Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Η φιλία στην εφηβική ηλικία(Κριτήριο αξιολόγησης)
Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο.
Η φιλία στην εφηβική ηλικία
Από τον διαδικτυακό ιστότοπο https://theatre comments.weebly.com
Η εφηβεία αποτελεί τη μετάβαση της ζωής του ατόμου από την παιδικότητα στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκεια αυτού του αναπτυξιακού σταδίου συμβαίνουν πολλές αλλαγές σε πολλά επίπεδα. […] Σε αντίθεση με την παιδική ηλικία που υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για γονεϊκή παρουσία, η εφηβεία χαρακτηρίζεται από τη στροφή των ατόμων σε άτομα εκτός του οικογενειακού πλαισίου. Οι έφηβοι τείνουν να επενδύουν συναισθηματικά σε άλλα συνομήλικα άτομα την ίδια στιγμή που οι αξίες των γονιών και της οικογένειας αμφισβητούνται προκειμένου να αξιολογηθούν εκ νέου κατά τα πρώτα χρόνια της ενηλικίωσης.
Τι προσφέρουν όμως οι φιλίες στους εφήβους και με ποιο τρόπο δημιουργούν τα νεαρά άτομα φίλους; Οι σχέσεις με τους συνομηλίκους συχνά βοηθούν τους εφήβους να δομήσουν ισχυρή αυτοπεποίθηση που καθορίζεται από τον τρόπο που βλέπουν τον εαυτό τους στους άλλους αλλά και να βρουν ανθρώπους με τους οποίους μοιράζονται παρόμοιες αγωνίες και άγχη. Οι έφηβοι συνηθίζουν να κάνουν παρέα με άτομα που μοιάζουν με εκείνους καθώς είναι ισχυρή η ανάγκη τους για ταύτιση με ένα άτομο που θα τους βοηθήσει να αντέξουν το βάρος από τις αγωνίες, τους προβληματισμούς, τα δύσκολα συναισθήματα αλλά και τον πολύ έντονο ενθουσιασμό. Σε αυτή την ηλικία ένα συχνό μοντέλο είναι αυτό των δυαδικών σχέσεων, με την έννοια ότι ένας ή μία έφηβος επιλέγουν για κοντινό φίλο ή συνοδοιπόρο ένα άλλο άτομο, με το οποίο δημιουργούν μια σχέση με κύρια χαρακτηριστικά την ένταση, την αποκλειστικότητα και τη ζήλεια όταν κάποιος άλλος πλησιάσει πολύ το φίλο ή τη φίλη. Λόγω της έντασης του συναισθηματικού δεσίματος οι σχέσεις με τους φίλους περιλαμβάνουν συχνούς τσακωμούς, θυμό, διαστήματα απομάκρυνσης και προσπάθειες συμφιλίωσης. Ένας έφηβος που νιώθει ότι προδίδεται από το φίλο του βιώνει αυτή την προδοσία πολύ έντονα και καταστροφικά, καθώς χάνει το στήριγμα και έναν ώμο να κλάψει για όσα του συμβαίνουν αλλά και την προσπάθεια να αποκτήσει προσωπική αξία. Ένας άλλος λόγος που οι έφηβοι επιλέγουν φίλους με τους οποίους έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά είναι γιατί προσπαθούν να διαμορφώσουν τον εαυτό τους μέσα από τους άλλους αλλά και γιατί μπορεί οι φίλοι τους να τους πιέζουν να ανακαλύψουν τις κρυμμένες τους πτυχές και να μεταμορφωθούν.[…]
Στο πλαίσιο των φιλικών σχέσεων που δημιουργούν οι έφηβοι δεν είναι δυνατόν να μη αναφερθεί και ο ρόλος των ομάδων συνομηλίκων. Οι έφηβοι συνήθως επιλέγουν να ενταχθούν σε ομάδες με κοινά χαρακτηριστικά με τους ίδιους αλλά υπάρχουν και οι περιπτώσεις που επιλέγουν γκρουπ διαφορετικών ατόμων, σε μια προσπάθεια να δουν τελικά τι τους ταιριάζει. Οι ομάδες συχνά είναι πιο ισχυρές από τις δυαδικές φιλίες, με την έννοια ότι επηρεάζουν περισσότερο το άτομο, ενδυναμώνοντας ή αποδυναμώνοντάς το αντίστοιχα. Υπάρχουν οι περιπτώσεις θετικής ενίσχυσης από την ομάδα συνομηλίκων, αλλά και εκείνες ενίσχυσης μιας αρνητικής – παραβατικής συμπεριφοράς. Μολονότι το θέμα με τις ομάδες συνομηλίκων είναι ιδιαίτερα μεγάλο και περιλαμβάνει πολλές πτυχές και παραμέτρους, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι έφηβοι, οι οποίοι έχουν λάβει σημαντική υποστήριξη από συνομηλίκους και οικογενειακό πλαίσιο έχουν λιγότερες πιθανότητες να εμπλακούν σε μια ομάδα από την οποία θα επηρεάζονταν αρνητικά συγκριτικά με εκείνους που έχουν λάβει μικρότερη.
