Αρχαία Ελληνικά Γ´ Λυκείου-Διδακτική ενότητα 6 Ο πρωταγόρειος μύθος: το δώρο του Διά & Διδακτική ενότητα 7 Η συγκρότηση της πόλεως(Κριτήριο αξιολόγησης)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Πλάτων, Πρωταγόρας, 322c-323a

Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν, Ἑρμῆν πέμπει ἄγοντα εἰς ἀνθρώπους αἰδῶ τε καὶ δίκην, ἵν’ εἶεν πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί. Ἐρωτᾷ οὖν Ἑρμῆς Δία τίνα οὖν τρόπον δοίη δίκην καὶ αἰδῶ ἀνθρώποις· «Πότερον ὡς αἱ τέχναι νενέμηνται, οὕτω

καὶ ταύτας νείμω; νενέμηνται δὲ ὧδε· εἷς ἔχων ἰατρικὴν πολλοῖς ἱκανὸς ἰδιώταις, καὶ οἱ ἄλλοι

δημιουργοί· καὶ δίκην δὴ καὶ αἰδῶ οὕτω θῶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἢ ἐπὶ πάντας νείμω;» «Ἐπὶ πάντας», ἔφη ὁ Ζεύς, «καὶ πάντες μετεχόντων· οὐ γὰρ ἂν γένοιντο πόλεις, εἰ ὀλίγοι αὐτῶν μετέχοιεν ὥσπερ ἄλλων τεχνῶν· καὶ νόμον γε θὲς παρ’ ἐμοῦ τὸν μὴ δυνάμενον αἰδοῦς καὶ δίκης μετέχειν κτείνειν ὡς νόσον πόλεως». Οὕτω δή, ὦ Σώκρατες, καὶ διὰ ταῦτα οἵ τε ἄλλοι καὶ Ἀθηναῖοι, ὅταν μὲν περὶ ἀρετῆς τεκτονικῆς ᾖ λόγος ἢ ἄλλης τινὸς δημιουργικῆς, ὀλίγοις οἴονται μετεῖναι συμβουλῆς, καὶ ἐάν τις ἐκτὸς ὢν τῶν ὀλίγων συμβουλεύῃ, οὐκ ἀνέχονται, ὡς σὺ φῄς—εἰκότως, ὡς ἐγώ φημι—ὅταν δὲ εἰς συμβουλὴν πολιτικῆς ἀρετῆς ἴωσιν, ἣν δεῖ διὰ δικαιοσύνης πᾶσαν ἰέναι καὶ σωφροσύνης, εἰκότως ἅπαντος ἀνδρὸς ἀνέχονται, ὡς παντὶ προσῆκον ταύτης γε μετέχειν τῆς ἀρετῆς ἢ μὴ εἶναι πόλεις. Αὕτη, ὦ Σώκρατες, τούτου αἰτία.

 

Ἀριστοτέλης, Πολιτικά, A1.12, 1253a29-39

Φύσει μὲν οὖν ἡ ὁρμὴ ἐν πᾶσιν ἐπὶ τὴν τοιαύτην κοινωνίαν [: την πόλιν]· ὁ δὲ πρῶτος συστήσας μεγίστων ἀγαθῶν αἴτιος. Ὥσπερ γὰρ καὶ τελεωθεὶς βέλτιστον τῶν ζῴων ἄνθρωπός ἐστιν, οὕτω καὶ χωρισθεὶς νόμου καὶ δίκης χείριστον πάντων. Χαλεπωτάτη γὰρ ἀδικία ἔχουσα ὅπλα· ὁ δὲ ἄνθρωπος ὅπλα ἔχων φύεται φρονήσει καὶ ἀρετῇ, οἷς ἐπὶ τἀναντία ἔστι χρῆσθαι μάλιστα. Διὸ ἀνοσιώτατον καὶ ἀγριώτατον ἄνευ ἀρετῆς, καὶ πρὸς ἀφροδίσια καὶ ἐδωδὴν χείριστον. Ἡ δὲ δικαιοσύνη πολιτικόν· ἡ γὰρ δίκη πολιτικῆς κοινωνίας τάξις ἐστίν, ἡ δὲ δικαιοσύνη τοῦ δικαίου κρίσις.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α1.

α. Να γράψετε τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη, με βάση το αρχαίο κείμενο (μονάδες 3) και να τεκμηριώσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειμένου που την επιβεβαιώνουν (μονάδες 3):

1. Σύμφωνα με την εντολή του Δία, δεν θα ήταν δυνατόν να υπάρξουν οργανωμένες κοινωνίες, αν λίγοι άνθρωποι μετείχαν στην αιδώ και τη δίκη, όπως έγινε με τις υπόλοιπες τέχνες.
2. Σύμφωνα με τον Πρωταγόρα, οι Αθηναίοι δέχονταν στην εκκλησία του Δήμου τον καθένα να τους δώσει συμβουλή ακόμη και για θέματα τεχνικής φύσεως.
3. Η ορμή που σπρώχνει όλους τους ανθρώπους στη δημιουργία κοινωνίας είναι έμφυτη.

 

β. Ποια στάση έχουν οι Αθηναίοι σχετικά με τη δημιουργική τέχνη και ποια σχετικά με την πολιτική; (μονάδες 4)

Μονάδες 10

Β1. Πώς εξηγεί ο Αριστοτέλης την τάση του ανθρώπου για ζωή στην κοινωνία; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με αναφορές στο συγκεκριμένο απόσπασμα από τα Πολιτικά.

Μονάδες 10

Β2.                                                      ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Μπαρούχ Σπινόζα, Πολιτική Πραγματεία, Ι.3,6,7

Ο Ολλανδός φιλόσοφος Μπαρούχ Σπινόζα (1632-1677) σε αυτό το έργο του (1675-76) επιχειρεί να αποδείξει πώς πρέπει να θεσμοθετείται μια κοινωνία, ώστε να διατηρηθούν η ειρήνη και η ελευθερία των πολιτών. Υποστηρίζει μία θεωρία του φυσικού δικαίου και αναλύει, όπως ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά, τις τρεις μορφές πολιτευμάτων (μοναρχία, αριστοκρατία, δημοκρατία) με βάση τις επιταγές της λογικής.

 

Οι άνθρωποι είναι έτσι φτιαγμένοι ώστε δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς να υπόκεινται σε κάποιο δίκαιο, κοινό για όλους […]. Για να μπορέσει το κράτος να διατηρηθεί, θα πρέπει να οργανωθεί με τέτοιον τρόπο ώστε αυτοί που το διοικούν, είτε καθοδηγούνται από τον λόγο είτε από τα πάθη, να μην έχουν τη δυνατότητα να ενεργούν κακόπιστα ή πλημμελώς. Δεν αφορούν την ασφάλεια του κράτους τα κίνητρα που οδηγούν τους ανθρώπους να κυβερνούν σωστά, αρκεί να κυβερνούν πράγματι σωστά. […] Τέλος, εφόσον όλοι οι άνθρωποι, είτε είναι βάρβαροι είτε πολιτισμένοι, συνάπτουν παντού σχέσεις και σχηματίζουν κάποια πολιτική κοινότητα, οι αιτίες και τα φυσικά θεμέλια του κράτους δεν πρέπει να αναζητούνται στα διδάγματα του λόγου, αλλά να συνάγονται από την κοινή φύση ή την κοινή κατάσταση των ανθρώπων.

Μτφρ. Α. Στυλιανού

 

Να συγκρίνετε την άποψη του Σπινόζα με τις απόψεις Πρωταγόρα και του Αριστοτέλη για τις αιτίες που οδηγούν τους ανθρώπους να συγκροτήσουν πολιτικές κοινωνίες.

Μονάδες 10

Β3. Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία της Στήλης Α με τη σημασία τους στη Στήλη Β.

