Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Α´ Λυκείου: Ο διάλογος και οι ομαδικές δραστηριότητες στην τάξη(Κριτήριο Αξιολόγησης)-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Κείμενο 1
[Ο διάλογος και οι ομαδικές δραστηριότητες στην τάξη]
Το κείμενο είναι διασκευασμένο απόσπασμα απο το βιβλίο του Γιάννη Μπασλή «Εισαγωγή στη διδασκαλία της γλώσσας. Μια σύγχρονη ολιστική και επικοινωνιακή προσέγγιση», 128-129. Αθήνα: Νεφέλη(2006).
[…] Καθώς τα παιδιά συνεργάζονται σε μια ομαδική δραστηριότητα, έχουν την ευκαιρία πρώτα από όλα να διατυπώσουν κάποιες προτάσεις και να διερευνήσουν με τα άλλα μέλη της ομάδας αν μπορούν αυτές να τεθούν σε εφαρμογή. Επειδή όμως τα παιδιά συνεργάζονται στο πλαίσιο της ομάδας και δεν ανταγωνίζονται το ένα το άλλο, δεν πιέζονται να διατυπώσουν απόψεις απόλυτα επεξεργασμένες. Έτσι, έχουν την ευκαιρία να καταθέσουν δοκιμαστικά μια ιδέα, που μπορεί τα άλλα παιδιά να τη συζητήσουν, να την υιοθετήσουν ή να την τροποποιήσουν. Με αυτόν τον τρόπο δεν καλλιεργούν μόνο τον λόγο αλλά αναπτύσσουν παράλληλα την κοινωνική δεξιότητα της συνεργασίας. Όπως είναι γνωστό, στο σχολείο οι μαθητές αποκτούν κυρίως την εμπειρία του ανταγωνισμού παρά της συνεργασίας, γι’ αυτό πολλές φορές δυσκολεύονται να συνεργαστούν. Ωστόσο, μια σύγχρονη κοινωνία χρειάζεται πολίτες που μπορούν να λειτουργήσουν ως μέλη μιας ομάδας και η ομαδική εργασία αποτελεί το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Η συμμετοχή του παιδιού σε μια τέτοια δραστηριότητα, που το υποχρεώνει να υποστηρίξει τις απόψεις του μπροστά σε άλλους, το κάνει να αποκτήσει βαθμιαία εμπιστοσύνη στον εαυτό του και στις ιδέες του. Αλλά και η συνεργασία ενός παιδιού με συμμαθητές του, που βλέπουν τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές γωνίες και έχουν πολλές διαφορετικές εμπειρίες και πολιτιστικό υπόβαθρο, το εξαναγκάζει να λάβει υπόψη του την ώρα που μιλάει και τις ανάγκες των ακροατών του. Έτσι, είναι επόμενο να μειωθεί ο εγωκεντρισμός του, αφού είναι υποχρεωμένο να συνυπολογίσει τις ιδέες των συνεργατών του.
Τέλος, η συμμετοχή σε συζήτηση καλλιεργεί όχι μόνο την ομιλία αλλά και την ακρόαση, αφού το παιδί, για να εκπληρώσει τον ρόλο του, θα πρέπει να ακούει προσεκτικά τις απόψεις των μελών της παρέας, για να μπορέσει να αντιδράσει κατάλληλα. Κι αυτό αποτελεί σημαντικό στοιχείο για μια επιτυχημένη συνεργασία. Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι, συμμετέχοντας οι μαθητές σε ομάδες, όπου συζητείται ένα θέμα, αυξάνουν όχι μόνο τις ευκαιρίες να μιλούν, αλλά και τις δυνατότητες να επεξεργάζονται ποικίλα θέματα.
Κείμενο 2
Οι σκλάβοι στα δεσμά τους
Το παρακάτω απόσπασμα έχει αντληθεί από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, εκδόσεις Γράμματα, 1994
Εφορούσε η Ευλαλία ένα ψιλό πράσινο φόρεμα και με πλατιά μανίκια, που άφηνε να φαίνεται ο αλαβαστρένιος λαιμός της και το νέο της πρόσωπο έλαμπε, ενώ τα δάχτυλά της γλιστρούσαν πάνου στα φιλντισένια τάστα, πότε αργά, πότε γοργά, πότε σμίγοντας μαζί, πότε ανοίγοντας, γεννώντας έτσι τη ρυθμική αρμονία και κάπου κάπου ένα πετράδι εσπιθίριζε. […]
-Πόσο είναι όμορφη αυτή η σονάτα! είπε ο Γιώργης ακούοντας ακόμα στ’ αυτιά του όλες τες μελωδίες της.
