Οικογένεια ως θεσμός σε κρίση
Η οικογένεια είναι μορφή συμβίωσης σταθερού χαρακτήρα που δημιουργήθηκε για να ανταποκριθεί στις βιολογικές και συναισθηματικές ανάγκες του ανθρώπου. Είναι ο πρώτος σταθμός στην ιστορία της ανθρωπότητας γιατί αποτέλεσε την πρώτη μορφή κοινωνικής ζωής. Μέσα σ’αυτήν τα άτομα έμαθαν να συμβιώνουν, τηρώντας τις αρχές και τους κανόνες της, με ασφάλεια και να διαμορφώνουν με αρτιότητα την προσωπικότητά τους.
Όμως η σύγχρονη οικογένεια παρουσιάζεται αποδυναμωμένη. Έχουν χαλαρώσει οι συνεκτικοί δεσμοί ανάμεσα στα μέλη της, έχει ξεπέσει το κύρος της και δοκιμάζεται καθημερινά πιεζόμενη από τις συνεχείς μεταβολές και τις νέες ανάγκες. Την παραπάνω άποψη επιβεβαιώνουν τα αυξημένα διαζύγια, η έξαρση της οικογενειακής βίας και εγκληματικότητας, η έλλειψη σεβασμού και κατανόησης μεταξύ των μελών της οικογένειας και η τάση για πρόωρη απομάκρυνση των νεαρών μελών, με αποτέλεσμα τη δημιουργία οξύτατων και δυσεπίλυτων κοινωνικών προβλημάτων.
Ο ρόλος της οικογένειας είναι πολυπρισματικός και αντανακλάται σε διάφορες πτυχές της ανθρώπινης ζωής. Αρχικά, αποτελεί βασικό πυρήνα διαιώνισης του ανθρώπινου γένους. Μέσα σ’ αυτήν επιτελείται το πιο ιερό και βαθύ μυστήριο, το θαύμα της δημιουργίας. Λαοί και έθνη επιβιώνουν χάρη στην αναπαραγωγική διαδικασία στα πλαίσια της οικογένειας. Στη συνέχεια, προστατεύει τα νεαρά της μέλη, καλύπτει τις βιοτικές τους ανάγκες και οδηγεί στη φυσική ωριμότητα και την ομαλή βιολογική τους εξέλιξη. Συν τοις άλλοις, παρέχει στα παιδιά γνώσεις , ικανοποιεί την περιέργειά τους, ενεργοποιεί τη νόησή τους ,καλλιεργεί την κρίση και την αντίληψή τους και οδηγεί στην επίγνωση του ανθρώπινου προορισμού τους .Τέλος, θεμελιώνει το ιδεολογικό-πολιτικό υπόβαθρο του νεαρού ατόμου με την προϋπόθεση βέβαια να είναι φορέας υψηλών στόχων και ανθρωπιστικών ιδεωδών. Το εθίζει στη χρήση διαλόγου, στην αυτοκυριαρχία, την ρεαλιστική αντιμετώπιση των καταστάσεων και την προώθηση της δημοκρατίας, της ισότητας, της δικαιοσύνης και το σεβασμό ατομικών ελευθεριών των συνανθρώπων του.
