Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Οικολογία και περιβαλλοντικά προβλήματα (Κριτήριο αξιολόγησης)

Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Οικολογία και περιβαλλοντικά προβλήματα (Κριτήριο αξιολόγησης)

Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο

 

[Οικολογία και περιβαλλοντικά προβλήματα]

Το κείμενο του Λάζαρου Τσικριτζή «Πράσινη λύση στην κρίση», αποσπάσματα του οποίου παραθέτουμε εδώ, δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο https://www.oikologos.gr/ (διασκευή).

Ο όρος ecology, που βρίσκεται πλέον στην ημερήσια ατζέντα των κυβερνήσεων, των υπερεθνικών οργάνων, των ερευνητικών οργανισμών και των κινημάτων, είναι προφανώς ελληνικός (οικολογία). Αναφέρεται στην έλλογη διαχείριση του «οίκου» μας, που στην προκειμένη περίπτωση είναι το «κοινό μας σπίτι» (η Γη). H οικολογία ως έννοια έλκει την καταγωγή της από την αρχαιοελληνική ρήση «μέτρον άριστον».

Η διαπίστωση αυτή περί της ελληνοκεντρικότητας της οικολογίας, ευρέως αποδεκτή στις μέρες μας, δεν απορρέει από κάποια έξαρση εθνικισμού και προγονολατρείας, αλλά από το γεγονός ότι οι αρχές της αειφορίας, της ορθολογικής διαχείρισης των φυσικών πόρων, της συνύπαρξης με τη φύση, της μέριμνας για τις επόμενες γενιές, έχουν μέσα τους ως βασική προϋπόθεση το «μέτρο».

Δυστυχώς στις μέρες μας το μέτρο έχει αντικατασταθεί από την υπερβολή με καταστροφικά αποτελέσματα. Οι κλιματικές αλλαγές έχουν δραματικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον (τήξη πάγων, άνοδος στάθμης θαλασσών, ερημοποίηση, διάβρωση εδαφών, λειψυδρία), καθώς και σε αυτόχθονες πληθυσμούς οι οποίοι απειλούνται με λιμοκτονία και εξαναγκάζονται σε μαζικές μεταναστεύσεις. Παράλληλα η βιοποικιλότητα συρρικνώνεται δραματικά, όπως και τα δάση, ενώ το πόσιμο νερό αποτελεί είδος πολυτελείας για το 1/5 του παγκόσμιου πληθυσμού.

Η πρόσφατη οικονομική κρίση ανέδειξε το πρόβλημα της υπερβολής και της πλεονεξίας, αλλά δεν φώτισε πλήρως τις σημαντικότερες πλευρές του. Πράγματι όλος ο κόσμος εστίασε στο οικονομικό «κραχ»,[1] το οποίο όμως δεν αποτελεί παρά την κορυφή του παγόβουνου. Ελάχιστοι πήγαν πιο μακριά και μίλησαν για μια τρισχειρότερη οικονομική κρίση, η οποία θα προέλθει ως συνέπεια της οικολογικής κρίσης. Ο διεθνούς φήμης οικονομολόγος Stern προέβλεψε ότι, αν η ανθρωπότητα δεν δαπανήσει σήμερα το 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ για να μετριάσει τις κλιματικές αλλαγές, τότε σε δυο-τρεις δεκαετίες θα αναγκαστεί να διαθέσει μέχρι και 20% του ΑΕΠ (!) για την αντιμετώπιση των πολυδιάστατων καταστροφών σε φυσικούς πόρους, ανθρώπους και οικοσυστήματα. Αυτό ισοδυναμεί με παγκόσμια οικονομική κατάρρευση που μπροστά της η σημερινή κρίση ωχριά.

Τα περιβαλλοντικά θέματα έχουν γίνει πια διεθνή πολιτικά προβλήματα και απαιτούν ανάλογη διαχείριση, παγκόσμιες συνεργασίες και – προπαντός – νέο τρόπο σκέψης. Πέρα από την προσωπική ευαισθησία και την αναθεώρηση του καθημερινού τρόπου ζωής μας, είναι ανάγκη να γίνουν πολλά στο επίπεδο της κοινωνίας και της πολιτικής.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

Α1. α) Ποιες είναι οι δραματικές επιπτώσεις που έχουν προκαλέσει οι κλιματικές αλλαγές στο φυσικό περιβάλλον και στους αυτόχθονες πληθυσμούς, σύμφωνα με το κείμενο;

β) Να χαρακτηρίσεις τις ακόλουθες προτάσεις, γράφοντας δίπλα στον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξηΣωστό, αν η πρόταση συμφωνεί με το νόημα του κειμένου, ή τη λέξη Λάθος, αν όχι.

1. Η έννοια της οικολογίας έλκει την καταγωγή της από την αρχαιοελληνική ρήση «μέτρον άριστον».
2. Στις μέρες μας, το μέτρο έχει επικρατήσει πλήρως και καθοδηγεί τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
3. Το πόσιμο νερό αποτελεί είδος πολυτελείας για το 1/5 του παγκόσμιου πληθυσμού.
4. Σύμφωνα με τον οικονομολόγο Stern, αν η ανθρωπότητα δεν δαπανήσει σήμερα το 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ για τις κλιματικές αλλαγές, θα χρειαστεί στο μέλλον να διαθέσει έως και 20%.
5. Τα περιβαλλοντικά θέματα αποτελούν αποκλειστικά ατομική υπόθεση και δεν απαιτούν διεθνή πολιτική διαχείριση ή συνεργασία.

Μονάδες 15

 

2^η δραστηριότητα

Α2. α) Στην τέταρτη παράγραφο του κειμένου να εντοπίσετε τη θεματική περίοδο, τα σχόλια/λεπτομέρειες και έναν τρόπο ανάπτυξης της παραγράφου τεκμηριώνοντας την απάντησή σας με δύο αναφορές στο κείμενο.

 

β) Να αιτιολογήσετε τη χρήση των σημείων στίξης (εισαγωγικά) στις παρακάτω περιπτώσεις:

• είναι προφανώς ελληνικός (οικολογία)
• H οικολογία ως έννοια έλκει την καταγωγή της από την αρχαιοελληνική ρήση «μέτρον άριστον».
• Οι κλιματικές αλλαγές έχουν δραματικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον (τήξη πάγων, άνοδος στάθμης θαλασσών, ερημοποίηση, διάβρωση εδαφών, λειψυδρία)

 

γ) αλλά, Παράλληλα, Πράγματι. Τι δηλώνουν οι παραπάνω λέξεις που συμβάλλουν στη συνοχή του κειμένου;

 

δ) Να ξαναγράψεις τις παρακάτω φράσεις αντικαθιστώντας καθεμία από τις υπογραμμισμένες λέξεις με μία συνώνυμη λέξη:

της συνύπαρξης με τη φύση, της μέριμνας

Οι κλιματικές αλλαγές έχουν δραματικές επιπτώσεις

η βιοποικιλότητα συρρικνώνεται δραματικά

Μονάδες 15

 

3^η δραστηριότητα

Α3. Το σχολείο σου οργανώνει μία ενημερωτική εκδήλωση με θέμα «Οι νέοι μπροστά στον περιβαλλοντικό κίνδυνο» και εσύ είσαι ένας από τους ομιλητές. Στην ομιλία σου, έκτασης 200-250 λέξεων, να παρουσιάσεις τις προτάσεις σου για τη συμβολή των νέων στην αντιμετώπιση των κινδύνων που διατρέχει το φυσικό περιβάλλον σήμερα.

Μονάδες 20

 

Β. Λογοτεχνικό Κείμενο

 

Η ελπίδα στα φτερά

Το ποίημα του Ιρλανδού ποιητή Brendan Kennelly (1936-2021), σε μετάφραση Εύης Μανοπούλου, δημοσιεύτηκε στις 23.5.2015 στον ιστότοπο https://www.poeticanet.gr/oikos-poiisi-a-1508.html

 

Το κορίτσι ανοίγει το ράμφος του γλάρου μ’ ένα

Κουτάλι κι αρχίζει να ξύνει το πετρέλαιο να φύγει.

Αχαλίνωτα τ’ ουρανού τα χρώματα, θρύλος και μύθος

Συντηρούν την προσήλωση όσων κλείνονται σε

Παραδοσιακές ανάγκες, όμως εγώ προμαντεύω τώρα

Έναν άδειο από πουλιά ουρανό, στου κόσμου τις ακτές

Σωρούς σκουπίδια, παχύ το μαύρο

Πνιγηρό πετρέλαιο να σκοτώνει την ελπίδα στα φτερά.

Κι αυτό το κορίτσι –είναι δεν είναι στης ήβης το κατώφλι –

Να περνάει τη ζωή του, αν είναι ένδειξη αυτό που κάνει τώρα,

Ανασταίνοντας αυτά τα αποσβολωμένα πουλιά που

Ρυπαίνουν τη θάλασσα, άψυχες πτώσεις ανάμεσα στα βράχια.

Θα στέλνει στους αιθέρες πλάσματα με λευκά φτερά

Πριν μαύρες παλίρροιες πνίξουν τις απλές ανθρώπινες λέξεις.

 

 

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

B1. Ποια δυστοπική εικόνα του μέλλοντος προμαντεύει ο ποιητής;

 

2^η δραστηριότητα

α) Να εντοπίσετε στο ποίημα μία δυστοπική/σκοτεινή εικόνα του μέλλοντος και μία αισιόδοξη εικόνα που σχετίζεται με τη δράση του κοριτσιού, τεκμηριώνοντας την απάντησή σας με στίχους.

β) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου μία μεταφορά, μία προσωποποίηση και μία αντίθεση.

 

 

Β3. Να παρουσιάσεις και να ερμηνεύσεις την στάση του ποιητικού υποκειμένου μπροστά στο θέαμα του κοριτσιού με τον γλάρο. Πιστεύεις ότι είναι αισιόδοξη ή απαισιόδοξη και γιατί; Να καταγράψεις τις απάντησή σου σε ένα κείμενο 100-150 λέξεων.

Μονάδες 20

[1] αιφνίδια οικονομική κρίση

Για ολοκληρωμένη προετοιμασία και περισσότερα κριτήρια σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες, μπορείτε να ανατρέξετε στο βιβλίο μου «Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Γ΄ ΕΠΑ.Λ.»

• [Αγορά από τον Ιανό]

• [Αγορά από το βιβλιοπωλείο Πατάκη]

• [Αγορά από το Public]

• [Αγορά σε e-book από το βιβλιοπωλείο Πατάκη]

«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».