-Πώς άρεσε και του Άλκη! είπε ντροπαλά η Ευλαλία, ταραγμένη ακόμη από τη συγκίνηση κι αντικρατώντας μ’ ένα χαμόγελο έναν αναστεναγμό, που της ανασήκωνε το στήθος.
-Δε λησμονάς ακόμη; της είπε ο Γιώργης πικρά.
-Ακόμη! του αποκρίθηκε κι ακολούθησε μία μακρινή και θλιβερή σιωπή.
Έφερε στο νου της τα περασμένα. Πόσος καιρός είχε περάσει απ’ όταν είχε παίξει αυτήν την ίδια σονάτα του Άλκη! Ήταν στο σπίτι του πατέρα της, εκεί που τώρα αυτή δεν ήταν πλια, γιατί ο γιατρός Αριστείδης Στεριώτης ήταν άντρας της, άντρας της αληθινά! Κι αυτή η ιδέα της θύμιζε τόσα πράματα, που ήταν υποχρεωμένη να τα κάμει, που δεν ήθελε να τα κάμει… μία ολόκληρη ζωή ανυπόφερτης σκλαβιάς, που εβάραινε απάνου της, αλλά έπρεπε αδιάκοπα να παραδίνεται στον άντρα που δεν αγαπούσε, που δεν έμοιαζε με τον Άλκη, που δεν ήταν ο Άλκης. Αχ! της εφαινότουν τώρα πως εκείνος την είχε μάθει να νιώθει και να αισθάνεται τη γλώσσα εκείνης της μουσικής. Μία γλώσσα σαν άλλου κόσμου, που ανάγκη δεν είχε από λόγια κι ορισμένες έννοιες για να ξηγά τη ζωή, την αγάπη, τον πόθο, για να γεννά μέσα στην καρδιά το φόβο και το έλεος. Εσωμάτωνε η μουσική, σα σ’ ένα όνειρο, την αρμονία της αγάπης, που έλειπε από τη ζωή της, τη δίψα ενού έρωτα, που ξεσκέπαζε της ζωής τα μυστήρια, το θλιβερόν πόνο, που εγινότουν μία άλλη θλίψη, ένα αναθύμημα παρμένο από τούτον τον κόσμο, που εσβηνότουν στον άλλον που τον εδημιουργούσε τ’ όνειρο μιας απέραντης ευτυχίας!
ΘΕΜΑΤΑ
ΘΕΜΑ 1 (μονάδες 35)
1ο υποερώτημα (μονάδες 10)
Με ποιον τρόπο, σύμφωνα με το Κείμενο 1, καλλιεργείται στα παιδιά μέσω της συμμετοχής τους σε ομαδικές δραστηριότητες η δεξιότητα της συνεργασίας (50 -60 λέξεις)
Μονάδες 10
2ο υποερώτημα (μονάδες 10)
Να εντοπίσεις πέντε (5) λέξεις ή φράσεις στο Κείμενο 1, με τις οποίες επιτυγχάνεται η συνοχή του λόγου και η σύνδεση των νοημάτων (μονάδες 5) και να χαρακτηρίσεις τη νοηματική σχέση που εκφράζει η καθεμιά (μονάδες 5).
Μονάδες 10
3ο υποερώτημα (μονάδες 15)
Να μετασχηματίσεις τη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 1 με τρόπο που στη θέση του γ΄ ενικού ρηματικού προσώπου να τεθεί το β΄ ενικό ρηματικό πρόσωπο (μονάδες 10) και να εξηγήσεις με συντομία τι αλλάζει στην επικοινωνία ως προς το ύφος λόγου.
Μονάδες 15
ΘΕΜΑ 2 (μονάδες 30)
Αποφασίζεις να εκφωνήσεις ομιλία στο σχολείο σου (350 περίπου λέξεις), στο πλαίσιο Ημερίδας που διοργανώνει ο Σύλλογος Διδασκόντων, με θέμα «Επικοινωνία και Τεχνολογία», για να αναφέρεις τους λόγους που αλλοιώνουν στην εποχή μας τη διάθεση για διάλογο.
ΘΕΜΑ 3 (μονάδες 20)
Στο Κείμενο 2 αξιοποιείται ο διάλογος μεταξύ άλλων ως τεχνική/τρόπος αφήγησης. Ποια είναι η λειτουργία του;
Μονάδες 20
ΘΕΜΑ 4 (μονάδες 15)
Ποια συναισθήματα δημιουργούνται στην Ευλαλία στο Κείμενο 2, καθώς παίζει τη σονάτα στο πιάνο; Πώς τα ερμηνεύεις από την αφήγηση; Να αναπτύξεις την ερμηνεία σου σε 100-150 λέξεις.
Μονάδες 15
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
ΘΕΜΑ 1
1ο υποερώτημα
Μέσω του διαλόγου στο σχολικό περιβάλλον αναπτύσσεται η κοινωνική αρετή της συνεργασίας μέσω της συμμετοχής σε ομαδικές εργασίες. Με αυτό τον τρόπο δίνεται η ευκαιρία στους μαθητές να διατυπώσουν προτάσεις και να εξετάσουν τη δυνατότητα εφαρμογής τους. Καταθέτουν μια ιδέα, τη συζητούν, την υιοθετούν ή την αλλάζουν. Μαθαίνουν να ακούν τις απόψεις των συνομιλητών τους ώστε να απαντούν κατάλληλα και να επικοινωνούν με τους συνομηλίκους τους.
2ο υποερώτημα
(Η επιλογή των παρακάτω λέξεων – φράσεων είναι ενδεικτική, ο/η μαθητής/τρια μπορεί να κάνει άλλες επιλογές)
Έτσι: αποτέλεσμα της συνεργασίας σε ομαδικές δραστηριότητες.
Με αυτόν τρόπο: αποτέλεσμα της συνεργασίας σε ομαδικές δραστηριότητες.
Επιβεβαιώνεται η θέση που προηγήθηκε.
Ωστόσο: αντίθεση στην άποψη ότι οι μαθητές στο σχολείο δυσκολεύονται να συνεργαστούν.
Τέλος: σειρά – απαρίθμηση των πλεονεκτημάτων από τη συμμετοχή των μαθητών σε ομαδικές δραστηριότητες.
Συμπερασματικά: ανακεφαλαίωση – συμπέρασμα ότι η συμμετοχή των μαθητών σε ομαδικές δραστηριότητες δίνει τη δυνατότητα να επεξεργάζονται ποικίλα θέματα.
3ο υποερώτημα
Μετασχηματισμός: Η συμμετοχή σου σε μια τέτοια δραστηριότητα, που σε υποχρεώνει να υποστηρίξεις τις απόψεις σου μπροστά σε άλλους, σε κάνει να αποκτήσεις βαθμιαίαεμπιστοσύνη στον εαυτό σου και στις ιδέες σου. Αλλά και η συνεργασία σου με συμμαθητές σου, που βλέπουν τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές γωνίες και έχουν πολλές διαφορετικές εμπειρίες και πολιτιστικό υπόβαθρο, σε εξαναγκάζει να λάβεις υπόψη σου την ώρα που μιλάει και τις ανάγκες των ακροατών σου. Έτσι, είναι επόμενο να μειωθεί ο εγωκεντρισμός σου, αφού είσαι υποχρεωμένος να συνυπολογίσεις τις ιδέες των συνεργατών σου.
Η μετατροπή στο β΄ ενικό ρηματικό πρόσωπο προσδίδει οικειότητα και αμεσότητα, δημιουργεί την αίσθηση του διαλόγου και διασφαλίζει την επικοινωνία του πομπού με τον δέκτη. Επιπλέον, συνδέεται με το προτρεπτικό – συμβουλευτικό ύφος και χρωματίζει συναισθηματικά τον λόγο.
ΘΕΜΑ 2
Προσφώνηση: Φίλες και φίλοι…/Αγαπητοί συμμαθήτριες και συμμαθήτριες,
Με την ιδιότητά μου ως μαθητή/τριας… θα ήθελα να σας μιλήσω για την σημασία που έχει η αξιοποίηση του διαλόγου στο σχολείο μου…
Θέση: Ο διάλογος βασίζεται στην επικοινωνία μεταξύ μαθητών και εκπαιδευτικών ή των μαθητών μεταξύ τους. Η ανάπτυξη του στο σχολείο συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό τόσο στη βελτίωση του παιδαγωγικού κλίματος όσο και στη μάθηση.
