Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Προβλέποντας το μέλλον του γλυκού (Κριτήριο αξιολόγησης)

Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Προβλέποντας το μέλλον του γλυκού (Κριτήριο αξιολόγησης)

Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο

Προβλέποντας το μέλλον του γλυκού

Το (διασκευασμένο) απόσπασμα προέρχεται από το ομότιτλο άρθρο της Άντζελας Σταματιάδου που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Γαστρονόμος» (08.04.2022): https://www.gastronomos.gr/topikes-kouzines/

 

            Ο κόσμος του γλυκού έχει πολλές όψεις. Άλλοτε αρμονικός, με τέλειες συμμετρίες, μοιάζει με άψογα σκηνογραφημένη ταινία, άλλοτε, πιο παιχνιδιάρικιας, σου φέρνει στο μυαλό το εργοστάσιο σοκολάτας του Willy Wonka[1]. Κάποια σύγχρονα ζαχαροπλαστεία θυμίζουν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο μικρές γκαλερί. Κάποια άλλα κινούνται πιο χαλαρά, λιγότερο δομημένα. Έχοντας στη διάθεσή τους πληθώρα τεχνικών, εργαλείων και υλικών, τα οποία με τα ανοιχτά κανάλια και τα πάρε-δώσε της παγκοσμιοποίησης πληθαίνουν κι άλλο, άλλοι ζαχαροπλάστες προτάσσουν νέες ιδέες, στιλ και συνήθειες κι αλλού αναθεωρούν τις παραδόσεις, κινούμενοι ανάμεσα στη ζεστασιά της οικειότητας και στο σασπένς της ανακάλυψης. Από τα καταστήματα και τα εστιατόρια μέχρι τις συνταγές που φτάνουν ως τις κουζίνες των σπιτιών, βρίσκει κανείς γνώριμες γεύσεις που εξελίσσονται, αλλά και καινούργιες τάσεις και μόδες που οικειοποιούμαστε σιγά σιγά, είτε έρχονται ως τα μέρη μας είτε τις παρακολουθούμε από μακριά, από τους τηλεοπτικούς μας δέκτες, το διαδίκτυο και, κυρίως, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

            Οι πληροφορίες, τα ερεθίσματα, φτάνουν με πολλούς τρόπους στους ενδιαφερομένους, που μέσω του κινητού ήτου υπολογιστή μπορούν να παρακολουθήσουν φημισμένους ζαχαροπλάστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, να γνωρίσουν γλυκά που κάποιες φορές ζούσαν για καιρό ανάμεσά τους χωρίς να τα προσέξουν ή να χαζέψουν γλυκά του δεκάλεπτου… Όλα τα παραπάνω, από τις περφεξιονιστικές[2] δημιουργίες της υψηλής πατισερί μέχρι πιο «λαϊκές» λιχουδιές που αναζητά κανείς χωρίς δεύτερη σκέψη, όταν τον πιάνει μια μικρή υπογλυκαιμία, μαζί με τις νέες διατροφικές απαιτήσεις και συνήθειες που αναδύονται, διατρέχουν όλη τη ζαχαροπλαστική γκάμα, διαμορφώνουν το τοπίο της ζαχαροπλαστικής τού σήμερα και δείχνουν τον δρόμο για το αύριο. Αυτό που εν τέλει δεν αλλάζει είναι η ίδια η σχέση μας με το γλυκό. Είναι ένα κομμάτι του φαγητού απόλυτα συνδεδεμένο με την απόλαυση. Είναι χαρά που την τρως με το κουτάλι!

            Το ότι «είμαστε ό,τι τρώμε» έχει γραφτεί πολλές φορές. Στο πεδίο της ζαχαροπλαστικής, όπως και της μαγειρικής, τίθενται θέματα όπως η σχέση με τους παραγωγούς, η κυκλική οικονομία, η αειφορία. Το πώς τρώμε επηρεάζει και εμάς τους ίδιους, και τον πλανήτη. Πολλά από όσα ειπώθηκαν παραπάνω δείχνουν αλλαγή πλεύσης όσον αφορά στην ποιότητα και στη διατροφική άξια, αλλά και στην προέλευση όσων χρησιμοποιούνται. Μια στροφή προς τα ποιοτικά, τοπικά και εποχικά υλικά.

