Αδίδακτο κείμενο: Ἰσοκράτης, Ἀρεοπαγιτικὸς §§21-23
(έκδ. του Mathieu,G. Παρίσι: Les Belles Lettres, 1942, ανατ. 1966)
Ο Ισοκράτης αναφέρεται στην αξιοκρατική επιλογή των αρχόντων της αθηναϊκής πολιτείας, την οποία ο Σόλωνας και ο Κλεισθένης θέσπισαν κατά το παρελθόν.
Μέγιστον δ’ αὐτοῖς συνεβάλετο πρὸς τὸ καλῶς οἰκεῖν τὴν πόλιν, ὅτι δυοῖν ἰσοτήτοιν νομιζομέναιν εἶναι, καὶ τῆς μὲν ταὐτὸν ἅπασιν ἀπονεμούσης, τῆς δὲ τὸ προσῆκον ἑκάστοις, οὐκ ἠγνόουν τὴν χρησιμωτέραν, ἀλλὰ τὴν μὲν τῶν αὐτῶν ἀξιοῦσαν τοὺς χρηστοὺς καὶ τοὺς πονηροὺς ἀπεδοκίμαζον ὡς οὐ δικαίαν οὖσαν, τὴν δὲ κατὰ τὴν ἀξίαν ἕκαστον τιμῶσαν καὶ κολάζουσαν προῃροῦντο καὶ διὰ ταύτης ᾤκουν τὴν πόλιν, οὐκ ἐξ ἁπάντων τὰς ἀρχὰς κληροῦντες, ἀλλὰ τοὺς βελτίστους καὶ τοὺς ἱκανωτάτους ἐφ’ ἕκαστον τῶν ἔργων προκρίνοντες. Τοιούτους γὰρ ἤλπιζον ἔσεσθαι καὶ τοὺς ἄλλους, οἷοί περ ἂν ὦσιν οἱ τῶν πραγμάτων ἐπιστατοῦντες. Ἔπειτα καὶ δημοτικωτέραν ἐνόμιζον εἶναι ταύτην τὴν κατάστασιν ἢ τὴν διὰ τοῦ λαγχάνειν γιγνομένην· ἐν μὲν γὰρ τῇ κληρώσει τὴν τύχην βραβεύσειν καὶ πολλάκις λήψεσθαι τὰς ἀρχὰς τοὺς ὀλιγαρχίας ἐπιθυμοῦντας, ἐν δὲ τῷ προκρίνειν τοὺς ἐπιεικεστάτους τὸν δῆμον ἔσεσθαι κύριον ἑλέσθαι τοὺς ἀγαπῶντας μάλιστα τὴν καθεστῶσαν πολιτείαν.
———-
δυοῖν ἰσοτήτοιν νομιζομέναιν: επειδή αναγνωρίζονταν ότι υπάρχουν δυο είδη ισότητας
δημοτικωτέραν: περισσότερο συμφέρουσα/αρεστή στον λαό
ἡ ἀρχή: η θέση εξουσίας, το πολιτικό αξίωμα
τὴν καθεστῶσαν πολιτείαν: το υφιστάμενο πολίτευμα
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Γ1. Να μεταφράσετε στη Νέα Ελληνική το απόσπασμα: «Τοιούτους γὰρ ἤλπιζον … τὴν καθεστῶσαν πολιτείαν».
Μονάδες 20
Γ2. Γιατί, σύμφωνα με το κείμενο, η εκλογή των αρχόντων θεωρείται πιο δημοκρατική διαδικασία από την κλήρωση;
Μονάδες 10
Γ3. α) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους:
καλῶς: τον υπερθετικό βαθμό
χρησιμωτέραν: τον υπερθετικό βαθμό
τοὺς βελτίστους: τον θετικό και συγκριτικό βαθμό
τοὺς ἐπιεικεστάτους: τον θετικό βαθμό
β) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους των ρηματικών τύπων:
οἰκεῖν: το β´ ενικό προστακτικής στον ίδιο χρόνο
προῃροῦντο: το απαρέμφατο στον ενεστώτα
γιγνομένην: ο ίδιος τύπος στον αόριστο β
ἑλέσθαι: ο ίδιος τύπος στην άλλη φωνή
εἶναι: το β´ ενικό προστακτικής στον ίδιο χρόνο
Μονάδες 10
Γ4. α. Να προσδιορίσετε την κύρια συντακτική λειτουργία των υπογραμμισμένων λέξεων/φράσεων του κειμένου:
|
οὖσαν: |
είναι…………………………………… |
στο……………………………………………………… |
|
διὰ ταύτης: |
είναι…………………………………… |
στο………………………………………………………. |
|
τῶν ἔργων: |
είναι…………………………………… |
στο………………………………………………………. |
|
ἔσεσθαι: |
είναι…………………………………… |
στο……………………………………………………… |
|
κύριον: |
είναι…………………………………… |
στο……………………………………………………… |
(μονάδες 5)
β. «Ἔπειτα καὶ δημοτικωτέραν ἐνόμιζον εἶναι ταύτην τὴν κατάστασιν ἢ τὴν διὰ τοῦ λαγχάνειν γιγνομένην·»: Ο ρήτορας κάνει μία σύγκριση μεταξύ δύο τρόπων επιλογής αρχόντων. Να εντοπίσετε τους δύο όρους της σύγκρισης (μονάδες 4), καθώς και τη λέξη που δηλώνει την ανωτερότητα του ενός σε σχέση με τον άλλον (μονάδα 1).
Μονάδες 10
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Γ1. Διότι έλπιζαν ότι τέτοιοι θα είναι και οι άλλοι πολίτες, όποιοι ακριβώς θα είναι και οι κυβερνήτες της πόλης. Έπειτα θεωρούσαν πως η επιλογή των αρχόντων με τέτοιο τρόπο είναι περισσότερο συμφέρουσα στον λαό, παρά αυτή που γίνεται με κλήρωση· διότι νόμιζαν ότι στην κλήρωση θα βραβεύσει (θα κρίνει) η τύχη και πολλές φορές θα καταλάβουν τις θέσεις εξουσίας όσοι επιθυμούν την ολιγαρχία, με το να προτιμώνται όμως οι πιο ικανοί, (νόμιζαν) ότι ο λαός είναι κύριος να εκλέξει τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του υπάρχοντος πολιτεύματος.
Γ2. Η εκλογή θεωρείται πιο δημοκρατική, επειδή δίνει στον λαό τη δυνατότητα να επιλέγει συνειδητά τους ικανότερους και εκείνους που στηρίζουν το υπάρχον πολίτευμα. Αντίθετα, η κλήρωση αφήνει την ανάδειξη των αρχόντων στην τύχη, με αποτέλεσμα να μπορούν να αναλάβουν αξιώματα ακόμη και άτομα που επιθυμούν διαφορετικό, ολιγαρχικό καθεστώς.
Γ3. α) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους:
καλῶς: κάλλιστα
χρησιμωτέραν: χρησιμωτάτην
τοὺς βελτίστους: τοὺς ἀγαθούς, τοὺς βελτίονας/βελτίους
τοὺς ἐπιεικεστάτους: τοὺς ἐπιεικεῖς
β) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους των ρηματικών τύπων:
οἰκεῖν: οἴκει
προῃροῦντο: προαιρεῖσθαι
γιγνομένην: γενομένην
ἑλέσθαι: ἑλεῖν
εἶναι: ἴσθι
Γ4. α.
οὖσαν: επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας (αιτιολογική μετοχή, υποκειμενικής αιτιολογίας, συνοδευόμενη από το μόριο ὡς) στο ρήμα ἀπεδοκίμαζον.
διὰ ταύτης: (εμπρόθετος) επιρρηματικός προσδιορισμός του μέσου στο ρήμα ᾤκουν.
τῶν ἔργων: ετερόπτωτος προσδιορισμός (γενική διαιρετική) στο ἕκαστον.
ἔσεσθαι: αντικείμενο στο ρήμα ἤλπιζον (ειδικό απαρέμφατο).
κύριον: κατηγορούμενο στο τὸν δῆμον από το απαρέμφατο ἔσεσθαι.
β. Οι δύο όροι σύγκρισης είναι: ταύτην τὴν κατάστασιν (α΄ όρος σύγκρισης), ἢ τὴν διὰ τοῦ λαγχάνειν γιγνομένην (β΄ όρος σύγκρισης). Η συγκριτική λέξη είναι: δημοτικωτέραν.
«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».
Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok
