Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Οδικά τροχαία ατυχήματα(Κριτήριο αξιολόγησης)

Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Οδικά τροχαία ατυχήματα  (Κριτήριο αξιολόγησης)

Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο

Οδικά τροχαία ατυχήματα. Επιδημιολογία, παράγοντες κινδύνου και μέτρα πρόληψης

Το κείμενο που ακολουθεί είναι, ελαφρώς διασκευασμένο, απόσπασμα από άρθρο των Μ. Καρδαρά,  Α. Παπαζαφειροπούλου και Σ. Παππά στο επιστημονικό περιοδικό Αρχεία Ελληνικής ιατρικής, 2009, 26(6), σελ. 751-758.

Οι παράγοντες που εμπλέκονται σε ένα τροχαίο ατύχημα είναι τρεις: ο οδηγός, το όχημα και ο δρόμος. Η σωματική και η ψυχική υγεία των οδηγών, η ηλικία, το διανοητικό επίπεδο, η  ικανότητα του οδηγού και ο σεβασμός, από μέρους του, του κώδικα οδικής κυκλοφορίας παίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόκληση τροχαίων ατυχημάτων. Αναφορικά με το όχημα, διάφορες μηχανικές παράμετροι αυτού, όπως η ποιότητα της κατασκευής και της συντήρησης του συστήματος οδήγησης και πέδησης, το ανένδοτο των θυρών και η ανάρτηση, διαδραματίζουν σοβαρό ρόλο στη συχνότητα και τη βαρύτητα των τροχαίων ατυχημάτων. Οι ειδικοί αποδίδουν ευθύνες και στους δρόμους, όπως αυτούς που είναι άσχημα σχεδιασμένοι, έχουν κακό φωτισμό ή η σηματοδότησή τους δεν είναι καλή.

Η έρευνα υποδεικνύει ότι ο ανθρώπινος παράγοντας είναι υπεύθυνος για την πρόκληση των περισσοτέρων τροχαίων ατυχημάτων και έχει βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση της σχέσης μεταξύ χαρακτηριστικών της συμπεριφοράς και ψυχολογικών χαρακτηριστικών των οδηγών και του κινδύνου πρόκλησης τροχαίου ατυχήματος. Υπάρχουν τέσσερις διαφορετικές κατηγορίες ανθρώπινων παραγόντων που θεωρούνται υπεύθυνοι για τον αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης τροχαίου ατυχήματος: (α) η επιδεξιότητα, (β) η εμπειρία, (γ) το ατομικό επίπεδο ανάπτυξης και η ωριμότητα και (δ) η κοινωνική κατάσταση και ο τρόπος ζωής. Η γενική ιδέα είναι ότι ο τρόπος που ένας οδηγός ζει, τα ενδιαφέροντά του και η προσωπικότητά του θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον κίνδυνο τροχαίου ατυχήματος που διατρέχει, καθώς επίσης και τις αντιλήψεις του για την κίνηση και την οδήγηση. Η τάση των οδηγών να δημιουργούν παραβάσεις, η γρήγορη οδήγηση και η έλλειψη συγκέντρωσης κατά τη λήψη απόφασης έχουν βρεθεί να συνδυάζονται με αυξημένο κίνδυνο τροχαίου ατυχήματος. Για παράδειγμα, οδηγοί που ανέφεραν ένα σχετικά μεγάλο αριθμό παραβάσεων αντιπροσωπεύονταν περισσότερο στα τροχαία ατυχήματα απ’ ό,τι οι οδηγοί που διέπραξαν σφάλμα. […]

Τα υπάρχοντα δεδομένα σχετικά με την επίδραση της ηλικίας στην πρόκληση τροχαίου ατυχήματος είναι αντικρουόμενα. Σε μια μελέτη βρέθηκε ότι οι οδηγοί μεγάλης ηλικίας παρουσιάζουν μικρότερη πιθανότητα να εμπλακούν σε τροχαίο ατύχημα. Αντίθετα, σε άλλη μελέτη διαπιστώθηκε ότι η ηλικία αποτελεί βασικό παράγοντα πρόκλησης ατυχήματος και μάλιστα η ηλικία >60 ετών συσχετίζεται με υψηλό κίνδυνο θανατηφόρου τραυματισμού. Οι νεαρότεροι οδηγοί είναι πιθανότερο να τραυματιστούν θανάσιμα σε τροχαίο ατύχημα με ένα εμπλεκόμενο όχημα, ενώ οι πιο ηλικιωμένοι με δύο ή περισσότερα εμπλεκόμενα οχήματα. Αυτό συμβαίνει επειδή οι νεαρότεροι οδηγοί έχουν την τάση να οδηγούν με μεγαλύτερες ταχύτητες, ενώ οι πιο ηλικιωμένοι παρουσιάζουν έλλειψη συγκέντρωσης και αδυναμία παρατήρησης.  Ένα άλλο συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν αρκετές μελέτες είναι το γεγονός ότι οι νέοι οδηγοί έχουν πολύ υψηλή αναλογία οδικών τροχαίων ατυχημάτων επειδή διανύουν περισσότερα χιλιόμετρα. Μελέτη στη χώρα μας έδειξε ότι για τα οδικά τροχαία ατυχήματα στα άτομα νεαρής ηλικίας ευθύνεται κυρίως η επιθετική συμπεριφορά, που έχει ως αποτέλεσμα την πραγματοποίηση παραβιάσεων και την απροσεξία από μέρους του οδηγού.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1η δραστηριότητα

Α1. α) Ποιοι είναι οι τρεις βασικοί παράγοντες που εμπλέκονται σε ένα τροχαίο ατύχημα και ποιος από αυτούς θεωρείται υπεύθυνος για τα περισσότερα ατυχήματα;

β) Να χαρακτηρίσεις τις ακόλουθες προτάσεις, γράφοντας δίπλα στον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξηΣωστό, αν η πρόταση συμφωνεί με το νόημα του κειμένου, ή τη λέξη Λάθος, αν όχι.

1. Οι παράγοντες που εμπλέκονται σε ένα τροχαίο ατύχημα είναι συνολικά τέσσερις: ο οδηγός, το όχημα, ο δρόμος και ο καιρός.

2. Ο ανθρώπινος παράγοντας θεωρείται υπεύθυνος για την πρόκληση των περισσοτέρων τροχαίων ατυχημάτων.

3. Υπάρχουν ακριβώς τέσσερις διαφορετικές κατηγορίες ανθρώπινων παραγόντων που θεωρούνται υπεύθυνοι για τον αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης ατυχήματος.

4. Τα δεδομένα σχετικά με την επίδραση της ηλικίας στην πρόκληση τροχαίου ατυχήματος είναι απολύτως ενιαία και αδιαμφισβήτητα σε όλες τις μελέτες.

5. Σύμφωνα με μελέτη στη χώρα μας, στα άτομα νεαρής ηλικίας τα τροχαία ατυχήματα οφείλονται κυρίως στην επιθετική συμπεριφορά που φέρνει παραβιάσεις και απροσεξία.

Μονάδες 15

2η δραστηριότητα

Α2. α) 1. Να βρείτε τον τρόπο ανάπτυξης της πρώτης παραγράφου του κειμένου: «Οι παράγοντες… δεν είναι καλή» και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. 2. Να γράψετε τα δομικά μέρη της ίδιας παραγράφου.

β) Να αναγνωρίσετε τον τρόπο και τα μέσα πειθούς που χρησιμοποιεί ο συντάκτης του κειμένου στη 3^η παράγραφο παραθέτοντας ένα χωρίο σε κάθε περίπτωση.

γ) ή, επίσης, Για παράδειγμα, Αντίθετα, επειδή. Τι δηλώνουν οι παραπάνω λέξεις που συμβάλλουν στη συνοχή του κειμένου;

Μονάδες 15

3η δραστηριότητα

Α3. Οι αρθρογράφοι αναφέρονται, αρκετά λεπτομερώς, στα αίτια που προκαλούν τα τροχαία ατυχήματα, με ιδιαίτερη αναφορά στους νέους. Αξιοποιώντας αυτά τα στοιχεία ποια πιστεύεις ότι είναι τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης των οδικών ατυχημάτων; Πώς αυτά μπορούν να ενισχυθούν από την εκπαίδευση; Να αναπτύξεις τις απόψεις σου σε άρθρο (200-250 λέξεων) που θα δημοσιευτεί στο ιστολόγιο του σχολείου.

Μονάδες 20

Β. Λογοτεχνικό κείμενο

Κώστας Μουρσελάς  (1932 –2017 )

Βαμμένα κόκκινα μαλλιά (Απόσπασμα)

Το ομώνυμο μυθιστόρημα κυκλοφόρησε, για πρώτη φορά, το 1990 από τις εκδόσεις Κέδρος. Το παρακάτω απόσπασμα είναι από τις εκδόσεις Πατάκη, 2014.

