Νεοελληνική Γλώσσα Α´ Γυμνασίου: Τα είδη των προτάσεων ανάλογα με τη σημασία τους(Ασκήσεις)
Οι προτάσεις, ανάλογα με τη σημασία τους, χωρίζονται σε τέσσερα είδη:
- Αποφαντικές
Δηλώνουν ή ανακοινώνουν κάτι. Συνήθως τελειώνουν με τελεία.
Παράδειγμα: Η Μαρία διαβάζει ένα βιβλίο.
- Ερωτηματικές
Διατυπώνουν μια ερώτηση και τελειώνουν με ερωτηματικό.
Παράδειγμα: Πότε αρχίζει το μάθημα;
- Προστακτικές
Εκφράζουν προσταγή, παράκληση, προτροπή ή απαγόρευση.
Παράδειγμα: Άνοιξε το παράθυρο, σε παρακαλώ!
- Επιφωνηματικές
Εκφράζουν έντονα συναισθήματα, όπως χαρά, έκπληξη, θαυμασμό, λύπη ή φόβο.
Παράδειγμα: Τι υπέροχη θέα!
Άσκηση 1
Να γράψεις δίπλα σε κάθε πρόταση αν είναι αποφαντική, ερωτηματική, προστακτική ή επιφωνηματική.
- Σήμερα έχουμε μάθημα Ιστορίας………………………………………
- Πού άφησες την τσάντα σου;…………………………………………….
- Σε παρακαλώ, βοήθησέ με με την άσκηση……………………………………………..
- Τι υπέροχο δώρο!…………………………………………….
- Μην κάνετε φασαρία στην τάξη!……………………………………..
- Ο Νίκος παίζει ποδόσφαιρο κάθε απόγευμα……………………………………………..
- Αλήθεια, κέρδισες το πρώτο βραβείο;…………………………………………….
- Πόσο όμορφα τραγουδάει!…………………………………………
Άσκηση 2
Να αντιστοιχίσεις κάθε πρόταση με το σωστό είδος.
|
Πρόταση |
Είδος |
|
1. Κλείσε την πόρτα. |
α. Ερωτηματική |
|
2. Πότε θα επιστρέψεις; |
β. Επιφωνηματική |
|
3. Τι καταπληκτική εμφάνιση! |
γ. Αποφαντική |
|
4. Το σχολείο μας έχει μεγάλη αυλή. |
δ. Προστακτική |
Απαντήσεις: 1. ……… 2. ……… 3. ……… 4. ………
Άσκηση 3
Να μετατρέψεις κάθε πρόταση σύμφωνα με τις οδηγίες.
- Αποφαντική σε Ερωτηματική
Η Ελένη τελείωσε την εργασία της.
…………………………………………………………………………
- Αποφαντική σε Προστακτική
Εσύ ανοίγεις το βιβλίο σου.
…………………………………………………………………………
- Αποφαντική σε Επιφωνηματική
Το τοπίο είναι πολύ όμορφο.
…………………………………………………………………………
- Ερωτηματική σε Αποφαντική
Θα πάμε αύριο εκδρομή;
…………………………………………………………………………
Άσκηση 4
Να γράψεις μία δική σου πρόταση για κάθε είδος.
|
Είδος πρότασης |
παράδειγμα |
|
Αποφαντική |
………………………………………………………. |
|
Ερωτηματική |
………………………………………………………. |
|
Προστακτική |
………………………………………………………. |
|
Επιφωνηματική |
………………………………………………………. |
Άσκηση 5
Διάβασε το παρακάτω κείμενο και απάντησε στις ερωτήσεις.
«Το πρωί ο Πέτρος ξύπνησε νωρίς. Τι υπέροχη μέρα! Θα πάμε εκδρομή σήμερα; Μαμά, ετοίμασε σε παρακαλώ το κολατσιό μου. Μην ξεχάσεις το μπουκάλι με το νερό!»
- Να εντοπίσεις μία αποφαντική πρόταση.
…………………………………………………………………………
- Να εντοπίσεις μία ερωτηματική πρόταση.
…………………………………………………………………………
- Να εντοπίσεις μία επιφωνηματική πρόταση.
…………………………………………………………………………
- Να εντοπίσεις δύο προστακτικές προτάσεις.
α. ……………………………………………………………………….
β. ……………………………………………………………………….
- Γιατί η πρόταση «Τι υπέροχη μέρα!» είναι επιφωνηματική;
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
Άσκηση 6
Να κυκλώσεις τη σωστή απάντηση.
- Η πρόταση «Μην τρέχετε στους διαδρόμους!» είναι:
α. Αποφαντική β. Προστακτική γ. Ερωτηματική
- Η πρόταση «Πόσο χαίρομαι που σε βλέπω!» είναι:
α. Επιφωνηματική β. Αποφαντική γ. Ερωτηματική
- Η πρόταση «Ο ήλιος ανατέλλει από την ανατολή.» είναι:
α. Προστακτική β. Ερωτηματική γ. Αποφαντική
- Η πρόταση «Ποιος χτύπησε την πόρτα;» είναι:
α. Ερωτηματική β. Επιφωνηματική γ. Προστακτική
