Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Εκπαίδευση για την ειρήνη  (Κριτήριο αξιολόγησης)

Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Εκπαίδευση για την ειρήνη  (Κριτήριο αξιολόγησης)

Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο

Εκπαίδευση για την ειρήνη

Απόσπασμα από το βιβλίο του Γιώργου Τσιάκαλου «Η υπόσχεση της Παιδαγωγικής» (εκδ. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη, 2002).

 

            Η «Εκπαίδευση για την ειρήνη» αποτελεί εδώ και χρόνια θέμα συμποσίων, διαλέξεων, σχολικών και πανεπιστημιακών προγραμμάτων. Όσο μάλιστα ο πόλεμος αποκτά γύρω μας διαστάσεις περίπου φυσικού φαινομένου, τόσο τα προγράμματα της «Εκπαίδευσης για την ειρήνη» αποκτούν ιδιαίτερο ακαδημαϊκό κύρος, που στις ελληνικές συνθήκες σημαίνει ότι μπαίνουν υπό την αιγίδα του αρμόδιου υπουργείου. […]

            Η υπόθεση της ειρήνης ανήκει στα πρωταρχικά καθήκοντα των εκπαιδευτικών. Υπογραμμίζοντας το καθήκον αυτό, ο Freinet έγραφε το 1951, δηλαδή στις αρχές του Ψυχρού Πολέμου: «Σε μια εποχή που άμεσα απειλούμαστε από τον πόλεμο και βιώνουμε απροκάλυπτες εκκλήσεις για πόλεμο, δεν μπορούμε να μένουμε αδιάφοροι μπροστά στην απειλή να καταστραφεί ολόκληρο το έργο μας –έργο που δημιουργήσαμε βήμα-βήμα και σκέψη-σκέψη μέσα στις τάξεις μας. Οι παιδαγωγοί με το λειτούργημά τους ως εκπαιδευτικοί είναι οι φυσικοί σύμμαχοι της ειρήνης. Ο πόλεμος αναιρεί το δικαίωμα της ύπαρξής τους ως εκπαιδευτικών, καθώς καταστρέφει το έργο τους και εξολοθρεύει τις ελπίδες τους. Οι έννοιες “εκπαιδευτικοί” και “πόλεμος” σχετίζονται μεταξύ τους με τον τρόπο που σχετίζονται μεταξύ τους οι έννοιες “φωτιά” και “νερό”. Η εκπαίδευση χρειάζεται ειρήνη.».

            Κατά βάση έτσι είναι, όπως το διατύπωσε ο Freinet  το 1951. Και όμως, πρέπει να υπενθυμίσουμε μια πικρή αλήθεια: η εκπαίδευση χρειάζεται πράγματι την ειρήνη, όμως σημαντική και πολυσχιδής υπήρξε η συμβολή πολλών εκπαιδευτικών στην προετοιμασία των πολέμων. Συνεπώς, οι εκπαιδευτικοί, όταν μιλούμε για πόλεμο και για ειρήνη, δεν είναι δυνατόν να καλυπτόμαστε πίσω από τη φύση του επαγγέλματός μας -δηλαδή τον εξ ορισμού φιλειρηνικό χαρακτήρα του. Η θέση μας στις διαδικασίες προετοιμασίας ή αποτροπής του πολέμου, δηλαδή με άλλα λόγια η θέση μας στις διαδικασίες υπεράσπισης της ειρήνης, είναι συγκεκριμένη κάθε φορά και εξαρτάται από το περιεχόμενο και τη μέθοδο της διδασκαλίας μας.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

 

1^η δραστηριότητα

Α1. Να χαρακτηρίσεις τις ακόλουθες προτάσεις, γράφοντας δίπλα στον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξηΣωστό, αν η πρόταση συμφωνεί με το νόημα του κειμένου, ή τη λέξη Λάθος, αν όχι.

1. Η «Εκπαίδευση για την ειρήνη» αποτελεί ένα πρόσφατο θέμα συζήτησης στα πανεπιστημιακά προγράμματα.
2. Στην Ελλάδα, τα προγράμματα για την ειρήνη αποκτούν ακαδημαϊκό κύρος όταν τίθενται υπό την αιγίδα του αρμόδιου υπουργείου.
3. Κατά τον Freinet, οι έννοιες «εκπαιδευτικοί» και «πόλεμος» είναι συμβατές και συμπληρωματικές μεταξύ τους.
4. Παρά την ανάγκη της εκπαίδευσης για ειρήνη, πολλοί εκπαιδευτικοί έχουν συμβάλει ιστορικά στην προετοιμασία πολέμων.
5. Ο φιλειρηνικός χαρακτήρας του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού είναι δεδομένος εξ ορισμού και δεν εξαρτάται από τον τρόπο διδασκαλίας.

 

Μονάδες 15

2^η δραστηριότητα

 

Α2. α) καθώς, όμως, Συνεπώς, ή, δηλαδή. Τι δηλώνουν οι παραπάνω λέξεις που συμβάλλουν στη συνοχή του κειμένου;

 

β) Ο πόλεμος αναιρεί το δικαίωμα της ύπαρξής τους ως εκπαιδευτικών

1. Στην πιο πάνω πρόταση η σύνταξη είναι ενεργητική ή παθητική;
2. Να μετατρέψετε την πιο πάνω πρόταση στην αντίθετη συντακτική μορφή

 

γ) Να εντοπίσετε στο κείμενο μία περίπτωση επίκλησης στην αυθεντία.

 

δ) Να γράψετε τα δομικά μέρη της δεύτερης παραγράφου: «Η υπόθεση… χρειάζεται ειρήνη.».

Μονάδες 15

 

3^η δραστηριότητα

Α3. Ποιος είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης και ειδικά των εκπαιδευτικών για τη διαφύλαξη της ειρήνης; Σε άρθρο 200-250 λέξεων για τη σχολική εφημερίδα να παραθέσεις τις απόψεις σου, αξιοποιώντας στοιχεία και από το κείμενο αναφοράς.

Μονάδες 20

 

Β. Λογοτεχνικό κείμενο

ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΕΡΑΝΗΣ (1920 – 1993)

Ο πυροβολισμός

Ποίημα του Στέλιου Γεράνη από την ανθολογία «Η ελληνική ποίηση», 5ος τόμος – Η πρώτη μεταπολεμική γενιά (επιμ.:  Αλέξανδρος Αργυρίου, εκδ. Σοκόλη, 2000).

 

Μιλούσαμε για όμορφα πράγματα κι είχαν αγάπη

όλες οι φωνές. Όχι, δεν ήταν το κρασί –

θα μπορούσα να πω πως ήμασταν από πριν

μεθυσμένοι. Ακόμα κι έναν άγνωστο – που κρυφάκουγε

είχε αρχίσει να τον τυλίγει η ζεστασιά μας.

Αν τον κερδίσουμε κι αυτόν – συλλογίστηκα

πρέπει αμέσως ν’ αρχίσει η λειτουργία. Λίγο ακόμα

και η αρμονία θα γέμιζε τη ζωή μας.

Έβλεπα τα μάτια τους έτοιμα να δεχτούνε

την αποκάλυψη

όταν

ακούστηκε στο δρόμο ο πρώτος πυροβολισμός

που μας τίναξε όλους

μέσα στον σπασμένο καθρέφτη.

 

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

 

1^η δραστηριότητα

Β1. Αφού διαβάσεις με προσοχή το ποίημα, να αποδώσεις με δικά σου λόγια το νόημα των στίχων που σου δίνονται:

• «θα μπορούσα να πω πως ήμασταν από πριν / μεθυσμένοι»
• «Λίγο ακόμα / και η αρμονία θα γέμιζε τη ζωή μας»
• «ακούστηκε στο δρόμο ο πρώτος πυροβολισμός / που μας τίναξε όλους / μέσα στον σπασμένο καθρέφτη»

Η απάντησή σου συνολικά μπορεί να κυμαίνεται ανάμεσα στις 50‐60 λέξεις.

Μονάδες 15

 

2^η δραστηριότητα

Β2. α) Στο ποίημα, σε αρκετά σημεία, χρησιμοποιείται το α’ ενικό και το α´ πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο. Να εντοπίσεις δύο (2) από αυτά τα σημεία γράφοντας τους αντίστοιχους στίχους στο τετράδιό σου (μον.6). Πώς λειτουργεί το α’ ενικό και το α´ πληθυντικό ρηματικό πρόσωπο στο νόημα του κειμένου; (μον.3)

 

β) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου μια προσωποποίηση, μία μεταφορά και μία αντίθεση.

Μονάδες 15

 

3^η δραστηριότητα

Β3. Ποιο κλίμα επικρατούσε στις ζωές των ανθρώπων, όταν ακούστηκε ο πυροβολισμός; Ποια τροπή θεωρείς ότι δίνει στις ζωές των ανθρώπων ένα τέτοιο αιφνίδιο γεγονός; Η απάντησή σου να τεκμηριωθεί με στοιχεία του κειμένου και να εκτείνεται σε 100-150 λέξεις.

Μονάδες 20