Αδίδακτο κείμενο: Λυσίας, Κατά Ερατοσθένους 5-7
(έκδ. του Albini, U. Φλωρεντία: Sansoni, 1955)
Ο ρήτορας Λυσίας κατηγορεί τον Ερατοσθένη, έναν από τους Τριάκοντα Τυράννους, ότι προκάλεσε τον φόνο του αδελφού του, του Πολέμαρχου. Ο λόγος εκφωνήθηκε το 403 π.Χ. από τον ίδιο τον ρήτορα.
Ἑπειδὴ δ’ οἱ τριάκοντα πονηροὶ [μὲν] καὶ συκοφάνται ὄντες εἰς τὴν ἀρχὴν κατέστησαν, φάσκοντες χρῆναι τῶν ἀδίκων καθαρὰν ποιῆσαι τὴν πόλιν καὶ τοὺς λοιποὺς πολίτας ἐπ’ ἀρετὴν καὶ δικαιοσύνην τραπέσθαι, [καὶ] τοιαῦτα λέγοντες οὐ τοιαῦτα ποιεῖν ἐτόλμων, ὡς ἐγὼ περὶ τῶν ἐμαυτοῦ πρῶτον εἰπὼν καὶ περὶ τῶν ὑμετέρων ἀναμνῆσαι πειράσομαι. Θέογνις γὰρ καὶ Πείσων ἔλεγον ἐν τοῖς τριάκοντα περὶ τῶν μετοίκων, ὡς εἶέν τινες τῇ πολιτείᾳ ἀχθόμενοι· καλλίστην οὖν εἶναι πρόφασιν τιμωρεῖσθαι μὲν δοκεῖν, τῷ δ’ ἔργῳ χρηματίζεσθαι· πάντως δὲ τὴν μὲν πόλιν πένεσθαι τὴν ἀρχὴν <δὲ> δεῖσθαι χρημάτων. Καὶ τοὺς ἀκούοντας οὐ χαλεπῶς ἔπειθον· ἀποκτιννύναι μὲν γὰρ ἀνθρώπους περὶ οὐδενὸς ἡγοῦντο, λαμβάνειν δὲ χρήματα περὶ πολλοῦ ἐποιοῦντο. Ἔδοξεν οὖν αὐτοῖς δέκα συλλαβεῖν, τούτων δὲ δύο πένητας, ἵνα αὐτοῖς ᾖ πρὸς τοὺς ἄλλους ἀπολογία, ὡς οὐ χρημάτων ἕνεκα ταῦτα πέπρακται, ἀλλὰ συμφέροντα τῇ πολιτείᾳ γεγένηται, ὥσπερ τι τῶν ἄλλων εὐλόγως πεποιηκότες.
———-
εἰς τὴν ἀρχὴν κατέστησαν: κατέλαβαν την εξουσία
ἄχθομαί τινι: στενοχωριέμαι, δυσανασχετώ με κάποιον/κάτι
πάντως: τελείως, εντελώς
ἀποκτιννύναι <ἀποκτίννυμι: φονεύω
ὥσπερ (πεποιηκότες): λες και είχαν κάνει
φάσκω: υποστηρίζω
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Γ1. Να μεταφράσετε στη Νέα Ελληνική το απόσπασμα: Ἑπειδὴ δ’ οἱ τριάκοντα… πειράσομαι.
Μονάδες 20
Γ2. Ποια ήταν η πρόφαση για τις διώξεις εναντίον των μετοίκων και ποιοι ήταν οι πραγματικοί λόγοι που οδήγησαν τους Τριάκοντα σε αυτή την απόφαση;
Μονάδες 10
Γ3. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους για τις παρακάτω λέξεις που σας δίνονται:
τῇ πολιτείᾳ: δοτική και αιτιατική πληθυντικού
τὴν ἀρχὴν: δοτική ενικού και γενική πληθυντικού
τῷ ἔργῳ: ο ίδιος τύπος στον άλλο αριθμό
συκοφάνται: η γενική στον ίδιο αριθμό
πέπρακται: τον ίδιο τύπο στον υπερσυντέλικο
ἔλεγον: το β΄ ενικό πρόσωπο οριστικής και προστακτικής αορίστου β´
γεγένηται: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής του παρατατικού
Μονάδες 10
Γ4.
α. Να προσδιορίσετε την κύρια συντακτική λειτουργία των υπογραμμισμένων λέξεων του κειμένου:
| οἱ τριάκοντα: | είναι | ……………………… | στο | ……………………… |
| χρῆναι : | είναι | ……………………… | στο | ……………………… |
| τοὺς λοιποὺς: | είναι | ……………………… | στο | ……………………… |
| χρημάτων ἕνεκα: | είναι | ……………………… | στο | ……………………… |
| αὐτοῖς: | είναι | ……………………… | στο | ……………………… |
Μονάδες 10
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Γ1. Όταν λοιπόν οι Τριάκοντα, που ήταν κακοί και συκοφάντες, ανέλαβαν την εξουσία, ισχυρίζονταν ότι έπρεπε να καθαρίσουν την πόλη από τους άδικους και να στρέψουν τους υπόλοιπους πολίτες προς την αρετή και τη δικαιοσύνη· ενώ έλεγαν τέτοια λόγια, τολμούσαν να πράττουν εντελώς διαφορετικά. Γι’ αυτά θα προσπαθήσω να σας υπενθυμίσω, αφού πρώτα μιλήσω για όσα αφορούν εμένα τον ίδιο και έπειτα για όσα αφορούν εσάς.
Γ2. Οι Τριάκοντα με πρόφαση ότι κάποιοι μέτοικοι ήταν δυσαρεστημένοι με το τυραννικό καθεστώς και ενεργούν εναντίον του, σχεδίασαν την εξόντωσή τους με απώτερο, όπως ισχυρίζεται ο ομιλητής, σκοπό να εξοικονομήσουν χρήματα για τους ίδιους. Τα χρειάζονταν, επειδή από τη μία στην πόλη επικρατούσε φτώχεια και από την άλλη η τυραννική διακυβέρνησή τους ήταν πολυέξοδη. Ωστόσο, προχώρησαν στη σύλληψη μεταξύ άλλων και κάποιων φτωχών μετοίκων που έγινε εσκεμμένα προκειμένου να ισχυριστούν ότι δήθεν οι ενέργειές τους δεν είχαν οικονομικά κίνητρα. (Λέξεις 79)
Γ3. τῇ πολιτείᾳ: ταῖς πολιτείας, τὰς πολιτείας
τὴν ἀρχὴν: τῇ ἀρχῇ, τῶν ἀρχῶν
τῷ ἔργῳ: τοῖς ἔργοις
συκοφάνται: τῶν συκοφαντῶν
πέπρακται: ἐπέπρακτο
ἔλεγον: εἰπὲ
γεγένηται: ἐγίγνοντο
Γ3. οἱ τριάκοντα: Υποκείμενο στο ρήμα κατέστησαν και στη μετοχή ὄντες.
χρῆναι : Αντικείμενο, ειδικό απαρέμφατο στη μετοχή φάσκοντες
τοὺς λοιποὺς: επιθετικός προσδιορισμός στο πολίτας
χρημάτων ἕνεκα: εμπρόθετος προσδιορισμός του σκοπού στο ρήμα πέπρακται
αὐτοῖς: δοτική προσωπική στο απρόσωπο ρήμα Ἔδοξεν
«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».
Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok
