Αδίδακτο κείμενο: Ξενοφῶν, Ἑλληνικὰ Βιβλ.6, κεφ. 4 §§4-6.2
(έκδ. του E.C. Marchant, Οξφόρδη: Clarendon Press, 1900, ανατ. 1968)
Η επιμονή των Θηβαίων να μην αφήσουν αυτόνομες τις υπόλοιπες βοιωτικές πόλεις –να μην διαλύσουν, επομένως, το Κοινό των Βοιωτών– οδήγησε σε εκστρατεία του Σπαρτιάτη βασιλιά Κλεόμβροτου στη Βοιωτία. Η προσπάθεια είχε ατυχή κατάληξη για τους Λακεδαιμόνιους και τους συμμάχους τους.
Ταῦτα δὲ ποιήσας καὶ ἀναβὰς ἀπὸ τῆς θαλάττης, ἐστρατοπεδεύσατο ἐν Λεύκτροις τῆς Θεσπικῆς. Οἱ δὲ Θηβαῖοι ἐστρατοπεδεύσαντο ἐπὶ τῷ ἀπαντικρὺ λόφῳ οὐ πολὺ διαλείποντες, οὐδένας ἔχοντες συμμάχους ἀλλ’ ἢ τοὺς Βοιωτούς. Ἔνθα δὴ τῷ Κλεομβρότῳ οἱ μὲν φίλοι προσιόντες ἔλεγον· Ὦ Κλεόμβροτε, εἰ ἀφήσεις τοὺς Θηβαίους ἄνευ μάχης, κινδυνεύσεις ὑπὸ τῆς πόλεως τὰ ἔσχατα παθεῖν. Ἀναμνησθήσονται γάρ σου καὶ ὅτε εἰς Κυνὸς κεφαλὰς ἀφικόμενος οὐδὲν τῆς χώρας τῶν Θηβαίων ἐδῄωσας, καὶ ὅτε ὕστερον στρατεύων ἀπεκρούσθης τῆς ἐμβολῆς, Ἀγησιλάου ἀεὶ ἐμβάλλοντος διὰ τοῦ Κιθαιρῶνος. Εἴπερ οὖν ἢ σαυτοῦ κήδῃ ἢ τῆς πατρίδος ἐπιθυμεῖς, ἀκτέον ἐπὶ τοὺς ἄνδρας. Οἱ μὲν φίλοι τοιαῦτα ἔλεγον· οἱ δ’ ἐναντίοι· Νῦν δή, ἔφασαν, δηλώσει ὁ ἀνὴρ εἰ τῷ ὄντι κήδεται τῶν Θηβαίων, ὥσπερ λέγεται. Ὁ μὲν δὴ Κλεόμβροτος ταῦτα ἀκούων παρωξύνετο πρὸς τὸ μάχην συνάπτειν.
————
δῃόω-ῶ: ερημώνω, καταστρέφω μία περιοχή
ἀκτέον: πρέπει να επιτεθείς (ρηματικό επίθετο από το ἄγω)
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Γ1. Να μεταφράσετε στη Νέα Ελληνική το απόσπασμα: «Ταῦτα δὲ ποιήσας … διὰ τοῦ Κιθαιρῶνος».
Μονάδες 20
Γ2. Ποια ήταν η στάση των εχθρών του Κλεόμβροτου απέναντί του πριν από τη μάχη;
Μονάδες 10
Γ3. α) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους:
Ταῦτα: ο ίδιος τύπος στον άλλο αριθμό
τῆς θαλάττης: δοτική πληθυντικού
τῆς πόλεως: κλητική ενικού
ὁ ἀνὴρ: δοτική πληθυντικού
τῆς πατρίδος: αιτιατική πληθυντικού
β) Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους:
ἀναβὰς: το β´ ενικό προστακτικής στον ίδιο χρόνο
ποιήσας: ο ίδιος τύπος στον ενεστώτα
Ἀναμνησθήσονται: το απαρέμφατο στον ίδιο χρόνο
ἔλεγον: το β´ ενικό προστακτικής στον αόριστο β´
ἀκούων: ο ίδιος τύπος στον μέλλοντα
Μονάδες 10
Γ4.