 

ΣΤΗΛΗ Α

ΣΤΗΛΗ Β

1. Διαλεκτική 2. Μαιευτική 3. Επαγωγική μέθοδος 4. Διάλεξη 5. Μύθος

α. Η διαδικασία κατά την οποία ο Σωκράτης, σαν μαία, βοηθά τον συνομιλητή να «γεννήσει» από μέσα του την αλήθεια. β. Μακροσκελής λόγος που χρησιμοποιούσαν οι σοφιστές. γ. Η σταδιακή αναίρεση των θέσεων του συνομιλητή μέσω ερωταποκρίσεων και η καθοδήγησή του προς ένα νέο συμπέρασμα, μια νέα προσέγγιση της αλήθειας. δ. Αφήγηση με ποιητικό και συμβολικό χαρακτήρα που χρησιμοποιείται για να εκθέσει απόψεις ή να συμπληρώσει μια φιλοσοφική απόδειξη. ε. Η πορεία της σκέψης που ξεκινά από συγκεκριμένα παραδείγματα της καθημερινότητας, για να φτάσει στην εξαγωγή καθολικών ορισμών.

Μονάδες 10

 

Β4. Να αντιστοιχίσετε καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή νεοελληνική λέξη της στήλης Β. Δύο λέξεις στη στήλη Β περισσεύουν.

Α	Β
δείσας ἀπόλοιτο κόσμοι ὁρμὴ φύεται	α. φυσικός β. εξοργιστικός γ. απειλητικός δ. απώλεια ε. ορμόνη ζ. κοσμηματοπωλείο η. άδεια

Μονάδες 10

 

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Ἰσοκράτους Εὐαγόρας 8-11

Οι δυσκολίες για τη συγγραφή εγκωμίου με τη χρήση του πεζού λόγου

 

Οἶδα μὲν οὖν ὅτι χαλεπόν ἐστιν ὃ μέλλω ποιεῖν, ἀνδρὸς ἀρετὴν διὰ λόγων ἐγκωμιάζειν. Σημεῖον δὲ μέγιστον· περὶ μὲν γὰρ ἄλλων πολλῶν καὶ παντοδαπῶν λέγειν τολμῶσιν οἱ περὶ τὴν φιλοσοφίαν ὄντες, περὶ δὲ τῶν τοιούτων οὐδεὶς πώποτ’ αὐτῶν συγγράφειν ἐπεχείρησεν. Καὶ πολλὴν αὐτῶν ἔχω συγγνώμην. Τοῖς μὲν γὰρ ποιηταῖς πολλοὶ δέδονται κόσμοι· καὶ γὰρ πλησιάζοντας τοὺς θεοὺς τοῖς ἀνθρώποις οἷόν τ’ αὐτοῖς ποιῆσαι καὶ διαλεγομένους καὶ συναγωνιζομένους οἷς ἂν βουληθῶσιν, καὶ περὶ τούτων δηλῶσαι μὴ μόνον τοῖς τεταγμένοις ὀνόμασιν, ἀλλὰ τὰ μὲν ξένοις, τὰ δὲ καινοῖς, τὰ δὲ μεταφοραῖς, καὶ μηδὲν παραλιπεῖν, ἀλλὰ πᾶσιν τοῖς εἴδεσιν διαποικῖλαι τὴν ποίησιν· τοῖς δὲ περὶ τοὺς λόγους οὐδὲν ἔξεστιν τῶν τοιούτων, ἀλλ’ ἀποτόμως καὶ τῶν ὀνομάτων τοῖς πολιτικοῖς μόνον καὶ τῶν ἐνθυμημάτων τοῖς περὶ αὐτὰς τὰς πράξεις ἀναγκαῖόν ἐστιν χρῆσθαι. Πρὸς δὲ τούτοις οἱ μὲν μετὰ μέτρων καὶ ῥυθμῶν ἅπαντα ποιοῦσιν, οἱ δ’ οὐδενὸς τούτων κοινωνοῦσιν· ἃ τοσαύτην ἔχει χάριν ὥστ’, ἂν καὶ τῇ λέξει καὶ τοῖς ἐνθυμήμασιν ἔχῃ κακῶς, ὅμως αὐταῖς ταῖς εὐρυθμίαις καὶ ταῖς συμμετρίαις ψυχαγωγοῦσιν τοὺς ἀκούοντας. Γνοίη δ’ ἄν τις ἐκεῖθεν τὴν δύναμιν αὐτῶν· ἢν γάρ τις τῶν ποιημάτων τῶν εὐδοκιμούντων τὰ μὲν ὀνόματα καὶ τὰς διανοίας καταλίπῃ, τὸ δὲ μέτρον διαλύσῃ, φανήσεται πολὺ καταδεέστερα τῆς δόξης ἧς νῦν ἔχομεν περὶ αὐτῶν. Ὅμως δὲ καίπερ τοσοῦτον πλεονεκτούσης τῆς ποιήσεως, οὐκ ὀκνητέον, ἀλλ’ ἀποπειρατέον τῶν λόγων ἐστὶν, εἰ καὶ τοῦτο δυνήσονται, τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας εὐλογεῖν μηδὲν χεῖρον τῶν ἐν ταῖς ᾠδαῖς καὶ τοῖς μέτροις ἐγκωμιαζόντων.

 

κόσμος: στολίδι

ἔχω συγγνώμην: συγχωρώ

σημεῖον: απόδειξη

μέλλω: σκοπεύω

παντοδαπός: κάθε λογής

 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να μεταφράσετε το παρακάτω απόσπασμα: «Οἶδα μὲν οὖν… δέδονται κόσμοι·»

Μονάδες 10

2. Για ποιο λόγο δεν πρέπει να διστάζει κάποιος, σύμφωνα με τον ρήτορα, να γράφει σε πεζό λόγο;

Μονάδες 10

 

3. Γνοίη δ’ ἄν τις ἐκεῖθεν τὴν δύναμιν αὐτῶν· ἢν γάρ τις τῶν ποιημάτων τῶν εὐδοκιμούντων τὰ μὲν ὀνόματα καὶ τὰς διανοίας καταλίπῃ, τὸ δὲ μέτρον διαλύσῃ, φανήσεται πολὺ καταδεέστερα τῆς δόξης ἧς νῦν ἔχομεν περὶ αὐτῶν. Στο παραπάνω απόσπασμα: α) να μεταφέρετε τους ρηματικούς τύπους που βρίσκονται στον αόριστο στην ίδια έγκλιση και στο ίδιο πρόσωπο του ενεστώτα, β) να γράψετε τη δοτική πληθυντικού των τριτόκλιτων ουσιαστικών, γ) να γράψετε τους άλλους βαθμούς του επιθέτου καταδεέστερα και του επιρρήματος πολύ.

Μονάδες 10

 

4. α) πᾶσιν, χρῆσθαι, οὐδενὸς, τούτων, τοὺς ἀκούοντας. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου.

β) Γνοίη δ’ ἄν τις ἐκεῖθεν τὴν δύναμιν αὐτῶν· Να αναγνωρίσετε την πρόταση και να τη μετατρέψετε στον πλάγιο λόγο με όλους τους δυνατούς τρόπους με εξάρτηση ὁ ῥήτωρ εἶπε.

Μονάδες 10

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Πλάτων, Πρωταγόρας, 322c-323a & Ἀριστοτέλης, Πολιτικά, A1.12, 1253a29-39

Α1.

α.

1-Σ: οὐ γὰρ ἂν γένοιντο πόλεις, εἰ ὀλίγοι αὐτῶν μετέχοιεν ὥσπερ ἄλλων τεχνῶν

2-Λ:  ὅταν μὲν περὶ ἀρετῆς τεκτονικῆς ᾖ λόγος …, ὀλίγοις οἴονται μετεῖναι συμβουλῆς

3-Σ:  φύσει μὲν οὖν ἡ ὁρμὴ ἐν πᾶσιν ἐπὶ τὴν τοιαύτην κοινωνίαν

β. Οι Αθηναίοι σε σχέση με τις δημιουργικές τέχνες επιτρέπουν μόνο σε ειδικούς να εκφέρουν γνώμη για ζητήματα τεχνικής ειδίκευσης. Αντίθετα, στην περίπτωση της πολιτικής αρετής δέχονται να ακούσουν τον καθένα, γιατί πιστεύουν ότι όλοι οι άνθρωποι είναι απαραίτητο να την κατέχουν. Σε διαφορετική περίπτωση τίθεται ζήτημα ύπαρξης της ίδιας της πολιτικής κοινότητας.

Β1.

Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, η τάση του ανθρώπου για ζωή στην κοινωνία έχει τις ρίζες της στην ίδια τη φύση του ανθρώπου και λειτουργεί απροαίρετα (φύσει μὲν οὖν ἡ ὁρμὴ ἐν πᾶσιν ἐπὶ τὴν τοιαύτην κοινωνίαν). Από κει και πέρα ενεργοποιείται η έλλογη βούληση ορισμένων ανθρώπων και συγκροτείται πρωτογενώς η κοινότητα (πρῶτος συστήσας). Άρα η πρωτογενής συγκρότηση της κοινότητας ανάγεται στην ανθρώπινη επινοητικότητα χωρίς να αναιρείται το αξίωμα ότι το πολιτικό φαινόμενο θεμελιώνεται στην ανθρώπινη φύση με την έννοια ότι ο άνθρωπος από την ίδια τη βιολογική δομή του είναι προορισμένος να ζει σε οργανωμένη πολιτικά κοινωνία, στο πλαίσιο της οποίας είναι εφικτή η ευδαιμονία του. Η συγκρότηση της πολιτικής κοινωνίας δεν ήταν μια τυφλή και ενστικτώδης ενέργεια, αλλά μια λογική και ενσυνείδητη πράξη του ανθρώπου. Άλλο πράγμα η «φυσική» ιδιότητα, η «φυσικότητα» της πόλης με την έννοια του «τέλους», και άλλο η «κατασκευή» και η «συγκρότησή» της. Για το τελικό δηλαδή αποτέλεσμα είναι απαραίτητα δύο πράγματα: η «φύση» και η «τέχνη»· κάτι παραπάνω: η συνεργασία «φύσης» και «τέχνης». Επομένως, για τον Αριστοτέλη η κοινωνία των ανθρώπων υφίσταται όχι μόνο λόγω της χρησιμότητάς της, αλλά και λόγω της έμφυτης επιθυμίας των ανθρώπων να συνυπάρχουν με άλλους ανθρώπους. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στα Πολιτικά, ο Αριστοτέλης θεωρούσε πως δηλαδή, ακόμα κι αν δεν χρειάζονται ο ένας τη βοήθεια του άλλου, δεν μειώνεται καθόλου η επιθυμία τους να συμβιώνουν με άλλους ανθρώπους. [229 λέξεις]

Β2. ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Μπαρούχ Σπινόζα, Πολιτική Πραγματεία, Ι.3,6,7

Ο Σπινόζα επικαλείται την έμφυτη τάση του ανθρώπου να συγκροτεί ένα είδος πολιτικής κοινότητας και να συνυπάρχει με άλλους του είδους του. Θεωρεί ότι η πολιτική κοινωνία ανάγεται στη φύση και ότι η πολιτική κατάσταση δεν διαφέρει ριζικά από τη φυσική κατάσταση του ανθρώπου, για αυτό και το κράτος θεωρείται φυσικό, περίπου όπως στον Αριστοτέλη (οι αιτίες και τα φυσικά θεμέλια του κράτους δεν πρέπει να αναζητούνται στα διδάγματα του λόγου, αλλά να συνάγονται από την κοινή φύση ή την κοινή κατάσταση των ανθρώπων). Επομένως, υποστηρίζει μια θεωρία του φυσικού δικαίου που ωθεί τους ανθρώπους να συνάπτουν κοινωνικές σχέσεις και να συνδιαμορφώνουν πολιτικά οργανωμένες κοινωνίες. Ο Σπινόζα έρχεται έτσι πιο κοντά στην αριστοτελική αντίληψη του ανθρώπου ως φύσει πολιτικοῦ ζῴου επισημαίνοντας την εσωτερική ανάγκη η οποία οφείλεται στην ανθρώπινη φύση. Στο πλαίσιο αυτό η πρωταγόρεια αναγωγή του ανθρώπου στη φύση και η ομογένειά του με τα ζώα είναι θέσεις συμβατές με τη διδασκαλία του Σπινόζα. Η αναγκαιότητα, επίσης, του νόμου για τη συγκρότηση πολιτικής κοινωνίας γίνεται εξίσου αποδεκτή. Ωστόσο, ο Πρωταγόρας στον μύθο του δίνει έμφαση περισσότερο στα ολέθρια αποτελέσματα (απειλή από τα θηρία, αλληλοεξόντωση, αφανισμός) που θα επιφέρει στον άνθρωπο η μη συγκρότηση οργανωμένων κοινωνιών. Τέλος, και οι τρεις διανοητές απορρίπτουν την ιδέα μίας φυσικής συνύπαρξης των ανθρώπων χωρίς νόμους, θεσμούς, κοινωνική οργάνωση, αφού κάτι τέτοιο είτε αντίκειται στην ανθρώπινη φύση (Αριστοτέλης, Σπινόζα) είτε θα οδηγήσει μοιραία στην αλληλοεξόντωση και τον αφανισμό (Πρωταγόρας). Οι διαπιστώσεις όλων είναι κοινές, χωρίς να συμμερίζονται το ίδιο πρωταρχικό αίτιο ως προς τη συγκρότηση των κοινωνιών. [252 λέξεις]