            Σε κάθε περίπτωση, σε μια εποχή που ακόμη και στα τυποποιημένα προϊόντα απαιτείται διαφάνεια και που οι καταναλωτές θέλουν να ξέρουν τι ακριβώς περιέχουν ακόμη και τα σνακ που θα αγοράσουν από ένα παντοπωλείο ή ένα σούπερ μάρκετ, παρότι παραδοσιακά θεωρούνται μία μικρή «παρασπονδία», τα γλυκά μπαίνουν κι εκείνα στον ρυθμό μιας πιο κατάλληλης για την καλή λειτουργία του οργανισμού διατροφής, με μείωση των λιπαρών και της ζάχαρης και καθαρά υλικά, χωρίς συντηρητικά και πρόσθετα. Μια από τις γρηγορότερα εξελισσόμενες τάσεις πιστεύεται ότι θα είναι το plant-based (βασισμένο σε φυτικά προϊόντα) διατροφικό μοντέλο, που πλέον δεν θεωρείται μόνο υπόθεση των χορτοφάγων. Πολλοί είναι εκείνοι που μειώνουν τα ζωικά προϊόντα που καταναλώνουν ή που λόγω ειδικών διατροφικών αναγκών (δυσανεξία στα γαλακτοκομικά, π.χ.) στρέφονται προς αυτή την κατεύθυνση. Κάποιοι ζαχαροπλάστες τροποποιούν το συνταγολόγιό τους, αντικαθιστώντας υλικά με άλλα, πράγμα που σημαίνει ότι χρειάζεται πολλές φορές να «ξεμάθουν» αυτά που ξέρουν, να βρουν άλλους τρόπους για να καταλήξουν στο ίδιο αποτέλεσμα, χωρίς αυγά, βούτυρο και κρέμες –αυτονόητα, όταν μιλάμε για ζαχαροπλαστική– αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις. Είναι μια τάση που ήδη απασχολεί μεγάλες, μεσαίες και μικρές εταιρείες, που έχουν δει αρκετές φορές κάτι περιορισμένο στο παρελθόν, ζητούμενο μιας μικρής, niche[3] αγοράς, κάποια στιγμή να γίνεται νόρμα[4].

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

 

 

1^η δραστηριότητα

Α1. α) Σύμφωνα με το κείμενο, με ποιους τρόπους οι πληροφορίες και τα ερεθίσματα σχετικά με τη ζαχαροπλαστική φτάνουν στους ενδιαφερόμενους και ποια είναι η επίδρασή τους στη διαμόρφωση του σημερινού τοπίου της ζαχαροπλαστικής;

 

β) Να χαρακτηρίσεις ως σωστή (Σ) ή λανθασμένη (Λ) καθεμία από τις παρακάτω περιόδους με βάση το κείμενο:

1. Ορισμένα σύγχρονα ζαχαροπλαστεία θυμίζουν μικρές γκαλερί, ενώ άλλα κινούνται πιο χαλαρά και λιγότερο δομημένα.
2. Οι πληροφορίες και τα ερεθίσματα σχετικά με τα γλυκά φτάνουν στους ενδιαφερόμενους αποκλειστικά και μόνο μέσω της τηλεόρασης.
3. Σύμφωνα με το κείμενο, αυτό που τελικά δεν αλλάζει είναι η ίδια η σχέση μας με το γλυκό, καθώς παραμένει απόλυτα συνδεδεμένο με την απόλαυση.
4. Στο πεδίο της ζαχαροπλαστικής δεν τίθενται ζητήματα όπως η κυκλική οικονομία ή η αειφορία.
5. Μία από τις γρηγορότερα εξελισσόμενες τάσεις είναι το plant-based (βασισμένο σε φυτικά προϊόντα) διατροφικό μοντέλο, το οποίο δεν θεωρείται πλέον αποκλειστική υπόθεση των χορτοφάγων.

 

Μονάδες 15

 

2^η δραστηριότητα

Α2. α) είτε, κυρίως, ή, εν τέλει, όπως. Τι δηλώνουν οι παραπάνω λέξεις που συμβάλλουν στη συνοχή του κειμένου;

β) Να εξηγήσεις τη χρήση των σημείων στίξης στα παρακάτω σημεία του κειμένου:

(βασισμένο σε φυτικά προϊόντα)

«είμαστε ό,τι τρώμε»

(δυσανεξία στα γαλακτοκομικά, π.χ.)

«ξεμάθουν»

–αυτονόητα, όταν μιλάμε για ζαχαροπλαστική–

 

γ) Κάποιοι ζαχαροπλάστες τροποποιούν το συνταγολόγιό τους.

1. Στην πιο πάνω πρόταση η σύνταξη είναι ενεργητική ή παθητική;
2. Να μετατρέψετε τις πιο πάνω προτάσεις στην αντίθετη συντακτική μορφή

Μονάδες 15

 

 

 

3^η δραστηριότητα

Α3. Ποιες αλλαγές στον κόσμο του γλυκού επισημαίνονται στο κείμενο και από ποιες σύγχρονες ανάγκες απορρέουν; Να ενημερώσεις σχετικά τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές σου με άρθρο (200-250 λ.) στο σχολικό ιστολόγιο, καταθέτοντας και τις προσωπικές σου εκτιμήσεις.