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
1η δραστηριότητα
Α1. α) Τι προσφέρουν όμως οι φιλίες στους εφήβους και με ποιο τρόπο δημιουργούν τα νεαρά άτομα φίλους;(50-60 λέξεις)
β) Να χαρακτηρίσεις ως σωστή (Σ) ή λανθασμένη (Λ) καθεμία από τις παρακάτω περιόδους με βάση το Κείμενο:
- Κατά την εφηβεία οι νέοι στρέφονται περισσότερο στους συνομηλίκους τους παρά στην οικογένεια.
- Οι έφηβοι δημιουργούν φιλίες κυρίως με άτομα που διαφέρουν πολύ από τους ίδιους.
- Οι δυαδικές φιλικές σχέσεις στην εφηβεία χαρακτηρίζονται από ένταση και αποκλειστικότητα.
- Οι ομάδες συνομηλίκων δεν επηρεάζουν τη συμπεριφορά των εφήβων.
- Η υποστήριξη από την οικογένεια και τους φίλους μειώνει την πιθανότητα αρνητικής επιρροής από ομάδες συνομηλίκων.
Μονάδες 15
2η δραστηριότητα
Α2. α) Στην τρίτη παράγραφο του κειμένου «Στο πλαίσιο των φιλικών σχέσεων … έχουν λάβει μικρότερη.» να εντοπίσετε τα δομικά μέρη (θεματική περίοδος, λεπτομέρειες/σχόλια, περίοδος κατακλείδα).
β) μετάβαση, αυτοπεποίθηση, αποκλειστικότητα, ενίσχυσης, Να γράψετε για καθεμία από τις υπογραμμισμένες λέξεις μία περίοδο λόγου, έτσι ώστε να φαίνεται η σημασία της.
γ) Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω υπογραμμισμένες λέξεις, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία που έχουν στο κείμενο: να δομήσουν, ισχυρή, θα βοηθήσει, νιώθει, πτυχές.
Μονάδες 15
3η δραστηριότητα
Α3. Με αφορμή μια συζήτηση που είχατε στην τάξη στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας σχετικά με το νόημα της φιλίας, αποφασίζεις να αναρτήσεις στο προσωπικό σου μπλογκ ένα άρθρο, στο οποίο θα παρουσιάζεις τα βασικά χαρακτηριστικά του ιδανικού φίλου για έναν έφηβο / μια έφηβη σαν κι εσένα.
Μονάδες 20
Β. Λογοτεχνικό κείμενο.
ΣΟΦΙΑ ΚΟΛΟΥΤΟΥΡΟΥ (1973- )
Το ποίημα ανήκει στη συλλογή Η Τρίτη Γενιά, εκδ. Gutenberg, Αθήνα: 2015
Sweet Sixteen
Στα παιδιά της Τάξης του ‘90
που ξαναβρεθήκαμε εχθές μετά από 22 χρόνια
Εχθές, όταν προσπέλασα την πύλη,
τη μια στιγμή ήμουν γύρω στα σαράντα
κι ήρθαν συμμαθητές παλιοί και φίλοι,
περνούσ’ η ώρα, μίκραινα – τριάντα.
Και να ’τοι όσοι γνωρίζω απ’ τα μικράτα
κι ευθύς να ξαναβρίσκομαι στην τάξη
στο ίδιο το θρανίο, όπως πάντα
και σήμερα θα κλείσω τα δεκάξι.
Τα χρόνια μου κοιτώ στα πρόσωπά τους
κι εκείνοι τ’ αφαιρούν απ’ τα δικά μου.
Μετρήσαμε γεννήσεις και θανάτους
κι είν’ όλοι τους η τάξη κι η σειρά μου.
Οι μήνες φυλλοροούν στα δάκτυλά μου,
σαν τίποτα να μην μας έχει αλλάξει,
σαν πύργους-όνειρα να χτίζουμε της άμμου,
σήμερα που γινόμαστε δεκάξι.
Μπερδεύονται το τώρα κι οι αναμνήσεις
μ’ όλα τα τραύματα των πιο παλιών ερώτων,
τ’ ανομολόγητα κι οι εξομολογήσεις
που τα κατάπιε η ροή των γεγονότων
και μισοκρύβοντ’ οι μορφές τους, με των φώτων
και των σκιών, που εναλλάσσονται στην πράξη.
Να τ’ αχνοφέγγισμα των χρόνων μας των πρώτων,
από τα έξι μας και μέχρι τα δεκάξι.
Φίλοι, τα δεκαεπτά μας κλείσαμε μια μέρα
και στα δεκαοκτώ είχαμε πετάξει.
Τώρα σαράντα -και ακόμα παραπέρα-
κι όμως για πάντα μένουμε δεκάξι.
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
1η δραστηριότητα
B1. Πώς περιγράφει η ποιήτρια τη σχέση των ενηλίκων με τις αναμνήσεις της παιδικής και εφηβικής τους ηλικίας; Με ποιους τρόπους τα παλιά χρόνια της σχολικής τάξης φαίνεται να επηρεάζουν την αίσθηση του χρόνου και της ταυτότητας των προσώπων στο ποίημα;
Μονάδες 15
2η δραστηριότητα
α) Στο ποίημα χρησιμοποιείται το α’ ενικό ρηματικό πρόσωπο. Να εντοπίσεις δύο (2) από αυτά τα σημεία γράφοντας τους αντίστοιχους στίχους στο τετράδιό σου (μον.6). Πώς λειτουργεί το α’ ενικό ρηματικό πρόσωπο της στο νόημα του κειμένου; (μον.3)
β) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου μία εικόνα, μία μεταφορά και μία παρομοίωση.
Μονάδες 15
Β3. Πώς αισθάνεται το ποιητικό υποκείμενο και για ποιους λόγους; Εσύ πώς νιώθεις στην ιδέα ότι μετά από κάποιες δεκαετίες μπορεί να ξανασυναντηθείς με τους φίλους των εφηβικών σου χρόνων; Να οργανώσεις την απάντησή σου σε 150 περίπου λέξεις.
Μονάδες 20
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο.
1η δραστηριότητα
Α1. α) Οι φιλίες προσφέρουν στους εφήβους συναισθηματική στήριξη, ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και τη δυνατότητα να μοιράζονται αγωνίες, άγχη και έντονα συναισθήματα με συνομηλίκους. Τους βοηθούν επίσης να διαμορφώσουν την ταυτότητά τους μέσα από την ταύτιση με άλλους. Οι έφηβοι δημιουργούν φίλους κυρίως με άτομα που τους μοιάζουν σε ενδιαφέροντα και εμπειρίες, αναζητώντας κατανόηση, αποδοχή και ασφάλεια μέσα από στενές, συχνά έντονες, φιλικές σχέσεις.
β)
- Σωστό
- Λάθος
- Σωστό
- Λάθος
- Σωστό
2η δραστηριότητα
Α2. α) Θεματική περίοδος (Στο πλαίσιο… των ομάδων συνομηλίκων.)
Σχόλια/λεπτομέρειες (Οι έφηβοι συνήθως επιλέγουν…που έχουν λάβει μικρότερη.)
Κατακλείδα δεν υπάρχει
β)
Μετάβαση: Η εφηβεία αποτελεί μια περίοδο μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση.
Αυτοπεποίθηση: Οι στενές φιλίες βοηθούν τους εφήβους να ενισχύσουν την αυτοπεποίθησή τους και να πιστέψουν περισσότερο στις δυνατότητές τους.
Αποκλειστικότητα: Η ευθύνη για την άμυνα της περιοχής πρέπει ν’ ανήκει κατ’ αποκλειστικότητα στην Eλλάδα
Ενίσχυσης: Η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης του κοινού, θα αυξήσει την κατανάλωση.
γ) να δομήσουν: να δημιουργήσουν, ισχυρή: δυνατή, θα βοηθήσει: θα συνδράμει, νιώθει: αισθάνεται, πτυχές: πλευρές.
3η δραστηριότητα
Α3.
«Ιδανικός» φίλος
Η φιλία είναι μία από τις πιο σημαντικές σχέσεις στη ζωή ενός εφήβου. Σε αυτή την ηλικία, που όλα αλλάζουν γρήγορα και συχνά νιώθουμε ανασφάλεια, ο φίλος μπορεί να γίνει στήριγμα, καθρέφτης και συνοδοιπόρος. Για να είναι όμως κάποιος ιδανικός φίλος για έναν έφηβο σήμερα είναι απαραίτητο να συγκεντρώνει κάποια χαρακτηριστικά;
Ειδικότερα, ο ιδανικός φίλος είναι ειλικρινής. Δεν φοβάται να πει την αλήθεια, ακόμα κι αν δεν είναι πάντα ευχάριστη, γιατί νοιάζεται πραγματικά. Η ειλικρίνεια χτίζει εμπιστοσύνη και κάνει τη φιλία ουσιαστική και σταθερή.
Επιπλέον, ένας καλός φίλος είναι υποστηρικτικός. Στέκεται δίπλα μου στις δύσκολες στιγμές, με ακούει χωρίς να με κρίνει και με ενθαρρύνει να συνεχίσεω, ακόμα κι όταν απογοητεύεμαι. Δεν εξαφανίζεται όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, αλλά αποδεικνύει έμπρακτα τη φιλία του.
Σημαντικό χαρακτηριστικό είναι επίσης ο σεβασμός. Ο ιδανικός φίλος σέβεται τις απόψεις, τα όρια και τις επιλογές μου, ακόμα κι αν διαφωνεί. Δεν προσπαθεί να με αλλάξει ή να με πιέσει να κάνω πράγματα που δεν θέλω, αλλά με αποδέχεται όπως είμαι.
Τέλος, ο ιδανικός φίλος πρέπει να έχει χιούμορ. Ένας φίλος είναι δίπλα μας για να με κάνει να γελάω, την ώρα που είμαι έτοιμος να καταρρεύσω από το διάβασμα, το άγχος και γενικά την κούραση των καθημερινών σχολικών και εξωσχολικών υποχρεώσεων.
Συμπερασματικά, σε μια εποχή που οι επαφές μας γίνονται συχνά μέσα από οθόνες ο ιδανικός φίλος είναι το πολυτιμότερο εφόδιο που μπορούμε να έχουμε. Ίσως τελικά, για να βρούμε τον ιδανικό φίλο, πρέπει πρώτα να προσπαθήσουμε να γίνουμε εμείς οι ίδιοι ένας τέτοιος φίλος για τους άλλους.
Β. Λογοτεχνικό κείμενο.
1η δραστηριότητα
Β1.Στο ποίημα, η ποιήτρια δείχνει ότι οι ενήλικες ξαναζούν τη νεότητά τους όταν συναντούν παλιούς συμμαθητές. Οι αναμνήσεις τους ανακατεύονται με το παρόν, κάνοντάς τους να αισθάνονται ξανά δεκαεξάχρονοι. Τα πρόσωπα και οι εμπειρίες τους συνδέουν το χρόνο, δείχνοντας ότι η παιδική ηλικία παραμένει αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητάς τους.
2η δραστηριότητα
Β2. α) «όταν προσπέλασα την πύλη»
«τη μια στιγμή ήμουν γύρω στα σαράντα»
Το α΄ ενικό ρηματικό πρόσωπο προσδίδει στο ποίημα εξομολογητικό και βιωματικό χαρακτήρα, καθώς το ποιητικό υποκείμενο μιλά προσωπικά και καταθέτει τη δική του εμπειρία το θέμα της επανένωσης των συμμαθητών μετά από πολλά χρόνια και της αναβίωσης της νεότητας μέσα από τη μνήμη και τις κοινές εμπειρίες. Με αυτόν τον τρόπο ο λόγος αποκτά αμεσότητα, ζωντάνια και ζωηρότητα, ενώ το ενδιαφέρον του αναγνώστη ενισχύεται, αφού η αφήγηση λειτουργεί ως προσωπική μαρτυρία. Τα συναισθήματα, οι σκέψεις και οι αναμνήσεις προβάλλονται εντονότερα και εναργέστερα, διευκολύνοντας την ταύτιση του αναγνώστη με το ποιητικό υποκείμενο. Παράλληλα, αν και η εμπειρία παρουσιάζεται ως ατομική, αποκτά συλλογική διάσταση, καθώς το «εγώ» εκφράζει ολόκληρη τη γενιά των συμμαθητών που ξανασυναντιούνται και νιώθουν ότι, μέσα από τη μνήμη, παραμένουν «για πάντα δεκάξι».
