I. Η ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
- Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη
Βυζάντιο = ονομάζεται το χριστιανικό κράτος της ελληνορωμαϊκής Ανατολής που αναδύθηκε μέσα από τους κόλπους του ρωμαϊκού κράτους
Ρώμη – – – > Βυζάντιο
- Τι; μετεξέλιξη ρωμαϊκού κράτους σε βυζαντινό
- Ποιος; Ο Κωνσταντίνος Α΄
- Πώς; Με αλλαγές στη διοίκηση, στη θρησκεία και στην οικονομία δηλαδή :
Κωνσταντινούπολη (νέο διοικητικό κέντρο)
χριστιανική λατρεία
διάκριση πολιτικής & στρατιωτικής εξουσίας
χρυσό νόμισμα
α. Ίδρυση Κωνσταντινούπολης
- Πότε; 324, μετά τη νίκη επί Λικίνιου
- Πού; Ανατολή
- Γιατί εκεί;
σταυροδρόμι (Ασίας & Ευρώπης, Εύξεινου Πόντου & Μεσογείου)
ακμή: πληθυσμός, οικονομία
περισσότεροι χριστιανοί
θρησκευτικές συγκρούσεις στις μεγάλες πόλεις Ανατολής
αμυντικοί λόγοι (Γότθοι στο Δούναβη, Πέρσες στον Ευφράτη)
ανοικοδόμηση Βυζαντίου
- Με ποιο πρότυπο; ρυμοτομικό σχέδιο της Ρώμης
- Τι δημιούργησε;
νέα τείχη
επιβλητικές λεωφόρους
φόρουμ (πλατεία) του Κωνσταντίνου
λαμπρά έργα τέχνης
το Ιερόν Παλάτιον
το κτίριο της Συγκλήτου
δημόσια κτίρια: εκκλησίες, λουτρά και δεξαμενές.
- Πότε έγιναν τα εγκαίνια; 11 Μαΐου 330
β. Θρησκευτική πολιτική
- Γιατί έδειξε εύνοια στον χριστιανισμό; οπαδοί του Χριστιανισμού: δυναμικότερη πληθυσμιακή ομάδα της Ανατολής
- Πότε; μετά τη νίκη του επί του Μαξεντίου (312)
- Τι έκανε;
Χριστόγραμμα, από τη στρατιωτική σημαία (λάβαρον) στα νομίσματα
Eξέδωσε νόμους ευνοϊκούς για τους Χριστιανούς
- Γιατί δεν υιοθέτησε καθαρή θρησκευτική στάση;
Αντίσταση οπαδών αρχαίας θρησκείας.
διάταγμα των Μεδιολάνων
- Πότε; 313
- Με ποιον; Με Λικίνιο
- Τι προέβλεπε;
- ελευθερία άσκησης της λατρείας Χριστιανών
- εξίσωση δικαιωμάτων Χριστιανών με άλλες θρησκείες
- Πότε σταμάτησαν οι διωγμοί Χριστιανών; 324
- Γιατί; ο Κωνσταντίνος έγινε μονοκράτορας στο Ρωμαϊκό Κράτος
Α’ Οικουμενική Σύνοδος
- Πότε; 325
- Πού; Νίκαια της Βιθυνίας
- Γιατί; διατύπωσε διδασκαλία εκκλησίας
- Ποια ήταν η ανάγκη; αιρέσεις
- Σκοπός Οικουμενικών Συνόδων; α) ειρήνευση της Εκκλησίας, β) ειρήνευση της αυτοκρατορίας
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
α. Ίδρυση Κωνσταντινούπολης
1.Ποια μέτρα πήρε ο Κωνσταντίνος Α΄ για να ανορθώσει το ρωμαϊκό κράτος, που κλονιζόταν;
- Ίδρυσε ένα νέο διοικητικό κέντρο στην Ανατολή, την Κωνσταντινούπολη.
- Αναγνώρισε το δικαίωμα άσκησης της χριστιανικής λατρείας.
- Καθιέρωσε στη διοίκηση τη διάκριση της πολιτικής από τη στρατιωτική εξουσία.
- Έκοψε και έθεσε σε κυκλοφορία ένα πολύ σταθερό χρυσό νόμισμα.
2.Ποιοι λόγοι που οδήγησαν τον Κωνσταντίνο στην απόφαση μεταφοράς της πρωτεύουσας της αυτοκρατορίας από τη Ρώμη στο Βυζάντιο;
- Η καλή γεωπολιτική θέση του Βυζαντίου, αφού βρισκόταν στο σταυροδρόμι της Ασίας, της Ευρώπης, του Εύξεινου Πόντου και της Μεσογείου και κατά συνέπεια είχε μεγάλη εμπορική σημασία.
- Η Ανατολή διέθετε ακμαίο πληθυσμό και οικονομία, σε αντίθεση με τη Δύση.
- Οι Χριστιανοί, στους οποίους ο Κωνσταντίνος στηρίχτηκε πολιτικά, ήταν πολυπληθέστεροι στην Ανατολή.
- Οι μεγάλες πόλεις της Ανατολής υπέφεραν από θρησκευτικές συγκρούσεις, άρα θα αντιμετώπιζε από κοντά το πρόβλημα.
- Από το Βυζάντιο μπορούσε να αποκρούσει ευκολότερα τους Γότθους και τους Πέρσες.
3.Ποια κτίσματα της Κωνσταντινούπολης υπογραμμίζουν τη σχέση της με τη Ρώμη και ποια το χριστιανικό της χαρακτήρα; (ερώτηση 2, σελίδα 7)
Το κτίριο της Συγκλήτου (Senatus) ο Ιππόδρομος, τα Fora, οι στοές, οι Επτά Λόφοι του οικισμένου χώρου και γενικά το ρυμοτομικό σχέδιο, θύμιζαν ότι η Νέα Ρώμη ήταν κληρονόμος και συνεχιστής των παραδόσεων της Παλαιάς. Αντίθετα οι χριστιανικοί ναοί θύμιζαν το νέο στοιχείο, το Χριστιανισμό, που συντέθηκε με τις ρωμαϊκές πολιτικές παραδόσεις και τον ελληνικό πολιτισμό για να δώσουν το ιστορικό φαινόμενο Βυζάντιο. Ο κίονας με τον ανδριάντα του Κωνσταντίνου Α’ ως «ανίκητου Ήλιου» παραπέμπει στον ιδρυτή της Πόλης
4.Πότε τελέστηκαν τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης;
Στις 11 Μαΐου του 330 τελέστηκαν τα εγκαίνια και γιορτάζονταν τα γενέθλια της Κωνσταντινούπολης
β. Θρησκευτική πολιτική
1.Γιατί ο Κωνσταντίνος Α΄ έδειξε ευνοϊκή στάση απέναντι στον Χριστιανισμό;
Γιατί στην Ανατολή οι οπαδοί του Χριστιανισμού ήταν πολυπληθέστεροι και φαινόταν ότι αυτή η θρησκεία μπορούσε να αποκαταστήσει την κλονισμένη ενότητα του Ρωμαϊκού κράτους.
2.Τι ήταν το Χριστόγραμμα;
Ήταν σημαντικό χριστιανικό σύμβολο, το οποίο μετέφερε ο Κωνσταντίνος Α΄ από τη στρατιωτική σημαία στα νομίσματά του. Ήταν το μονόγραμμα του Χριστού. Έτσι, έδειξε ο Κωνσταντίνος την εύνοιά του απέναντι στους Χριστιανούς.
3.Τι ήταν το διάταγμα των Μεδιολάνων;
Ήταν συμφωνία που έγινε μεταξύ του Κωνσταντίνου Α΄ και του Λικινίου το 313 και αναγνώριζε στους Χριστιανούς την ελευθερία άσκησης της λατρείας τους, και έτσι εξίσωσε τα δικαιώματά τους με αυτά των άλλων θρησκειών του Ρωμαϊκού Κράτους.
4.Τι γνωρίζετε για την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο (325);
Τη συγκάλεσε ο Κωνσταντίνος στη Νίκαια της Βιθυνίας. Απαρτίζονταν από επισκόπους απ’ όλες τις επαρχίες του Οικουμενικού Ρωμαϊκού Κράτους· γι’ αυτό η σύνοδος ονομάστηκε οικουμενική. Η Α’ Οικουμενική Σύνοδος διατύπωσε τη διδασκαλία της Εκκλησίας έναντι των αιρέσεων που είχαν ήδη εμφανισθεί.
| Σχεδιαγράμματα |
| Από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη |
| Ο Ιουστινιανός και το έργο του |
| Ο Ηράκλειο και η δυναστεία του (610-717) |
| Οι Σλάβοι και οι σχέσεις τους με το Βυζάντιο |
