Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Ελεύθερος χρόνος (Κριτήριο αξιολόγησης)

Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Ελεύθερος χρόνος (Κριτήριο αξιολόγησης)

Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο

Πού πήγε ο ελεύθερός μας χρόνος;

Το κείμενο (διασκευή) υπογράφεται από τον Θωμά Καραγκιοζόπουλο και δημοσιεύθηκε στον ιστοχώρο prosopopapiros. blogspot. στις 30 Μαρτίου 2015.

Δεν έχω ελεύθερο χρόνο. Το ακούς, το λες όλο και πιο συχνά. Συχνότερα πλέον κι από την καλημέρα. Από καταβολής κόσμου, όμως, ο χρόνος που διαρκεί μια ημέρα δεν έχει μειωθεί. Ο λόγος που μας φαίνεται όλο και λιγότερος, είναι επειδή προφανώς περισσεύουν οι ασχολίες και οι υποχρεώσεις μας.

Στον σύγχρονο κόσμο ο ελεύθερος χρόνος αποτελεί σοβαρό και χαρακτηριστικό στοιχείο του βιοτικού επιπέδου μιας κοινωνίας, μικρής ή μεγάλης, αλλά και στοιχείο ατομικής συγκρότησης και ολοκλήρωσης κάθε ατόμου. Οι περισσότεροι άνθρωποι τον δαπανούν σε ψυχαγωγία και ειδικότερα σε μεταμεσονύχτιες απολαύσεις. Ένα μέρος των ανθρώπων τον δαπανά στις κερκίδες των σταδίων, παρακολουθώντας τα αθλητικά δρώμενα. Ένα άλλο μέρος τον αφιερώνει σε ψυχαγωγία πιο γνήσιας μορφής, σε άθληση και απόλαυση του χρόνου με την ψυχή του. Υπάρχουν και κάποιοι, οι οποίοι πράγματι δημιουργούν το δικό τους «είναι» μέσα στον ελεύθερο χρόνο τους και το βγάζουν προς τα έξω. Κάνουν τέχνη, γράφουν ποίηση, μουσική, λογοτεχνία, θέατρο, ζωγραφική και διαμορφώνουν την πολιτισμική πορεία της κοινωνίας, στην οποία ζουν. Αυτοί αναζητούν την αναγέννησή τους μέσω της ενασχόλησής τους με τα πράγματα που τους αρέσουν και θέτουν την δική τους σφραγίδα στις σχέσεις τους με τον στενότερο κοινωνικό περίγυρο. Βρίσκουν τι χρειάζονται και πώς μπορούν να το πλησιάσουν.[…]

Ο ελεύθερος χρόνος είναι στοιχείο καθοριστικό της ζωής, της χαράς, της ψυχαγωγίας, απλώς οι άνθρωποι δε μάθαμε να τον αξιοποιούμε προς την πλευρά της ολοκλήρωσής μας. Αξιοποίηση του χρόνου δε σημαίνει απαραίτητα εργασία ασταμάτητη. Είναι αναγκαίος και ο ελεύθερος χρόνος, στα πλαίσια μίας ημέρας, πού φέρνει χαλάρωση στην ένταση και ένα διάλειμμα στη ρουτίνα.[…]

Σκέψου πόσο επιπλέον χρόνο, από αυτόν που χρειάζεσαι πραγματικά, ξοδεύεις στα social media. Πόσες φορές δεν έχεις κάνει συνεχόμενες ανανεώσεις της σελίδας σου στο Facebook ή στο Twitter, μόνο και μόνο επειδή δεν έχεις τι άλλο να κάνεις εκεί μέσα; Κι όμως, παραμένεις συνδεμένος συνεχώς. Πόσες φορές δε διαπίστωσες ότι πέρασες μέχρι και τρεις ώρες μπροστά στην παιχνιδοκονσόλα σου και μετά καταριόσουν τη μέρα επειδή δεν έχει 40 ώρες για να προλαβαίνεις τις δουλειές σου; Κι όμως, την επόμενη μέρα έφαγες μπροστά της άλλο τόσο χρόνο.

Αυτό που περιορίζει το χρόνο μας ουσιαστικά είναι ο τρόπος που διαχειριζόμαστε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της τεχνολογίας και όχι η τεχνολογία αυτή καθαυτή. Επιλέγουμε όμως να την αφορίζουμε στο σύνολο της, για να μπορούμε να καταναλώνουμε χωρίς τύψεις τα εύπεπτα υποπροϊόντα της. Ο χρόνος που σπαταλάμε άσκοπα στις πιο πάνω ή και σε άλλες δραστηριότητες κενές ουσιαστικού ενδιαφέροντος, μας φτάνει ίσως για να τελειώσουμε τις δουλειές μας με περισσότερη ηρεμία και να ασχοληθούμε με πιο δημιουργικές δραστηριότητες, που θα κάνουν την ψυχή και το πνεύμα μας ικανά να φιλτράρουν και να απορρίπτουν τα αρνητικά της τεχνολογίας. Πολλές φορές ξεχνάμε ότι υπάρχουν δύο όψεις σε κάθε νόμισμα. Μπορεί η μία όψη, αυτή που δεν έχουμε κοιτάξει μέχρι τώρα, να μας ανοίξει τα μάτια σε νέες δυνατότητες.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

