Αδίδακτο κείμενο: Ξενοφώντα Απομνημονεύματα 1.2.62–1.2.64
Στο συγκεκριμένο απόσπασμα από τα Απομνημονεύματα του Ξενοφώντα, ο συγγραφέας αναλαμβάνει την απολογητική υπεράσπιση του Σωκράτη αντικρούοντας τις κατηγορίες περί ασέβειας και διαφθοράς των νέων.
Ἐμοὶ μὲν δὴ Σωκράτης τοιοῦτος ὢν ἐδόκει τιμῆς ἄξιος εἶναι τῇ πόλει μᾶλλον ἢ θανάτου. καὶ κατὰ τοὺς νόμους δὲ σκοπῶν ἄν τις τοῦθ’ εὕροι. κατὰ γὰρ τοὺς νόμους, ἐάν τις φανερὸς γένηται κλέπτων ἢ λωποδυτῶν ἢ βαλλαντιοτομῶν ἢ τοιχωρυχῶν ἢ ἀνδραποδιζόμενος ἢ ἱεροσυλῶν, τούτοις θάνατός ἐστιν ἡ ζημία· ὧν ἐκεῖνος πάντων ἀνθρώπων πλεῖστον ἀπεῖχεν. ἀλλὰ μὴν τῇ πόλει γε οὔτε πολέμου κακῶς συμβάντος οὔτε στάσεως οὔτε προδοσίας οὔτε ἄλλου κακοῦ οὐδενὸς πώποτε αἴτιος ἐγένετο· οὐδὲ μὴν ἰδίᾳ γεοὐδένα πώποτε ἀνθρώπων οὔτε ἀγαθῶν ἀπεστέρησεν οὔτε κακοῖς περιέβαλεν, ἀλλ’ οὐδ’ αἰτίαν τῶν εἰρημένων οὐδενὸς πώποτ’ ἔσχε. πῶς οὖν ἂν ἔνοχος εἴη τῇ γραφῇ; ὃς ἀντὶ μὲν τοῦ μὴ νομίζειν θεούς, ὡς ἐν τῇ γραφῇ ἐγέγραπτο, φανερὸς ἦν θεραπεύων τοὺς θεοὺς μάλιστα τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, ἀντὶ δὲ τοῦ διαφθείρειν τοὺς νέους, ὃ δὴ ὁ γραψάμενος αὐτὸν ᾐτιᾶτο, φανερὸς ἦν τῶν συνόντων τοὺςπονηρὰς ἐπιθυμίας ἔχοντας τούτων μὲν παύων, τῆς δὲ καλλίστης καὶ μεγαλοπρεπεστάτης ἀρετῆς, ᾗ πόλεις τε καὶ οἶκοι εὖ οἰκοῦσι, προτρέπων ἐπιθυμεῖν· ταῦτα δὲ πράττων πῶς οὐ μεγάλης ἄξιος ἦν τιμῆς τῇ πόλει;
λωποδυτῶν: αρπάζω ρούχα
βαλλαντιοτομῶ: κόβω τα πουγκιά
τοιχωρυχῶ: τρυπώ τοίχους
ἱεροσυλῶ: διαπράττω ιεροσυλία
Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «Ἐμοὶ μὲν δὴ Σωκράτης… αἴτιος ἐγένετο·».
Γ2. Πώς αποδεικνύεται ότι ο Σωκράτης αδίκως κατηγορήθηκε και ότι, αντί για τιμωρία, άξιζε τιμή από την πόλη;
Γ3. α) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους:
Ἐμοὶ: ο ίδιος τύπος στον πληθυντικό
τῇ πόλει: ονομαστική πληθυντικού
ἀνθρώπων: κλητική ενικού
ἀρετῆς: γενική πληθυντικού
τιμῆς: αιτιατική πληθυντικού
β) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους:
σκοπῶν: γ´ ενικό ευκτικής ενεστώτα
εὕροι: απαρέμφατο στον ίδιο χρόνο
ἐγένετο: β´ ενικό προστακτικής
ἐγέγραπτο: γ´ πληθυντικό οριστικής παρακειμένου
ἐστιν: γ´ ενικό οριστικής μέλλοντα
Γ4. α) Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τις παρακάτω λέξεις: Ἐμοὶ, ἄξιος, τις, πάντων, ἀγαθῶν, τῶν ἄλλων.
β) πῶς οὖν ἂν ἔνοχος εἴη τῇ γραφῇ; Να τρέψετε την πρόταση στον πλάγιο λόγο με εξάρτηση Ξενοφῶν ἀνηρώτα.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Γ1. Εγώ, λοιπόν, θεωρούσα ότι ο Σωκράτης, καθώς ήταν τέτοιος άνθρωπος, άξιζε να τιμηθεί από την πόλη περισσότερο παρά να θανατωθεί. Και αν εξετάσει κανείς το ζήτημα σύμφωνα με τους νόμους, θα διαπιστώσει το ίδιο. Σύμφωνα, δηλαδή, με τους νόμους, αν κάποιος συλληφθεί επ’ αυτοφώρω να κλέβει ή να αρπάζει ρούχα ή να κόβει τα πουγκιά ή να τρυπά τοίχους ή να απαγάγει ανθρώπους ή να διαπράττει ιεροσυλία, η ποινή γι’ αυτούς είναι ο θάνατος. Από όλα αυτά, όμως, εκείνος απείχε περισσότερο από κάθε άλλον άνθρωπο. Επιπλέον, ποτέ δεν έγινε υπαίτιος για κανένα κακό στην πόλη, ούτε όταν ο πόλεμος είχε άσχημη έκβαση ούτε όταν υπήρξε εμφύλια διαμάχη ούτε όταν έγινε προδοσία ούτε όταν συνέβη οποιαδήποτε άλλη συμφορά.
Γ2. Ο Σωκράτης όχι μόνο δεν ήταν ένοχος των κατηγοριών που του αποδίδονταν, αλλά αντίθετα άξιζε τιμή από την πόλη. Συγκεκριμένα, ως προς την κατηγορία της ασέβειας και της μη αναγνώρισης των θεών, το επιχείρημα βασίζεται στο ότι «φανερὸς ἦν θεραπεύων τους θεοὺς μάλιστα τῶν ἄλλων ἀνθρώπων» («ήταν φανερό ότι λάτρευε τους θεούς περισσότερο από τους άλλους ανθρώπους»). Αντίστοιχα, όσον αφορά την κατηγορία ότι διέφθειρε τους νέους, αποδείχθηκε το ακριβώς αντίθετο: όχι μόνο δεν τους διέφθειρε, αλλά σταματούσε τις πονηρές επιθυμίες όσων συναναστρέφονταν μαζί του και τους παρότρυνε να επιθυμούν την κορυφαία και μεγαλοπρεπέστατη αρετή, χάρη στην οποία ευημερούν οι πόλεις και τα νοικοκυριά («τῶν συνόντων τοὺς πονηρὰς ἐπιθυμίας ἔχοντας τούτων μὲν παύων, τῆς δὲ καλλίστης καὶ μεγαλοπρεπεστάτης ἀρετῆς… προτρέπων ἐπιθυμεῖν»)
Γ3. α)
Ἐμοὶ: ἡμῖν
τῇ πόλει: αἱ πόλεις
ἀνθρώπων: ἄνθρωπε
ἀρετῆς: ἀρετῶν
τιμῆς: τιμάς
β) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους:
σκοπῶν: σκοπεῖ/σκοποίη
εὕροι: εὑρεῖν
ἐγένετο: γενοῦ
ἐγέγραπτο: γεγραμμένοι ἦσαν
ἐστιν: ἔσται
Γ4. α) Ἐμοὶ: δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου από το ἐδόκει
ἄξιος: κατηγορούμενο στο Σωκράτης μέσω του εἶναι
τις: υποκείμενο στο ἄν εὕροι
πάντων: κατηγορηματικός προσδιορισμός στο ἀνθρώπων
ἀγαθῶν: αντικείμενο στο ἀπεστέρησεν
τῶν ἄλλων: επιθετικός προσδιορισμός στο ἀνθρώπων
β) Ξενοφῶν ἀνηρώτα ὅπως οὖν ἂν ἔνοχος εἴη τῇ γραφῇ
Κωδικός κουπονιού: FALL
