Κριτική θεώρηση

Του Νίκου Τσούλια Σήμερα το σχολείο και κάθε πηγή οργανωμένης γνώσης είναι ιδιαίτερα ανοιχτό σύστημα, που δεν δέχεται απλά και μόνο τις ποικίλες εξωγενείς επιδράσεις του κοινωνικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος αλλά καλείται να πάρει θέση για πολλά ζητήματα πέραν της μεταβίβασης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Δεν μπορεί να οχυρωθεί εντός των τειχών της εγκύκλιας γνώσης και μιας παραδοσιακού χαρακτήρα ηθικής παιδαγωγικής κενού περιεχομένου. Οφείλει να «εμπλακεί» στα μεγάλα και ζέοντα προβλήματα (επαγγελματικά αδιέξοδα και ανεργία, ναρκωτικά, οικολογικά προβλήματα, κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις κλπ) και να δώσει ουσιαστικά εφόδια στους νέους για να τα αντιμετωπίσουν.

Του Νίκου Τσούλια Ας δούμε δύο βασικά – κατά τη γνώμη μου – ερωτήματα ως προς την κυβερνητική πολιτική στην εκπαίδευση. α) Η εφαρμοζόμενη πολιτική είναι στην ουσία της αυτοφυής πρόταση της συγκυβέρνησης ή επιβάλλεται από την εφαρμογή του Μνημονίου και από την εργαλειοθήκη του Ο.Ο.Σ.Α.; Με άλλα λόγια, αν δεν είχαμε Μνημόνιο ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. θα ασκούσε αυτή την πολιτική ως αυθεντική πολιτική της ιδεολογίας του, ως αριστερή πολιτική; β) Μπορούν να γίνουν μεταρρυθμίσεις και καινοτομίες σε συνθήκες οικονομικής ασφυξίας ακόμα και επί της στοιχειώδους λειτουργίας σχολείων και πανεπιστημίων;

Του Νίκου Τσούλια «Αν δεν ξέρεις που πας, όλοι οι δρόμοι είναι οι ίδιοι», λέει πολύ σοφά μια αραβική παροιμία. Και εμείς ως έθνος και ως λαός δεν ξέρουμε πού πηγαίνουμε. Το μόνο που θέλουμε είναι χρήματα. Και αυτό αποτελεί το πιο κρίσιμο στοιχείο για μια κοινωνία που βρίσκεται όχι απλά και μόνο σε κρίση αλλά σε παρακμή. Γιατί, η αναζήτηση αυτού που φαινομενικά σου λείπει καταδεικνύει με τον πιο εμφαντικό τρόπο ότι δεν αναζητάς αιτιακές σχέσεις αλλά την εύρεση του θησαυρού, όπως γίνεται στα παραμύθια. Αλλά κάτι τέτοιο όχι μόνο δεν αρκεί για να βρεις το δρόμο σου αλλά σου στομώνει και τη σκέψη, γιατί φενακίζει ακόμα περισσότερο την πραγματικότητα αφού μετασχηματίζει το αιτιατό σε αίτιο.

Του Νίκου Τσούλια Τα χαρακτηριστικά στοιχεία που εκδηλώνονται στις δύσκολες στιγμές των ανθρώπων, στις όποιες κρίσεις της ιστορίας των λαών εκφράζουν με τον πιο ανάγλυφο τρόπο τα ουσιαστικά στοιχεία του πολιτισμού τους. Τότε θα φανεί η εξευγενισμένη συμπεριφορά τους ή η εκτεταμένη βαρβαρότητά τους, ο ορθολογισμός τους και η πίστη τους στον αγώνα για τη ζωή ή ποικίλες χυδαιότητες και οι αναφορές στους λαϊκισμούς και στους μεσσιανισμούς των δήθεν εύκολων λύσεων. Τότε θα ξεπηδήσουν τα βαθύτερα μηνύματα του πνεύματός των και η έκταση και η ένταση ή όχι του ουμανισμού τους. Όταν όλα πάνε καλά ή όταν νομίζουμε ότι όλα πάνε καλά, τότε περισσεύει μια κάποια ανεκτικότητα και πολλή αδιαφορία, τότε προσπερνάμε ό,τι μάς είναι «αγκάθι» και δείχνουμε μια κάποια …ανωτερότητα.

Του Νίκου Τσούλια Όλοι όσοι έχουμε περάσει από τα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα της πρώιμης ιδιαίτερα μεταπολίτευσης θυμόμαστε τις ατέρμονες συζητήσεις και τους διαξιφισμούς για τη «διαδικασία επί της διαδικασίας». Για να είσαι μάλιστα καλός συνδικαλιστής σ’ εκείνες τις ηρωικές περιόδους έπρεπε να είσαι καλός χειριστής στα τερτίπια των διαδικασιών των Γενικών Συνελεύσεων και όσο καλύτερα τα κατάφερνες εις βάρος των άλλων παρατάξεων, τόσο πιο εύκολα ανερχόσουνα στην επετηρίδα της δικής σου παράταξης. Αν βέβαια αυτή η τεχνική οδηγούσε πολύ εύκολα στην εκδίωξη της ουσίας, στην απομαζικοποίηση και στην εκπτώχευση του διαλόγου, δεν μας απασχολούσε και πολύ τότε.

Του Νίκου Τσούλια Το διάβασμα ως πνευματική λειτουργία μετασχηματίζει τη σκέψη μας και ως εκ τούτου η πρόσληψη της πραγματικότητας τροποποιείται, αφού κάθε διαδικασία των αισθήσεών μας συνυφαίνεται με απόλυτο και σχεδόν αυτόματο τρόπο με την επεξεργασία και την ερμηνεία των μηνυμάτων τους. Άλλωστε, μια αίσθηση ποτέ δεν είναι μόνο αίσθηση – ένα μέρος της μετασχηματίζεται σε συναίσθημα…