A1. Να χαρακτηρίσεις ως σωστή (Σ) ή λανθασμένη (Λ) καθεμία από τις παρακάτω περιόδους με βάση το κείμενο:

1. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η διάρκεια της ημέρας έχει μειωθεί σε σχέση με παλαιότερες εποχές.
2. Ο ελεύθερος χρόνος αποτελεί στοιχείο του βιοτικού επιπέδου μιας κοινωνίας αλλά και στοιχείο ατομικής ολοκλήρωσης.
3. Οι περισσότεροι άνθρωποι αξιοποιούν τον ελεύθερο χρόνο τους σε δημιουργικές καλλιτεχνικές δραστηριότητες.
4. Η αξιοποίηση του χρόνου σημαίνει απαραίτητα ασταμάτητη εργασία.
5. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, αυτό που περιορίζει το χρόνο μας είναι ο τρόπος που διαχειριζόμαστε την τεχνολογία και όχι η ίδια η τεχνολογία.

Μονάδες 15

2^η δραστηριότητα

Α2.α) («Στον σύγχρονο κόσμο ο ελεύθερος χρόνος… πώς μπορούν να το πλησιάσουν») Να εντοπίσετε τα δομικά μέρη (θεματική περίοδος, λεπτομέρειες/σχόλια, κατακλείδα περίοδος) και τους δύο τρόπους ανάπτυξης της παραγράφου.

β) Να αντικαταστήσεις τις υπογραμμισμένες λέξεις με συνώνυμες, χωρίς να αλλάξει το νόημα:

1. Οι περισσότεροι άνθρωποι τον δαπανούν σε ψυχαγωγία.
2. Ο ελεύθερος χρόνος είναι στοιχείο καθοριστικό της ζωής.
3. Ο χρόνος που σπαταλάμε άσκοπα μας φτάνει για τις δουλειές μας.
4. Επιλέγουμε να την αφορίζουμε στο σύνολό της.
5. Πόσες φορές δεν διαπίστωσες ότι πέρασες τρεις ώρες μπροστά στην κονσόλα σου;

γ) Να εντοπίσετε δύο διαφορετικά ρηματικά πρόσωπα που χρησιμοποιούνται στο κείμενο, να παραθέσετε ένα παράδειγμα για το καθένα και να εξηγήσετε τη λειτουργία τους.

Μονάδες 15

3^η δραστηριότητα

Α3. Με αφορμή το παραπάνω κείμενο αποφασίζεις να δημοσιεύσεις ένα άρθρο 200-250 λέξεων στο ηλεκτρονικό περιοδικό του σχολείου σου. Σε αυτό παρουσιάζεις τις συνέπειες από την έλλειψη ελεύθερου χρόνου σε άτομα της ηλικίας σου και προτείνεις τρόπους καλύτερης διαχείρισής του, ώστε να έχετε περισσότερο χρόνο στη διάθεσή σας.

Μονάδες 20

Β. Λογοτεχνικό κείμενο

ΧΕΝΡΥ ΒΑΝ ΝΤΑΪΚ (1852 – 1933)

Για το ηλιακό ρολόι της Κατρίνα

Το ποίημα ανήκει στον Αμερικανό μυθιστοριογράφο Χένρυ Βαν Ντάικ και περιλαμβάνεται  στην ποιητική του συλλογή «Μουσική και άλλα ποιήματα»,1904.

Οι ώρες πετούν,

τα λουλούδια ξεψυχούν˙

νέες μέρες,

νέες ιδέες˙

περνούν!

Η αγάπη μένει.

Ο χρόνος είναι

πολύ αργός γι’ αυτούς που περιμένουν,

πολύ γρήγορος γι’ αυτούς που φοβούνται,

πολύ μακρύς γι’ αυτούς που θρηνούν,

πολύ σύντομος γι’ αυτούς που ευτυχούν,

μα γι’ αυτούς που αγαπούν,

χρόνος δεν υπάρχει.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1η δραστηριότητα

Β1. Ποια αλλαγή παρατηρείται στη σχέση του ανθρώπου με τον χρόνο καθώς το ποίημα προχωρά από τις πρώτες στροφές προς το τέλος του; Να τεκμηριώσεις την απάντησή σου με στοιχεία από το κείμενο.

Μονάδες 15

2^η δραστηριότητα

Β2. α) Να σχολιάσετε τη γλώσσα του ποιήματος

β) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου μία μεταφορά, μια προσωποποίηση και μια αντίθεση.

Μονάδες 15

3^η δραστηριότητα

Β3. Να ερμηνεύσεις την έννοια του χρόνου αξιοποιώντας τα επίθετα που αποδίδονται από το ποιητικό υποκείμενο. Ποια πιστεύεις ότι είναι η επιδίωξη του; Να καταγράψεις την απάντησή σου σε ένα κείμενο 100-150 λέξεων.

Μονάδες 20