Σου μίλησα πριν για το απερίγραπτο μηχανάκι που καβάλησε ο Λούης. Απερίγραπτο, γιατί από τα πολλά τρακαρίσματα και τις πολλές κατρακύλες, δε νομίζω να υπάρχει επάνω του ένα εξάρτημα από τη μάνα του. Και πρέπει να ξέρεις ότι αν ζει ακόμα ο Λούης, είναι μόνο από τα επαναλαμβανόμενα θαύματα. Όσες φορές το καβαλά, κανονικά, άλλες τόσες θα έπρεπε να έχει αποδημήσει εις Κύριον. Και όμως, πάνω στην κρίσιμη στιγμή επεμβαίνει πάντα κάποιος φύλαξ άγγελος και τον σώζει. Αγνοεί το όνομα του αγγέλου του, τις αιτίες που τον κάνουν και επεμβαίνει, αλλά είναι βέβαιος πια πως κάτι το μυστηριώδες συμβαίνει. Δεν μπορεί, αγαπητέ μου, να του φεύγει ολόκληρη η μπροστινή ρόδα, να γκρεμοτσακίζεται και στο τέλος να σηκώνεται σαν κύριος, λες και είχε σκύψει να πάρει κάτι που του ’πεσε. Δεν μπορεί πάλι να χτυπά η μπροστινή ρόδα πάνω στο ρείθρο κάποιου πεζοδρομίου, να εκτινάσσεται ο Λούης σαν πύραυλος, να πέφτει πάνω σε πλατφόρμα νταλίκας που προπορευόταν φορτωμένη καρπούζια, γιατί έγινε κι αυτό, και να βλέπεις το κωμικοτραγικό θέαμα, αντί να σκάσει κάτω σαν καρπούζι αυτός, να σκάνε τα καρπούζια. Και όλα αυτά, σημείωσε, τα παθαίνει όχι γιατί είναι κακός οδηγός, όχι, αλλά γιατί μόνο πάνω στο μηχανάκι του ο Λούης συλλαμβάνει ιδέες, καταστρώνει σχέδια, παίρνει αποφάσεις, ονειρεύεται. Γενικά η ταχύτητα του δίνει τους ισχυρότερους ερεθισμούς, τον απογειώνει. Έχει συμβεί να έχει ξεκινήσει από Πέραμα, να έχει φτάσει Ραφήνα, να έχει ξεκαβαλικέψει το μηχανάκι και τότε μόνο να ανακαλύπτει ότι πάνω από δυόμισι ώρες οδηγούσε χωρίς να το ξέρει.

― Ναι, ξάδερφε, απίστευτο. Μόλις έφτασα, τότε το κατάλαβα. Ιδέα δεν είχα ότι ταξίδευα δυο ώρες.

Αυτός, σ’ αυτές τις δυο ώρες, είχε οργανώσει στη φαντασία του ένα μπαρ, είχε βρει κεφάλαια, συνεταίρους, για λογιστή τη γυναίκα του αδελφού του, την Ελενίτσα, την επονομαζόμενη και Τουίγκι, την είχε άλλωστε πάντα στο μάτι… Μεγάλη ιστορία. Άκου για να καταλάβεις: Ενώ ταξίδευε, είχε βρει το χώρο του μπαρ – ένα παλιό εγκαταλειμμένο σπίτι –, την ιδιοκτήτρια – μια πανύψηλη γοητευτική γυναίκα που δεν ήθελε μάλιστα να του το νοικιάσει –, άκου να δεις, μέχρι πού είχε φτάσει το όνειρο. Μισή ώρα, λέει, από Καλλιθέα μέχρι Στάδιο, του πήρε για να την πείσει.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1η δραστηριότητα

Β1. Ποιος είναι ο κυριότερος λόγος, σύμφωνα με τον αφηγητή, που ο Λούης εμπλέκεται συνεχώς σε ατυχήματα και επικίνδυνες καταστάσεις, και πώς αντιδρά ο ίδιος σ’ αυτές;

Μονάδες 15

2η δραστηριότητα

α) Να αντιστοιχίσετε κάθε αφηγηματική τεχνική της Στήλης Α με το κατάλληλο παράδειγμα από το απόσπασμα στη Στήλη Β.

β) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου δύο μεταφορές και δύο παρομοιώσεις.

γ) Να εντοπίσετε στο απόσπασμα τη χρήση του β΄ ενικού προσώπου και να εξηγήσετε τη λειτουργία της. Πώς επηρεάζει τη σχέση του αφηγητή με τον αποδέκτη της αφήγησης;

Μονάδες 15

3η δραστηριότητα

Β3. Ο Λούης συχνά παθαίνει ατυχήματα με το μηχανάκι του. Για ποιους λόγους συμβαίνει αυτό, σύμφωνα με το κείμενο; Πώς κρίνεις την οδική του συμπεριφορά; Να καταγράψεις την απάντησή σου σε ένα κείμενο 100-150 λέξεων.

Μονάδες 20