Ο διάλογος, είτε μεταξύ μαθητών είτε μεταξύ μαθητών και εκπαιδευτικών, αποτελεί τη βάση για τη δημιουργία ενός θετικού παιδαγωγικού κλίματος.
- Εδραίωση κλίματος εμπιστοσύνης.
- Αποτροπή συγκρούσεων και παρεξηγήσεων.
- Ενίσχυση της ενσυναίσθησης.
- Καλλιέργεια αμοιβαίου σεβασμού και κατανόησης.
Ο διάλογος προωθεί ουσιαστικά τη μαθησιακή διαδικασία.
- Επίλυση αποριών, έκφραση προβληματισμού, επικοινωνία με μαθητές άλλων σχολείων μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
- Οι μαθητές αισθάνονται ελεύθεροι να εκφράσουν απορίες ή προβληματισμούς.
Ο διάλογος ενισχύει τη γλωσσική και πνευματική μας καλλιέργεια.
- Καλλιεργεί την κριτική ικανότητα των μαθητών.
- Εμπλουτίζει τις γνώσεις και τις εμπειρίες.
- Συμβάλλει στη γλωσσική καλλιέργεια.
Επίλογος
- Συμπερασματικά
- Επανάληψη προσφώνησης
ΘΕΜΑ 3
Ο διάλογος ανάμεσα στον Γιώργη και την Ευλαλία αναφέρεται στη σονάτα που έπαιξε η Ευλαλία και στο πόσο αυτή σχετίζεται με τις αναμνήσεις της από τον Άλκη. Μέσα από τον διάλογο αποκαλύπτονται οι συναισθηματικές τους εντάσεις, ο πικρός μονομερής έρωτας του Γιώργη και η αδυναμία της Ευλαλίας να ξεχάσει το παρελθόν. Ο διάλογος ζωντανεύει την αφήγηση, προωθεί την πλοκή και οδηγεί στον εσωτερικό μονόλογο της ηρωίδας. Είναι καθαρά θεατρική τεχνική και προσδίδει στην αφήγηση δραμαματικότητα, φυσικότητα και ζωντάνια. Συμβάλλει στην πειστικότερη διαγραφή των χαρακτήρων του Γιώργη και της Ευλαλίας(αληθοφάνεια).
ΘΕΜΑ 4
Η σονάτα στο πιάνο κάνει την Ευλαλία να νοσταλγεί το παρελθόν καθώς της ξυπνά μνήμες. Αναπολεί τον αγαπημένο της Άλκη όταν της είχε μάθει τη γλώσσα της μουσικής. Με αξιοπρέπεια και αιδημοσύνη ομολογεί γεμάτη συγκίνηση στον Γιώργη ότι τον θυμάται ακόμη («ταραγμένη ακόμη από τη συγκίνηση κι αντικρατώντας μ’ ένα χαμόγελο έναν αναστεναγμό, που της ανασήκωνε το στήθος»).Αντλεί δύναμη από τη μουσική καθώς τη συνδέει με τον βαθύ έρωτά της («να ξηγά τη ζωή, την αγάπη, τον πόθο»). Με αυτόν τον τρόπο κάλυψε το κενό του έρωτα, τη δίψα της αγάπης που έλειπε από τη ζωή της και τον πόνο για τον Άλκη («την αρμονία της αγάπης, που έλειπε από τη ζωή της, τη δίψα ενού έρωτα, που ξεσκέπαζε της ζωής τα μυστήρια, το θλιβερόν πόνο, που εγινότουν μία άλλη θλίψη»). Αποκαλύπτεται η ευαίσθητη αισθαντική ψυχή της που έχει επίγνωση της αξίας της πραγματικής αγάπης, που θυσίασε τον έρωτά της για να παντρευτεί κάποιον άλλο σε «μία ολόκληρη ζωή ανυπόφερτης σκλαβιάς». Ωστόσο, με υψηλό αίσθημα αξιοπρέπειας και αυτοσεβασμού υπομένει αυτή τη ζωή που τη συντροφεύει η σονάτα από το πιάνο.
«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».
Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok
