Νεοελληνική Γλώσσα Β´ Γυμνασίου: Ασκήσεις στην παράγραφο(δομή, τρόποι ανάπτυξης, συνοχή) & υποκείμενο

Άσκηση 1: Δομή και τρόπος ανάπτυξης παραγράφου

Διάβασε κάθε παράγραφο και

• α) υπογράμμισε τη θεματική πρόταση,
• β) βρες τα σχόλια/λεπτομέρειες και την κατακλείδα(αν υπάρχει),
• γ) πες με ποιον τρόπο αναπτύσσεται (ορισμός, παραδείγματα, σύγκριση–αντίθεση, αίτιο–αποτέλεσμα, διαίρεση) και δικαιολόγησε την απάντησή σου με λέξεις ή φράσεις του κειμένου.

1. Η υπερβολική χρήση πλαστικού απειλεί σοβαρά τις θάλασσές μας. Επειδή τα πλαστικά αντικείμενα δεν αποσυντίθενται εύκολα, παραμένουν στο νερό για εκατοντάδες χρόνια. Έτσι, πολλά ψάρια και θαλασσοπούλια τα καταπίνουν κατά λάθος και πεθαίνουν. Ως συνέπεια, διαταράσσεται η ισορροπία του οικοσυστήματος και μολύνονται οι τροφές που φτάνουν στο τραπέζι μας. Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η μείωση του πλαστικού αφορά όλους μας.
2. Εθελοντισμός είναι η προσφορά χρόνου, δύναμης ή γνώσεων σε άλλους ανθρώπους ή στο κοινωνικό σύνολο, χωρίς καμία αμοιβή. Ο εθελοντής δεν κινείται από υλικό κέρδος αλλά από την ανάγκη να βοηθήσει. Η προσφορά του είναι ελεύθερη και δεν επιβάλλεται από κανέναν νόμο ή υποχρέωση.
3. Ο αθλητισμός προσφέρει στους νέους πολλά οφέλη πέρα από τη σωματική υγεία. Για παράδειγμα, στα ομαδικά αθλήματα, όπως το μπάσκετ ή το βόλεϊ, τα παιδιά μαθαίνουν να συνεργάζονται. Επίσης, ένας έφηβος που προπονείται τακτικά μαθαίνει να οργανώνει το πρόγραμμά του. Ακόμη, όταν χάνει έναν αγώνα, μαθαίνει να αποδέχεται την ήττα και να προσπαθεί ξανά. Συμπερασματικά, ο αθλητισμός συμβάλλει στη διαμόρφωση του χαρακτήρα.
4. Το έντυπο και το ηλεκτρονικό βιβλίο παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές. Το έντυπο προσφέρει την αίσθηση του χαρτιού και κουράζει λιγότερο τα μάτια, ενώ το ηλεκτρονικό διαβάζεται σε οθόνη που μπορεί να προκαλέσει κόπωση. Αντίθετα με το έντυπο, που καταλαμβάνει χώρο στη βιβλιοθήκη, το ηλεκτρονικό χωράει εκατοντάδες τίτλους σε μία μόνο συσκευή. Και οι δύο μορφές, ωστόσο, εξυπηρετούν τον ίδιο στόχο: να αγαπήσουμε το διάβασμα.
5. Τα μέσα μεταφοράς διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με το χώρο όπου κινούνται. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα χερσαία, όπως το αυτοκίνητο και το τρένο. Η δεύτερη περιλαμβάνει τα θαλάσσια, δηλαδή τα πλοία και τα φέρι. Στην τρίτη κατηγορία συγκαταλέγονται τα εναέρια, όπως το αεροπλάνο και το ελικόπτερο. Κάθε κατηγορία εξυπηρετεί διαφορετικές ανάγκες των ταξιδιωτών.

Άσκηση 2: Η μορφή του υποκειμένου

Οδηγίες: Υπογράμμισε το υποκείμενο κάθε πρότασης και γράψε με ποια μορφή εμφανίζεται: ουσιαστικό · προσωπική αντωνυμία · αόριστη αντωνυμία · ερωτηματική αντωνυμία · δεικτική αντωνυμία · ουσιαστικοποιημένο επίθετο · δευτερεύουσα ονοματική πρόταση · εννοούμενο υποκείμενο

1. Ο καθηγητής ανακοίνωσε την εκδρομή.
2. Εμείς θα καθαρίσουμε την παραλία.
3. Οι φτωχοί χρειάζονται τη στήριξή μας.
4. Κανείς δεν γνώριζε την απάντηση.
5. Είναι σίγουρο ότι η βροχή θα σταματήσει.
6. Ποιος έφερε το βιβλίο;
7. Αυτοί έφτασαν πρώτοι στον τερματισμό.
8. Ήρθαμε νωρίς στο σχολείο.

Άσκηση 3: Συνοχή (διαρθρωτικές λέξεις)

α) Συμπλήρωσε τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις του πλαισίου. Προσοχή: τρεις λέξεις περισσεύουν.

Αρχικά · Επιπλέον · Ωστόσο · Για παράδειγμα · επειδή · Ως αποτέλεσμα · Συνεπώς · Αντίθετα · Τέλος · Δηλαδή

Το διαδίκτυο έχει αλλάξει τη ζωή των εφήβων. (1) ____________ τους επιτρέπει να αναζητούν πληροφορίες για τα μαθήματά τους μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. (2) ____________ μπορούν να επικοινωνούν με φίλους που βρίσκονται σε άλλες χώρες. (3) ____________ η υπερβολική χρήση του έχει και αρνητικές επιπτώσεις. (4) ____________ πολλοί έφηβοι ξαγρυπνούν μπροστά στην οθόνη (5) ____________ δεν μπορούν να αποχωριστούν το κινητό τους. (6) ____________ το πρωί νιώθουν κουρασμένοι και δεν συγκεντρώνονται στο μάθημα. (7) ____________ χρειάζεται μέτρο στη χρήση του.

β) Κατάταξε τις λέξεις του πλαισίου ανάλογα με τη λειτουργία τους: προσθήκη · αντίθεση · αιτία · αποτέλεσμα/συμπέρασμα · παράδειγμα · χρονική σειρά · επεξήγηση.

Άσκηση 4: Δημιουργία παραγράφου

Οδηγίες: Οι προτάσεις κάθε παραγράφου είναι ανακατεμένες. Βάλε τα γράμματα στη σωστή σειρά, ώστε να σχηματιστεί παράγραφος.

1^η παράγραφος

(α) Συνεπώς, κάθε πολίτης οφείλει να ανακυκλώνει συστηματικά.

(β) Δεύτερον, εξοικονομεί πρώτες ύλες και ενέργεια, αφού τα υλικά χρησιμοποιούνται ξανά.

(γ) Η ανακύκλωση είναι ένας από τους σημαντικότερους τρόπους προστασίας του περιβάλλοντος.

(δ) Τέλος, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας στις βιομηχανίες επεξεργασίας.

(ε) Πρώτον, μειώνει τον όγκο των σκουπιδιών που καταλήγουν στις χωματερές.

(στ) Για παράδειγμα, από ανακυκλωμένο χαρτί παράγεται νέο χαρτί χωρίς να κόβονται επιπλέον δέντρα.

Σωστή σειρά: ____  ____  ____  ____  ____  ____

2^η παράγραφος Β

(α) Γι᾽ αυτό οι ειδικοί συστήνουν στους εφήβους να κοιμούνται οκτώ με δέκα ώρες το βράδυ.

(β) Αντίθετα, όποιος κοιμάται λίγο δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και αρρωσταίνει πιο εύκολα.

(γ) Ο επαρκής ύπνος είναι απαραίτητος για την υγεία των εφήβων.

(δ) Κατά τη διάρκεια του ύπνου ο οργανισμός αναπληρώνει τις δυνάμεις του και ο εγκέφαλος οργανώνει όσα έμαθε μέσα στην ημέρα.

Σωστή σειρά: ____  ____  ____  ____

Στο τέλος, βρες τον τρόπο ανάπτυξης κάθε παραγράφου.