α. Να προσδιορίσετε την κύρια συντακτική λειτουργία των υπογραμμισμένων λέξεων του κειμένου:
|
Ταῦτα: |
είναι ………………………………………… |
στο …………………………………………. |
|
συμμάχους: |
είναι ………………………………………… |
στο …………………………………………. |
|
σου: |
είναι ………………………………………… |
στο …………………………………………. |
|
τῶν Θηβαίων: |
είναι ………………………………………… |
στο …………………………………………. |
|
Ἀγησιλάου: |
είναι ………………………………………… |
στο …………………………………………. |
(μονάδες 5)
β. «Ὦ Κλεόμβροτε, εἰ ἀφήσεις τοὺς Θηβαίους ἄνευ μάχης, κινδυνεύσεις ὑπὸ τῆς πόλεως τὰ ἔσχατα παθεῖν»: Οι φίλοι του Κλεόμβροτου διατυπώνουν εδώ μια προειδοποίηση με υποθετικό λόγο. Να διακρίνετε την υπόθεση από την απόδοση αιτιολογώντας την απάντησή σας. (μονάδες 5)
Μονάδες 10
Απαντήσεις
Γ1. Αφού έκανε αυτά και ανέβηκε από τη θάλασσα (προς το εσωτερικό) στρατοπέδευσε στα Λεύκτρα της περιοχής των Θεσπιών. Οι Θηβαίοι στρατοπέδευσαν στον απέναντι κοντινό λόφο, χωρίς κανέναν άλλο σύμμαχο παρά μόνο τους Βοιωτούς. Τότε οι φίλοι του Κλεόμβροτου τον πλησίασαν και του είπαν: «Αν αφήσεις, Κλεόμβροτε, τους Θηβαίους χωρίς μάχη, θα κινδυνεύσεις να πάθεις τα χειρότερα κακά από την πόλη. Γιατί θα θυμηθούν σε βάρος σου και την περίπτωση που έφτασες κάποτε στις Κυνός Κεφαλές και δε λεηλάτησες τη χώρα των Θηβών, καθώς και τη δεύτερη φορά που εξεστράτευσες και αποκρούστηκες με αποτέλεσμα να μην εισβάλλεις, ενώ ο Αγησίλαος πάντα κατάφερνε να εισβάλλει μέσω του Κιθαιρώνα.
Γ2. Οι εχθροί του υποστήριζαν ότι τώρα θα αποδειχθεί αν πραγματικά ενδιαφέρεται για τους Θηβαίους, όπως λεγόταν, αμφισβητώντας έτσι την ειλικρίνεια και τα κίνητρά του.
Γ3. α)
Ταῦτα: τοῦτο
τῆς θαλάττης: ταῖς θαλάτταις
τῆς πόλεως: (ὦ) πόλι
ὁ ἀνὴρ: τοῖς ἀνδράσι
τῆς πατρίδος: τὰς πατρίδας
β)
ἀναβὰς: ἀνάβηθι
ποιήσας: ποιῶν
Ἀναμνησθήσονται: ἀναμνησθήσεσθαι
ἔλεγον: εἰπέ
ἀκούων: ἀκουσόμενος
Γ4.
α.
Ταῦτα: είναι σύστοιχο αντικείμενο στη μετοχή ποιήσας.
συμμάχους: είναι κατηγορούμενο στο αντικείμενο οὐδένας (από τη μετοχή ἔχοντες).
σου: είναι αντικείμενο στο ρήμα ἀναμνησθήσονται.
τῶν Θηβαίων: είναι ετερόπτωτος ονοματικός προσδιορισμός (γενική κτητική) στο χώρας.
Ἀγησιλάου: είναι υποκείμενο στη μετοχή ἐμβάλλοντος (γενική απόλυτη).
β.
Υπόθεση: εἰ ἀφήσεις τοὺς Θηβαίους ἄνευ μάχης (εἰ + οριστική μέλλοντα)
Απόδοση: κινδυνεύσεις ὑπὸ τῆς πόλεως τὰ ἔσχατα παθεῖν (οριστική μέλλοντα)
(Ο υποθετικός λόγος δηλώνει αυτό που ο ομιλητής θεωρεί ως πραγματικό (στο μέλλον), δηλαδή τον βέβαιο κίνδυνο που θα διατρέξει στο μέλλον ο Κλεόμβροτος).
«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».
Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok
