Αδίδακτο κείμενο: Ξενοφῶν, Ἱέρων §§ 2.6-9
Ξενοφῶν, Ἱέρων §§ 2.6-9
(έκδ. του Marchant, E.C. Οξφόρδη: Clarendon Press, 1920, ανατ. 1969)
Στο έργο αυτό γίνεται συζήτηση ανάμεσα στον τύραννο των Συρακουσών Ιέρωνα και τον ποιητή Σιμωνίδη σχετικά με τις διαφορές του τυραννικού από τον ιδιωτικό βίο.
Ἐγὼ δὲ πεπειραμένος σαφῶς οἶδα, ὦ Σιμωνίδη, καὶ λέγω σοι ὅτι οἱ τύραννοι τῶν μεγίστων ἀγαθῶν ἐλάχιστα μετέχουσι, τῶν δὲ μεγίστων κακῶν πλεῖστα κέκτηνται. Αὐτίκα γὰρ εἰ μὲν εἰρήνη δοκεῖ μέγα ἀγαθὸν τοῖς ἀνθρώποις εἶναι, ταύτης ἐλάχιστον τοῖς τυράννοις μέτεστιν· εἰ δὲ πόλεμος μέγα κακόν, τούτου πλεῖστον μέρος οἱ τύραννοι μετέχουσιν. Εὐθὺς γὰρ τοῖς μὲν ἰδιώταις, ἂν μὴ ἡ πόλις αὐτῶν κοινὸν πόλεμον πολεμῇ, ἔξεστιν ὅποι ἂν βούλωνται πορεύεσθαι μηδὲν φοβουμένους μή τις αὐτοὺς ἀποκτείνῃ, οἱ δὲ τύραννοι πάντες πανταχῇ ὡς διὰ πολεμίας πορεύονται. Αὐτοί τε γοῦν ὡπλισμένοι οἴονται ἀνάγκην εἶναι διάγειν καὶ ἄλλους ὁπλοφόρους ἀεὶ συμπεριάγεσθαι. Ἔπειτα δὲ οἱ μὲν ἰδιῶται, ἐὰν καὶ στρατεύωνταί που εἰς πολεμίαν, ἀλλ’ οὖν ἐπειδάν γε ἔλθωσιν οἴκαδε, ἀσφάλειαν σφίσιν ἡγοῦνται εἶναι, οἱ δὲ τύραννοι ἐπειδὰν εἰς τὴν ἑαυτῶν πόλιν ἀφίκωνται, τότε ἐν πλείστοις πολεμίοις ἴσασιν ὄντες.
———-
Αὐτίκα γάρ: παραδείγματος χάριν/ χάρη
διὰ πολεμίας: μέσα από εχθρική χώρα
οἴκαδε: στην πατρίδα
συμπεριάγεσθαι <συμπεριάγομαι: περιφέρομαι μαζί με…, συνοδεύομαι από…
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Γ1. Να μεταφράσετε στη Νέα Ελληνική το απόσπασμα: «Αὐτίκα γὰρ… ἀεὶ συμπεριάγεσθαι».
Μονάδες 20
Γ2. Πώς περιγράφει ο ομιλητής τη διαφορά ανάμεσα στους ιδιώτες και στους τυράννους ως προς το αίσθημα ασφάλειας όταν βρίσκονται στην πατρίδα τους;
Μονάδες 10
Γ3. α) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους:
σαφῶς: τα παραθετικά του επιρρήματος
μεγίστων: τον συγκριτικό βαθμό
πλείστοις: τον θετικό βαθμό
πάντες: τη δοτική στο ίδιο γένος και στον ίδιο αριθμό
β) βούλωνται: το απαρέμφατο στον παθητικό αόριστο α᾽
διάγειν: τον ίδιο τύπο στον μέλλοντα
ἡγοῦνται: τον ίδιο τύπο στον παρατατικό
κέκτηνται: το απαρέμφατο ενεστώτα
φοβουμένους: τον ίδιο τύπο στην άλλη φωνή
Γ4.
α. «εἶναι, πορεύεσθαι»: Να αναγνωρίσετε τη συντακτική λειτουργία των υπογραμμισμένων απαρεμφάτων του κειμένου (μονάδες 2) επισημαίνοντας αντίστοιχα το φαινόμενο της ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας (μονάδες 2).
β. «Ἔπειτα δὲ οἱ μὲν ἰδιῶται, ἐὰν καὶ στρατεύωνταί που εἰς πολεμίαν, ἀλλ’ οὖν ἐπειδάν γε ἔλθωσιν οἴκαδε, ἀσφάλειαν σφίσιν ἡγοῦνται εἶναι, οἱ δὲ τύραννοι ἐπειδὰν εἰς τὴν ἑαυτῶν πόλιν ἀφίκωνται, τότε ἐν πλείστοις πολεμίοις ἴσασιν ὄντες». Στο παραπάνω απόσπασμα να διακρίνετε τις δευτερεύουσες προτάσεις και να γράψετε το είδος τους (μονάδες 6).
Μονάδες 10
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Γ1. Για παράδειγμα, αν η ειρήνη φαίνεται να είναι μεγάλο αγαθό για τους ανθρώπους, από αυτήν οι τύραννοι έχουν το μικρότερο μέρος· ενώ αν ο πόλεμος είναι μεγάλο κακό, σε αυτόν οι τύραννοι έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο. Πράγματι, οι απλοί πολίτες, αν η πόλη τους δεν διεξάγει κάποιον κοινό πόλεμο, μπορούν να πηγαίνουν όπου θέλουν χωρίς να φοβούνται μήπως κάποιος τους σκοτώσει· ενώ οι τύραννοι παντού κινούνται σαν να βρίσκονται σε εχθρική χώρα. Έτσι λοιπόν πιστεύουν ότι είναι ανάγκη και οι ίδιοι να ζουν οπλισμένοι και να έχουν πάντοτε μαζί τους και άλλους οπλοφόρους.
Γ2. Ο ομιλητής υποστηρίζει ότι οι ιδιώτες αισθάνονται ασφάλεια όταν επιστρέφουν στην πατρίδα τους, ακόμη κι αν έχουν συμμετάσχει σε εκστρατεία. Αντίθετα, οι τύραννοι, όταν φτάνουν στη δική τους πόλη, θεωρούν ότι βρίσκονται ανάμεσα σε πολλούς εχθρούς και δεν αισθάνονται ασφαλείς. Έτσι παρουσιάζεται ότι η εξουσία του τυράννου συνοδεύεται από φόβο και ανασφάλεια.
Γ3. α) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους:
σαφῶς: σαφέστερον – σαφέστατα
μεγίστων: μειζόνων
πλείστοις: πολλοῖς
πάντες: πᾶσι
β) βούλωνται: βουληθῆναι
διάγειν: διάξειν
ἡγοῦνται: ἡγοῦντο
κέκτηνται: κτᾶσθαι
φοβουμένους: φοβοῦντας
Γ4. α. εἶναι: είναι ειδικό απαρέμφατο, αντικείμενο στο προσωπικό ρήμα δοκεῖ: ταυτοπροσωπία (υποκείμενο και στο ρήμα και στο απαρέμφατο είναι η λέξη εἰρήνη).
πορεύεσθαι: είναι τελικό απαρέμφατο, υποκείμενο στο απρόσωπο ρήμα ἔξεστιν: ετεροπροσωπία.
β. ἐὰν καὶ οἱ ἰδιῶται) στρατεύωνταί που εἰσ πολεμίαν: δευτερεύουσα (επιρρηματική) εναντιωματική πρόταση
ἐπειδάν (οἱ ἰδιῶται) γε ἔλθωσιν οἴκαδε: δευτερεύουσα (επιρρηματική) χρονική-υποθετική πρόταση
ἐπειδὰν (οἱ τύραννοι) εἰς τὴν ἑαυτῶν πόλιν ἀφίκωνται: δευτερεύουσα (επιρρηματική) χρονική-υποθετική πρόταση.
«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».
Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok
