόν-μέλλον (ιδιόμορφη ακολουθία χρόνων: η πρόθεση είναι δηλ. ιδωμένη τη στιγμή που εμφανίζεται στο μυαλό του ομιλητή, συγχρονισμός της κύριας με τη δευτερεύουσα πρόταση, και όχι τη στιγμή της πιθανής πραγματοποίησής της).
Λατινικά Β’ Λυκείου, Α´ Τεύχος | Σχολικό βοήθημα
Λατινικά Β’ Λυκείου, Α´ Τεύχος | Σχολικό βοήθημα