Παρόλο που ο ρόλος της οικογένειας είναι μείζονος σημασίας εντούτοις διέρχεται κρίση η οποία την κλονίζει. Κάποια από τα αίτια εντοπίζονται στην μεταβολή των όρων της ατομικής και συλλογικής ζωής που διαρραγούν και θέτουν σε δοκιμασία τους θεσμούς οι οποίοι πιέζονται από τις νέες ανάγκες , με αποτέλεσμα την αλλαγή τους. Έτσι η οικογένεια στην ιστορική της πορεία υπέστη βαθιές αλλαγές που αποδυνάμωσαν την λειτουργία της. Στη συνέχεια, η γρήγορη απομάκρυνση των νεαρών μελών από το περιβάλλον του σπιτιού,από αντίδραση στη δομή και τις ιδιαίτερες συνήθειες της οικογένειας αλλά και λόγους σπουδών και εργασίας αλλά και η τάση ανεξαρτησίας, προκαλεί την αριθμητική μείωση των μελών της οικογένειας, ενώ στο παρελθόν την συναποτελούσαν πολλές γενιές. Κάτι εξίσου σημαντικό αποτελεί η κραυγαλέα διαφορά χαρακτήρων των δύο συζύγων που επισημαίνεται αμέσως μετά την πραγματοποίηση ενός γάμου, στον οποίο δεν οδηγήθηκαν από αμοιβαία εκτίμηση , επίγνωση των ευθυνών και ώριμη σκέψη, αναμφισβήτητα οξύνει περισσότερο τις σχέσεις των μελών της οικογένειας και οδηγεί συχνά στη διάλυσή της.
Κατά συνέπεια, τα νεαρά μέλη της οικογένειας , απογοητευμένα και άδεια από τη συμβίωσή τους μέσα σ’αυτή, γίνονται εριστικά, αυτόβουλα , επιθετικά και αντιδρούν έντονα άλλοτε προκαλώντας συνεχείς διενέξεις άλλοτε αναζητώντας έξω από την οικογενειακή στέγη φιλίες πρόσκαιρες και συχνά καταστροφικές και άλλοτε υιοθετώντας μια άκρως παθητική και αρνητική στάση , που τελματώνει και αδειάζει τις σχέσεις. Έπειτα, η αδιάκοπη ασυνενοησία , η κακή διάθεση , ασυμφωνία των χαρακτήρων, η σκόπιμη αμφισβήτηση και αντίδραση εντείνουν την κρίση του θεσμού της οικογένειας , υποβαθμίζουν το κύρος του και μειώνουν το δεσμό ανάμεσα στα μέλη του αλλά και τις ελπίδες για την επίτευξη μιας αρμονικής οικογενειακής και κοινωνικής ζωής. Προς επίρρωση των ανωτέρω, διασαλεύεται η κοινωνική τάξη αφού η αναρχία, η έκλυση των ηθών , η βία, ο ατομικισμός και η καταρράκωση των θεσμών γίνονται τα βασικά χαρακτηριστικά και δημιουργούν νοσηρά πρότυπα για τις μελλούμενες γενιές.
Σε ό,τι αφορά τα μέτρα, επιβάλλεται ο μετασχηματισμός και η αναπροσαρμογή της οικογένειας στις νέες συνθήκες της ατομικής και συλλογικής ζωής και η χάραξη της μελλοντικής πορείας της πάνω σε νέες βάσεις και δομές. Επιπλέον, να γίνονται αμοιβαίες υποχωρήσεις, να πλησιάζουν τε μέλη της οικογένειας το ένα το άλλο, να επικρατεί κλίμα συννενόησης, και να καλλιεργηθεί ο σεβασμός στις ιδιαιτερότητες και την προσωπικότητα του άλλου. Στοιχείο που βοηθά σε αυτό είναι ο διάλογος αφού μέσα από τη χρήση του επιλύονται τα μεταξύ προβλήματα των μελών καθώς και οι διαφορές τους. Τέλος, οι γονείς να συνειδητοποιήσουν πως είναι οι μόνοι υπεύθυνοι για τη σωστή και ολοκληρωμένη αγωγή των παιδιών τους να αποτελέσουν υγιή πρότυπα και να τους εξασφαλίσουν μια σταθερή και μόνιμα προστατευτική οικογενειακή κατάσταση για να αναπτυχθούν σαν ολοκληρωμένες ψυχοπνευματικές και σωματικές οντότητες.
Καταλήγοντας, η οικογένεια αποτελεί το καθρέφτη της κοινωνίας μέσα στον οποίο αντανακλώνται ιδέες, ήθη και αρχές. Χρέος όλων να την προστατεύσουμε.