Επιστημονική διημερίδα: «Νέες Προσεγγίσεις στο ‘Περί Φιλίας’ του Κικέρωνα»
Την Παρασκευή 2 και το Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026 θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα Συνελεύσεων της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης διεθνής επιστημονική διημερίδα (workshop) με θέμα: «Νέες Προσεγγίσεις στο Περί Φιλίας του Κικέρωνα» (New Perspectives on Cicero’s De Amicitia).
Κατά τη διάρκεια του workshop, το οποίο συνδιοργανώνεται από τη Γεωργία Τσούνη (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας, Π.Κ.) και τον Sean McConnell (Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Otago, Νέα Ζηλανδία), θα μελετηθούν διαφορετικές πτυχές ενός από τα σημαντικότερα έργα για τη φιλία στην αρχαία γραμματεία. Στη διημερίδα θα συμμετάσχουν με ανακοινώσεις διεθνείς ακαδημαϊκοί από τα Πανεπιστήμια Columbia (Katharina Volk), Βόννης (Gernot Michael Müller), Ιόνιο (Γαβριήλ Ευαγγέλου), Dartmouth College (Margaret Graver), University of Florida (Thornton Lockwood), Princeton (Yelena Baraz) και Durham (Nathan Gilbert).
Η «φιλία» στην αρχαιότητα, όπως διαφαίνεται ήδη στα ομηρικά έπη, δεν ήταν μόνο ένας δεσμός αμοιβαίας αγάπης, κατανόησης και αλληλοεκτίμησης, αλλά κυρίως μια κοινωνική σχέση που επέβαλλε αμοιβαίες υποχρεώσεις και συνεπαγόταν οφέλη και για τις δύο πλευρές. Στον Πλάτωνα, και συγκεκριμένα στον διάλογο Λύσις, η φιλία (η οποία συνδέεται έντονα ήδη από την αρχαϊκή περίοδο με τους αριστοκρατικούς κύκλους και την αλληλοβοήθεια μεταξύ των μελών τους) γίνεται για πρώτη φορά αντικείμενο φιλοσοφικής διαπραγμάτευσης. Στον Αριστοτέλη, και μετέπειτα στους Στωικούς φιλοσόφους, η ιδεατή «φιλία» συνδέεται άρρηκτα με την αρετή και την ανιδιοτελή σχέση μεταξύ των «φίλων». Από την άλλη πλευρά, οι Επικούρειοι τονίζουν την ψυχολογική χρησιμότητά της. Παράλληλα, η amicitia στη Ρώμη βασίζεται κυρίως στην αμοιβαία ανταλλαγή υπηρεσιών (officia) και σε κοινές πολιτικές επιδιώξεις. Η πραγματεία του Κικέρωνα Περί φιλίας επηρεάζεται από τις προγενέστερες αυτές αντιλήψεις και τις εντάσσει δημιουργικά στο ρωμαϊκό πολιτικό και αξιακό πλαίσιο της ύστερης Δημοκρατίας.
Η διημερίδα αποσκοπεί στη διεξοδική διερεύνηση του Περί Φιλίας και της σημασίας του για την κατανόηση της σκέψης και της παρακαταθήκης του Ρωμαίου ρήτορα. Στοχεύει στην εξέταση του κειμένου όχι μόνο από λογοτεχνική και φιλοσοφική σκοπιά, αλλά και μέσω των κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών του διαστάσεων, καθώς και της πρόσληψής του σε μεταγενέστερες περιόδους και σε διαφορετικά πολιτισμικά συμφραζόμενα (για παράδειγμα, στην Κίνα). Κεντρική επιδίωξη είναι η επίτευξη μιας πληρέστερης και εμπεριστατωμένης κατανόησης αυτού του ιδιαίτερου κικερώνειου διαλόγου. Η αυξανόμενη αναγνώριση της σημασίας της ηθικής και πολιτικής σκέψης του Κικέρωνα στην εποχή μας αναδεικνύει τη διαχρονικότητα των ερωτημάτων που θέτει η πραγματεία του σχετικά με την έννοια του αληθινού φίλου, τη σχέση φιλίας και πολιτικής σκοπιμότητας, αλλά και την ηθική διάσταση της διακοπής της. Η διεθνής αυτή διημερίδα επιδιώκει να προσφέρει ένα γόνιμο πεδίο διαλόγου πάνω στη σημασία αυτού του διαχρονικού έργου.
Οι εργασίες της διημερίδας θα πραγματοποιηθούν στα αγγλικά και είναι ανοιχτές σε κάθε ενδιαφερόμενο/η, κατόπιν επικοινωνίας με τους διοργανωτές (gtsouni@uoc.gr).
Για το πρόγραμμα και τις περιλήψεις των ανακοινώσεων, μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα: https://www.philology.uoc.gr/nea/international-workshop-new-perspectives-on-ciceros-de-amicitia