β) Εικόνα:
«κι ευθύς να ξαναβρίσκομαι στην τάξη
στο ίδιο το θρανίο, όπως πάντα
και σήμερα θα κλείσω τα δεκάξι.»
Μεταφορά:
«Τα χρόνια μου κοιτώ στα πρόσωπά τους»
Παρομοίωση:
«σαν πύργους-όνειρα να χτίζουμε της άμμου»
3η δραστηριότητα
Β3.
Το ποιητικό υποκείμενο αρχίζει να βιώνει έντονα συναισθήματα ακριβώς τη στιγμή που βρίσκεται στον χώρο συνάντησης με τους παλιούς του συμμαθητές. Η αίσθηση ότι ξαναβρίσκει τη χαμένη του νεότητα «Εχθές, όταν προσπέλασα την πύλη,/τη μια στιγμή ήμουν γύρω στα σαράντα / κι ήρθαν συμμαθητές παλιοί και φίλοι,/περνούσ’ η ώρα, μίκραινα – τριάντα.» και ότι σιγά σιγά ξαναγυρνά στην περίοδο των σχολικών του αναμνήσεων, στα χρόνια της αθώας εφηβείας καθισμένο στα μαθητικά θρανία «κι ευθύς να ξαναβρίσκομαι στην τάξη / στο ίδιο το θρανίο, όπως πάντα /και σήμερα θα κλείσω τα δεκάξι.»
Οι παλιοί του συμμαθητές καθρεφτίζουν στο πρόσωπό τους το πέρασμα του χρόνου από όλους και τα σημάδια που αυτός άφησε σε σώματα και ψυχές «Τα χρόνια μου κοιτώ στα πρόσωπά τους / κι εκείνοι τ’ αφαιρούν απ’ τα δικά μου./Μετρήσαμε γεννήσεις και θανάτους /κι είν’ όλοι τους η τάξη κι η σειρά μου.» Το ποιητικό υποκείμενο αρχίζει να χάνει την αίσθηση του χρόνου και να γίνεται μαζί με τους υπόλοιπους μια παρέα δεκαεξάχρονων εφήβων με όνειρα ανέφικτα κι επιθυμίες ουτοπικές «Οι μήνες φυλλοροούν στα δάκτυλά μου,/σαν τίποτα να μην μας έχει αλλάξει, / σαν πύργους- όνειρα να χτίζουμε της άμμου,/ σήμερα που γινόμαστε δεκάξι.»
Τα πρόσωπα δε φαίνονται καθαρά στο μισοσκόταδο της βραδιάς και οι αναμνήσεις γίνονται ένα συνονθύλευμα στο μυαλό του, φέρνοντας στην επιφάνεια ερωτικές απογοητεύσεις και ανομολόγητα πάθη, τα οποία χάθηκαν κάτω από την αμείλικτη πίεση της καθημερινότητας. «Μπερδεύονται το τώρα κι οι αναμνήσεις /μ’ όλα τα τραύματα των πιο παλιών ερώτων,/τ’ ανομολόγητα κι οι εξομολογήσεις /που τα κατάπιε η ροή των γεγονότων /και μισοκρύβοντ’ οι μορφές τους, με των φώτων /και των σκιών, που εναλλάσσονται στην πράξη.»
Σε τελική ανάλυση, το ποιητικό υποκείμενο αντιλαμβάνεται την σκληρή πραγματικότητα ότι ο χρόνος είναι αυτός που ορίζει τελικά τις ζωές μας κι ότι το μόνο που αξίζει να επιδιώκει κανείς είναι να κλείνει βαθιά μέσα στη ψυχή του όλη τη μαγεία των άγουρων εφηβικών του / της χρόνων. «Να τ’ αχνοφέγγισμα των χρόνων μας των πρώτων,/από τα έξι μας και μέχρι τα δεκάξι. /Φίλοι, τα δεκαεπτά μας κλείσαμε μια μέρα /και στα δεκαοκτώ είχαμε πετάξει. /Τώρα σαράντα -και ακόμα παραπέρα- /κι όμως για πάντα μένουμε δεκάξι.»
«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».
Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok
