Στον πηγαιμό για την Ιθάκη… ο Νόλαν δεν είναι Όμηρος!
Η χολυγουντιανή υπερπαραγωγή των 250 εκατομμυρίων δολαρίων έκανε πρεμιέρα και στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες με τις εντυπώσεις να είναι… θορυβώδεις! Οι προσδοκίες των Ελλήνων πολλές κι η αναφορά της Ελλάδας στο έργο… στιγμιαία και σχεδόν ανεπαίσθητη. Ιθάκη ψάχναμε… Ιθάκη δεν είδαμε, με λίγα λόγια, ωστόσο αυτά που είδαμε μόνο αμελητέα δεν είναι. Ασφαλώς, ο τίτλος της ταινίας κι η παραπομπή του θέματος της στο περίφημο έπος του Ομήρου, είναι από μόνα τους η καλύτερη διαφήμιση κι η απόλυτη προώθηση του ελληνικού πολιτισμού.
Το έπος της Οδύσσειας γράφτηκε τον 8ο αιώνα π.Χ. από τον Όμηρο κι επειδή ακριβώς αναφερόμαστε σε προ Χριστού αιώνα, πάμε αντίστροφα στην αρίθμηση κι όχι με τον τρόπο που μετράμε τους μετά Χριστού αιώνες. Η Μυκηναϊκή Εποχή ή Ύστερη Εποχή του Χαλκού (1600-1100 π.Χ.) δηλαδή, που περιγράφει ο Όμηρος στην Οδύσσεια προηγούνται κατά πολλούς αιώνες από τον 8ο αιώνα π.Χ. που έγραψε το έπος. Ωστόσο, η Οδύσσεια, ως λογοτεχνικό αριστούργημα, από τη γέννησή του δηλαδή, συνδυάζει με εξαιρετική μαεστρία στοιχεία από 2 διαφορετικές εποχές, του μυκηναϊκού πολιτισμού μεν, αλλά και της εποχής που έζησε ο Όμηρος δε. Εκεί ίσως έγκειται κι η χρονολογική σύγχυση που δημιούργησε η ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, καθώς οι πανοπλίες και γενικά τα όπλα που είδαμε στην ταινία παραπέμπουν χρονολογικά στην κλασική Ελλάδα του 5ου αιώνα π.Χ. Μιλάμε ουσιαστικά για απόσταση 700-800 ετών, όπου δεν υπήρχε χρήση σιδήρου, όπως βλέπουμε στην ταινία, αλλά χρήση χαλκού.
Συνοπτικά και χωρίς να υπεισέλθω σε λεπτομέρειες θα αναφέρω όσα έκαναν σε εμένα εντύπωση σε αυτή την ταινία, αφού πρωτίστως επισημάνω ότι το αποτέλεσμα μου άρεσε πολύ και το κατατάσσω σε μία ξεχωριστή οπτικοακουστική εμπειρία. Το πιο βασικό πρόβλημα στην ταινία για εμένα ήταν η Καλυψώ που ενσάρκωνε εξαιρετικά η Charlize Theron. Η Καλυψώ δηλαδή στην ταινία δεν είναι μία απλή νύμφη, που κρατά “αιχμάλωτο” τον Οδυσσέα στις ορέξεις της, αλλά είναι εκείνη που χρησιμοποιεί λουλούδια λωτού, ως ναρκωτική ουσία, για να καταστείλει τη νοσταλγία του. Επίσης, η ωραία Ελένη, μόνο ωραία δεν ήταν στα δικά μου μάτια, και δεν έχει καθόλου να κάνει με την απόχρωση του δέρματός της. Διεκπεραιωτική και αδιάφορη η παρουσία της, αντιστρόφως ανάλογη δηλαδή με τις συζητήσεις που είχε προκαλέσει ως επιλογή για το ρόλο αυτό. Η Κίρκη, εξαιρετικά αντιαισθητική στη σκηνή που μεταμόρφωσε τους συντρόφους του Οδυσσέα σε γουρούνια, αλλά προφανώς εξυπηρέτησε τις ανάγκες του ρόλου της επιτυχώς, για να καταφέρει να με αποστρέψει. Ο Τηλέμαχος, γιος του Οδυσσέα, εξαιρετικά ανώριμη ως μορφή, όσο αναζητά εναγωνίως τον πατέρα του και υποθετικά πώς θα μπορούσε να χρηστεί βασιλιάς ένα “παιδάκι” στη μορφή και κυρίως στη δράση;! Τέλος, ο Οδυσσέας (Matt Damon), για τον οποίο θα μπορούσα να γράψω δεκάδες κείμενα, καθώς είναι εκείνος ο πρωταγωνιστής, που κάθε συναίσθημα και κάθε κακουχία “έγραφε” αληθινά στα μάτια του και το πρόσωπό του.
Ο πρωταγωνιστής του ομηρικού έπους είχε ως βασική και απόλυτη δύναμη το μυαλό του. Πολυμήχανος ο Οδυσσέας λέγαμε στο σχολείο, μοναδικά ευρηματικός ο Οδυσσέας επαυξάναμε, εξαιρετικά συναισθηματικό τον είδαμε στην ταινία κι εμένα προσωπικά μου άρεσε σαν εναλλακτική οπτική. Σε ταινία 3 ωρών, να μην αποσπάται η προσοχή μου από τα μάτια του και τις συσπάσεις του προσώπου του, το θεωρώ μεγάλη επιτυχία του ηθοποιού και όσων τον επέλεξαν. Η κινηματογραφική κόπιαIMAX και το φιλμ των 70 mm, με το οποίο γυρίστηκε η ταινία, γίνεται αμέσως αντιληπτό απ’ τους θεατές και προσφέρει στα μάτια τους μοναδικό θέαμα. Σε κάθε 3 λεπτά σκηνής εξάλλου, διέκοπταν για να αλλάξουν φιλμ, οπότε μιλάμε για μία εξαιρετικά δουλεμένη παραγωγή, αντάξια των χρημάτων που δαπανήθηκαν.
Ανακεφαλαιώνοντας, η ταινία αυτή δεν είναι η Οδύσσεια του Ομήρου, αλλά μία παρεμφερής ιστορία. Με αυτές τις λιγοστές προσδοκίες και γνωρίζοντας ότι θα πάτε για να δείτε κάτι διαφορετικό, εύχομαι σε όλους “καλή θέαση”, καθώς αξίζει πραγματικά να χαρίσετε στις αισθήσεις σας αυτό το οπτικοακουστικό αριστούργημα. Το λογοτεχνικό αριστούργημα ανήκει αποκλειστικά και μόνο στον Όμηρο και πιστή απόδοση αυτού του μεγαλείου δεν μπορεί να επιτευχθεί ποτέ και από κανέναν!