Νεοελληνική Γλώσσα Α´ Γυμνασίου: Τα είδη των προτάσεων ανάλογα με τα συστατικά τους(Ασκήσεις)

Νεοελληνική Γλώσσα Α´ Γυμνασίου: Τα είδη των προτάσεων ανάλογα με τα συστατικά τους(Ασκήσεις)

Τα είδη των προτάσεων ανάλογα με τα συστατικά τους

Ανάλογα με τα συστατικά τους, οι προτάσεις διακρίνονται σε:

• Απλές: έχουν μόνο τους βασικούς όρους, δηλαδή Υποκείμενο + Ρήμα ή Υποκείμενο + Ρήμα + Αντικείμενο/Κατηγορούμενο.
• Επαυξημένες: έχουν, εκτός από τους βασικούς όρους, και άλλους προσδιορισμούς ή συμπληρώματα.
• Ελλειπτικές: λείπει κάποιος βασικός όρος της πρότασης, αλλά μπορούμε να τον καταλάβουμε από τα συμφραζόμενα.

Παράδειγμα

• Ο Νίκος διαβάζει. → Απλή
• Ο Νίκος διαβάζει ένα βιβλίο στο δωμάτιό του. → Επαυξημένη
• Καλημέρα! → Ελλειπτική (εννοείται: Σου εύχομαι καλημέρα.)

Άσκηση 1 

Να χαρακτηρίσεις τις παρακάτω προτάσεις ως απλές, επαυξημένες ή ελλειπτικές.

1. Η Μαρία γελά.: ……………………………………..
2. Ο πατέρας μαγειρεύει στην κουζίνα. : ……………………………………..
3. Καληνύχτα! : ……………………………………..
4. Τα παιδιά παίζουν ποδόσφαιρο. :……………………………………..
5. Ο μικρός Γιάννης διάβασε προσεκτικά το βιβλίο του χθες. :……………………………………..
6. Τι κάνεις; : ……………………………………..
7. Ο ουρανός σκοτείνιασε. : ……………………………………..
8. Τα πουλιά πετούν ψηλά στον ουρανό. : ……………………………………..

Άσκηση 2 

Να μετατρέψεις τις παρακάτω απλές προτάσεις σε επαυξημένες, προσθέτοντας πληροφορίες.

Παράδειγμα: Ο σκύλος τρέχει. → Ο μικρός σκύλος τρέχει γρήγορα στο πάρκο.

1. Η Άννα διαβάζει. :……………………………………………………………………………………….
2. Τα παιδιά παίζουν. : ……………………………………………………………………………………….
3. Ο παππούς περπατά. :……………………………………………………………………………………….
4. Η γάτα κοιμάται. : ……………………………………………………………………………………….

Άσκηση 3 

Να συμπληρώσεις τον όρο που λείπει.

1. Ποιος έφαγε το γλυκό;

Εγώ. → Εγώ …………………………………………………………

2. Πού πηγαίνεις;

Στο σχολείο.→ Εγώ …………………………………………………………..

3. Θέλεις χυμό;

Ναι.→ ………………………………………………………………….

4. Καλημέρα! → ………………………………………………………………….

Άσκηση 4 

Να μετατρέψεις:

α) Την απλή πρόταση σε επαυξημένη

Ο μαθητής γράφει.: ……………………………………………………………………………………….

β) Την επαυξημένη πρόταση σε απλή. : ……………………………………………………………………………………….

Η μικρή Ελένη διάβασε προσεκτικά το ενδιαφέρον βιβλίο στη βιβλιοθήκη. : ……………………………………………………………………………………….

γ) Την ελλειπτική πρόταση σε απλή

Στο σπίτι.: ……………………………………………………………………………………….

Άσκηση 5 

Να υπογραμμίσεις το Υποκείμενο και να κυκλώσεις το Ρήμα στις παρακάτω προτάσεις.

1. Ο μαθητής γράφει.
2. Η αδελφή μου μαγειρεύει.
3. Τα παιδιά παίζουν στην αυλή.
4. Ο παππούς διαβάζει την εφημερίδα.
5. Η θάλασσα ηρέμησε.

Άσκηση 6 

Διάβασε το κείμενο και βρες:

• 2 απλές προτάσεις
• 2 επαυξημένες προτάσεις
• 1 ελλειπτική πρόταση

Το πρωί ξύπνησα νωρίς. Έξω ο ήλιος έλαμπε δυνατά. Η μητέρα ετοίμασε το πρωινό στην κουζίνα. Εγώ έφαγα γρήγορα το πρωινό μου. Ύστερα πήρα την τσάντα μου και έφυγα για το σχολείο. «Καλή μέρα!», μου είπε η μητέρα.

Απλές:

1. ……………………………………………………………………………………….
2. ……………………………………………………………………………………….

Επαυξημένες:

1. ……………………………………………………………………………………….
2. ……………………………………………………………………………………….

Ελλειπτική: …………………………………………………………………………………………….