Αδίδακτο κείμενο: Αἰσχίνης, Περὶ τῆς παραπρεσβείας §§145-146.5
Αἰσχίνης, Περὶ τῆς παραπρεσβείας §§145-146.5
(έκδ. των Martin, V. & de Budé, G. Παρίσι: Les Belles Lettres, 1927, ανατ. 1962)
Ο ρήτορας Αισχίνης (389-314 π.Χ.) υπερασπίζεται εδώ τον εαυτό του απέναντι στις δημόσιες κατηγορίες του Δημοσθένη ότι πρόδωσε τα συμφέροντα της πόλης του κατά τη διάρκεια της δεύτερης πρεσβείας (το 346 π.Χ.) των Αθηναίων προς τον Φίλιππο.
Εὖ δ’ ἴστε, ὦ Ἀθηναῖοι, ὅτι πλεῖστον διαφέρει φήμη καὶ συκοφαντία. Φήμη μὲν γὰρ οὐ κοινωνεῖ διαβολῇ, διαβολὴ δὲ ἀδελφόν ἐστι συκοφαντίᾳ. Διοριῶ δ’ αὐτῶν ἑκάτερον σαφῶς. Φήμη μέν ἐστιν, ὅταν τὸ πλῆθος τῶν πολιτῶν αὐτόματον ἐκ μηδεμιᾶς προφάσεως λέγῃ τινὰ ὡς γεγενημένην πρᾶξιν· συκοφαντία δ’ ἐστίν, ὅταν πρὸς τοὺς πολλοὺς εἷς ἀνὴρ αἰτίαν ἐμβαλὼν ἔν τε ταῖς ἐκκλησίαις ἁπάσαις πρός τε τὴν βουλὴν διαβάλλῃ τινά. Καὶ τῇ μὲν φήμῃ δημοσίᾳ θύομεν ὡς θεῷ, τῶν δὲ συκοφαντῶν ὡς κακούργων δημοσίᾳ προβολὰς ποιούμεθα. Μὴ οὖν σύναγε εἰς ταὐτὸν τὰ κάλλιστα τοῖς αἰσχίστοις. Ἐπὶ πολλοῖς μὲν οὖν ἔγωγε τῶν κατηγορημένων ἠγανάκτησα, μάλιστα δὲ ἡνίκα ᾐτιᾶτό με εἶναι προδότην. Ἅμα γὰρ ταῖς αἰτίαις ταύταις φανῆναί με ἔδει θηριώδη καὶ τὴν ψυχὴν ἄστοργον καὶ πολλοῖς ἑτέροις ἁμαρτήμασι πρότερον ἔνοχον.
———-
διοριῶ: θα καθορίσω
αὐτόματον: από μόνο του
προβολὰς ποιούμεθα: καταγγέλλουμε
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Γ1. Να μεταφράσετε στη Νέα Ελληνική το απόσπασμα: «Εὖ δ’ ἴστε, … διαβάλλῃ τινά».
Μονάδες 20
Γ2. Ποια είναι η βασική διαφορά ανάμεσα στη φήμη και στη συκοφαντία, σύμφωνα με το απόσπασμα;
Γ3. α) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους των ουσιαστικών.
φήμη: κλητική πληθυντικού
τὸ πλῆθος: γενική πληθυντικού
προφάσεως: δοτική ενικού
πρᾶξιν: δοτική πληθυντικού
ἀνὴρ: κλητική ενικού
β) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους των ρηματικών τύπων:
διαφέρει: ο ίδιος τύπος στον παρατατικό
διαβάλλῃ: ο ίδιος τύπος στην ευκτική
ποιούμεθα: ο ίδιος τύπος στην ενεργητική φωνή
ἠγανάκτησα: απαρέμφατο στον ίδιο χρόνο
εἶναι: γ´ ενικό οριστικής ενεστώτα
Γ4.
α. Να προσδιορίσετε την κύρια συντακτική λειτουργία των υπογραμμισμένων λέξεων του κειμένου:
ὦ Ἀθηναῖοι: είναι ………………………………………………στο ………………
ἑκάτερον: είναι …………………………… στο ………………
σαφῶς: είναι ……………………………… στο ………………………
ἁπάσαις: είναι ………………………………………… στο ……………………
τῶν κατηγορημένων: είναι ………………………………………… στο …………………
προδότην: είναι ……………………………… στο …………………………
με (το δεύτερο): είναι ……………………………… στο ……………………………
(μονάδες 7)
β. «Καὶ τῇ μὲν φήμῃ δημοσίᾳ θύομεν ὡς θεῷ, τῶν δὲ συκοφαντῶν ὡς κακούργων δημοσίᾳ προβολὰς ποιούμεθα»: Στην παραπάνω περίοδο λόγου, να χωρίσετε τις προτάσεις, να αναγνωρίσετε το είδος τους και το είδος της σύνδεσης (παρατακτική ή υποτακτική) (μονάδες 3).
Μονάδες 10
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Γ1. Να γνωρίζετε καλά, Αθηναίοι, ότι διαφέρει πάρα πολύ η φήμη από την συκοφαντία. Η φήμη δεν έχει καμία σχέση με τη διαβολή, ενώ η διαβολή είναι συγγενής με τη συκοφαντία. Θα καθορίσω με σαφήνεια το καθένα από αυτά. Φήμη είναι όταν το πλήθος των πολιτών, από μόνο του και χωρίς καμία αφορμή, λέει ότι κάποιος έχει διαπράξει μια πράξη· ενώ συκοφαντία είναι όταν ένας άνθρωπος, ρίχνοντας μια κατηγορία μπροστά στο πλήθος, διαβάλλει κάποιον σε όλες τις συνελεύσεις και ενώπιον της βουλής.
Γ2. Σύμφωνα με το απόσπασμα, η φήμη δημιουργείται αυθόρμητα από το πλήθος των πολιτών χωρίς συγκεκριμένη αφορμή, ενώ η συκοφαντία προέρχεται από έναν άνθρωπο που διαδίδει σκόπιμα κατηγορίες εναντίον κάποιου μπροστά στον λαό και στη βουλή.
Γ3. α)
φήμη: φῆμαι
τὸ πλῆθος: τῶν πληθῶν
προφάσεως: προφάσει
πρᾶξιν: πράξεσι
ἀνὴρ: ἄνερ
β)
διαφέρει: διέφερε
διαβάλλῃ: διαβάλλοι
ποιούμεθα: ποιοῦμεν
ἠγανάκτησα: ἀγανακτῆσαι
εἶναι: ἔσται
Γ4.
α. ὦ Ἀθηναῖοι: είναι κλητική προσφώνηση.
ἑκάτερον: είναι αντικείμενο στο ρήμα Διοριῶ.
σαφῶς: είναι επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο ρήμα Διοριῶ.
ἁπάσαις: είναι ονοματικός ομοιόπτωτος προσδιορισμός (κατηγορηματικός) στο (ἔν τε)
ταῖς ἐκκλησίαις.
τῶν κατηγορημένων: είναι ονοματικός ετερόπτωτος προσδιορισμός (γενική διαιρετική) στο (Ἐπὶ) πολλοῖς.
προδότην: είναι κατηγορούμενο στο με (από το απαρέμφατο εἶναι).
με: είναι υποκείμενο στο απαρέμφατο φανῆναί.
β.
Καὶ τῇ μὲν φήμῃ δημοσίᾳ θύομεν ὡς θεῷ: κύρια πρόταση με ρήμα το θύομεν.τῶν δὲ συκοφαντῶν ὡς κακούργων δημοσίᾳ προβολὰς ποιούμεθα: κύρια πρόταση με ρήμα το ποιούμεθα – παρατακτική σύνδεση (με τους συνδέσμους μὲν… δὲ).
«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».