Μονάδες 20

Β. Λογοτεχνικό κείμενο

ΜΑΡΙΑ ΧΑΤΖΗΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ (1965 – )

Γλυκό κυδώνι

Το διήγημα προέρχεται από τη συλλογή της Μαρίας Χατζηχριστοδούλου «Ο Κήπος της μνήμης» (εκδ. Μπαρτζουλιάνος, Αθήνα, 2021).

 

Μυρίζει από τον δρόμο, μυρίζει γλυκό, γλυκό κυδώνι, γλυκό κυδώνι, κυδώνι.

Μαμά;

Έφτιαξες γλυκό κυδώνι;

Ρωτώ, απαντώ μόνη μου, ναι, είναι η εποχή του, δυο βάζα, το ένα για μας, το άλλο για τους ξένους.

Αχ, αυτοί οι ξένοι παίρνουν τα καλύτερα. Αλλά μετά παρηγοριέμαι μόνη μου πάλι· ούτε ξένοι είναι, οι θείοι είναι, οι φίλοι, οι συνάδελφοι του μπαμπά.

Ευωδιάζει η αυλή γλυκό κυδώνι, άρπαξε λίγο λέει η γιαγιά, ναι, μα έτσι μ’ αρέσει, δεν ξέρω τι σημαίνει «άρπαξε λίγο το γλυκό» όμως πάντα όταν συμβαίνει αυτό είμαι ευτυχισμένη.

Στο κουτάλι μου ο χρυσαφένιος θησαυρός μοσχοβολάει, σαν καραμέλα κολλάει στον ουρανίσκο, κλείνω τα μάτια να τον απολαύσω.

Πάλι έχωσες το κουτάλι στο βάζο;

Πάλι…

Αμετανόητη, με τη γλύκα να ξεχειλίζει από το στόμα, ανοίγω τα μάτια.

Μαμά; Θέλω κι εγώ να φτιάξω γλυκό.

Να φτιάξεις.

Άντε πήγαινε να πάρεις ζάχαρη και καθαρίστε τη γωνιά στη στέρνα.

Σε δέκα λεπτά οι φιλενάδες έρχονται τρέχοντας.

Απλώνεται η καραμέλα λιωμένη στην καθαρή γωνία, κόλλησαν, έσπασαν τα ξυλάκια που θα κρατούσαν τα γλειφιτζούρια μας, τα δάχτυλα πασαλειμμένα ευτυχία, άρπαξε η καραμέλα, μυρίζει χαρά ο κόσμος, η γιαγιά φωνάζει, ποιος νοιάζεται.

Μυρίζει η ζωή καραμέλα και γλυκό κυδώνι τριμμένο σε φέτες.

 

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

 

 

1^η δραστηριότητα

Β1. Με ποιον τρόπο αναδεικνύεται μέσα από το κείμενο η έννοια της προσφοράς και της κοινωνικής σύνδεσης;

Μονάδες 15

 

2^η δραστηριότητα

Β2. α) Να εντοπίσεις ένα χωρίο στο κείμενο όπου υπάρχει διάλογος και ένα χωρίο όπου υπάρχει περιγραφή.

β) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου μία μεταφορά, μια επανάληψη, μια παρομοίωση και ένα ασύνδετο σχήμα.

Μονάδες 15

 

 

3^η δραστηριότητα

Β3. Πώς παρουσιάζεται η διαδικασία παρασκευής ενός παραδοσιακού γλυκού στο κείμενο; Κατά πόσο συμμερίζεσαι τα συναισθήματα της αφηγήτριας που ανακαλούν νοσταλγικά το προσωπικό της βίωμα και γιατί; Η απάντησή σου να εκτείνεται σε 100-150 λέξεις.

Μονάδες 20

[1] αναφορά στην αμερικάνικη εμπορική ταινία «Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο σοκολάτας» (2005), στην οποία ο ιδιοκτήτης του  «μαγικού» εργοστασίου λεγόταν Willy Wonka

[2] που επιδιώκουν την απόλυτη τελειότητα

[3] μικρό εξειδικευμένο τμήμα της αγοράς, «γωνίτσα» της αγοράς (π.χ. με είδη πολυτελείας ή προϊόντα οργανικής προέλευσης που προωθούν την οικολογική συνείδηση)

[4] κανόνας, πρότυπο