Β3. 1γ, 2α, 3ε, 4β, 5δ

Β4. 1-η, 2-δ, 3-ζ, 4-ε, 5-α

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

1. Γνωρίζω λοιπόν, ότι είναι δύσκολο αυτό που πρόκειται να κάνω, να εγκωμιάζω δηλαδή με (πεζά) λόγια την αρετή ενός ανδρός. Πολύ μεγάλη απόδειξη αυτού που λέω είναι το εξής: Εκείνοι που ασχολούνται με την φιλοσοφία τολμούν να μιλούν περί πολλών άλλων και ποικίλων πραγμάτων, αλλά κανείς τους δεν επιχείρησε ποτέ να συγγράψει γι᾽ αυτού του είδους τα πράγματα. Και τους συγχωρώ πολύ. Διότι στους ποιητές επιτρέπονται (να μεταχειρίζονται) πολλά στολίδια.

 

2. Ο ρήτορας υποστηρίζει ότι, μολονότι υπερέχει η ποίηση του πεζού λόγου, δεν πρέπει να διστάζει κανείς να γράφει πεζούς λόγους, μήπως κατορθώσει έτσι να εγκωμιάζει τους ένδοξους άνδρες όχι χειρότερα από εκείνους που τους εγκωμιάζουν στις ωδές και στα ρυθμικά τραγούδια.

 

3. α) Γνοίη: γιγνώσκοι, καταλίπῃ: καταλείπῃ, διαλύσῃ: διαλύῃ

β) τὴν δύναμιν: ταῖς δυνάμεσι, τῶν ποιημάτων: τοῖς ποίημασι, τὰ ὀνόματα: τοῖς ὀνόμασι, γ) καταδεέστερα: καταδεῆ, καταδεέστατα, πολύ: πλέον, πλεῖστα (πλεῖστον)

4. α) πᾶσιν: κατηγορηματικός προσδιορισμός στο τοῖς εἴδεσιν

χρῆσθαι: υποκείμενο της απρόσωπης έκφρασης ἀναγκαῖόν ἐστιν, τελικό απαρέμφατο

οὐδενὸς: αντικείμενο στο κοινωνοῦσιν

τούτων: γενική διαιρετική από το οὐδενός

τοὺς ἀκούοντας: επιθετική μετοχή, αντικείμενο στο ψυχαγωγοῦσιν

 

β) Γνοίη δ’ ἄν τις ἐκεῖθεν τὴν δύναμιν αὐτῶν:  Κύρια πρόταση κρίσεως

 

ὁ ῥήτωρ εἶπε γνῶναι δ’ ἄν τινα ἐκεῖθεν τὴν δύναμιν αὐτῶν

ὁ ῥήτωρ εἶπε ὅτι δ’ ἄν τις ἐκεῖθεν τὴν δύναμιν αὐτῶν