Νεοελληνική Γλώσσα Β´ Γυμνασίου: Ασκήσεις στην παράγραφο(Υποκείμενο, τρόποι ανάπτυξης, αχώριστα μόρια, συνώνυμα, αντώνυμα)

Νεοελληνική Γλώσσα Β´ Γυμνασίου: Ασκήσεις στην παράγραφο(Υποκείμενο, τρόποι ανάπτυξης, αχώριστα μόρια, συνώνυμα, αντώνυμα)

A. Το υποκείμενο

Να βρείτε και να γράψετε το υποκείμενο κάθε πρότασης. Αν δεν υπάρχει ρητά στην πρόταση, γράψτε το εννοούμενο υποκείμενο σε παρένθεση.

1. Η φιλοξενία είναι μια αρετή των Ελλήνων. → ………………………………….

2. Ο Δίας έπαιρνε συχνά ανθρώπινη μορφή. → ………………………………….

3. Οι αρχαίοι Έλληνες υποδέχονταν τον ξένο με τιμές. → ………………………………….

4. Ο ξένος επισκέπτης αντιμετωπιζόταν ως ιερό πρόσωπο. → ………………………………….

5. Στα ομηρικά έπη περιγράφονται σκηνές εγκάρδιας φιλοξενίας. → ………………………………….

6. Οι σημερινοί Έλληνες είναι αρκετά διαφορετικοί. → ………………………………….

7. Ξένοι σερβιτόροι σάς δίνουν ξενόγλωσσα μενού. → ………………………………….

8. Ξένες ρεσεψιονίστ σάς εξυπηρετούν στη δική τους γλώσσα. → ………………………………….

9. Μια αφίσα στον τοίχο θα σας θυμίζει τη χώρα στην οποία κάνετε διακοπές. → ………………………………….

10. Η Ελλάδα δεν είναι μόνο ήλιος και θάλασσα. → ………………………………….

11. Οι περισσότεροι δεν είναι καν Έλληνες. → ………………………………….

12. Έφτασαν οι τουρίστες στο νησί το πρωί. → ………………………………….

13. Μας περίμενε ο οικοδεσπότης στην πόρτα. → ………………………………….

14. Υποδέχτηκα τον ξένο με χαρά. → ………………………………….

15. Σας σερβίρουν εκλεκτό κρασί. → ………………………………….

B. Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου

Διαβάστε τις παρακάτω παραγράφους και γράψτε ποιον τρόπο ανάπτυξης χρησιμοποιεί καθεμία. Διαλέξτε από τη λίστα (κάθε τρόπος χρησιμοποιείται μία φορά):

1. Φιλοξενία ονομάζεται η φιλική και γενναιόδωρη υποδοχή που προσφέρει κάποιος στον ξένο, χωρίς να περιμένει κάτι σε αντάλλαγμα.

Τρόπος ανάπτυξης: ………………………………………………….

2. Οι αρχαίοι Έλληνες υποδέχονταν τον ξένο με τιμές, επειδή πίστευαν ότι μπορεί να ήταν ένας θεός μεταμορφωμένος.

Τρόπος ανάπτυξης: ………………………………………………….

3. Στα ομηρικά έπη η φιλοξενία φαίνεται σε πολλές σκηνές. Ο Νέστορας δέχεται τον Τηλέμαχο με γιορτή και φαγοπότι, ενώ ο Ευμαίος υποδέχεται τον Οδυσσέα με το λίγο φαγητό που έχει.

Τρόπος ανάπτυξης: ………………………………………………….

4. Ενώ οι αρχαίοι Έλληνες πρόσφεραν στον ξένο πρώτα φαγητό και ξεκούραση, σήμερα, σε πολλά τουριστικά μέρη, η υποδοχή είναι τυπική και εμπορική.

Τρόπος ανάπτυξης: ………………………………………………….

5. Η φιλοξενία μοιάζει με ένα λουλούδι που θέλει φροντίδα: αν το ποτίζεις, ανθίζει, αν το παραμελείς, μαραίνεται.

Τρόπος ανάπτυξης: ………………………………………………….

6. Οι επισκέπτες ενός τόπου χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: σε εκείνους που έρχονται για ήλιο και θάλασσα, σε εκείνους που αναζητούν τον πολιτισμό και σε εκείνους που θέλουν να γνωρίσουν τους ανθρώπους.

Τρόπος ανάπτυξης: ………………………………………………….

Γ. Συνώνυμα

Κυκλώστε το γράμμα της λέξης που έχει το ίδιο ή παραπλήσιο νόημα με την υπογραμμισμένη λέξη του κειμένου.

1. εγκάρδιας

Α. ψυχρής      Β. σύντομης      Γ. θερμής      Δ. τυπικής

2. εκλεκτό

Α. εξαιρετικό      Β. φτηνό      Γ. ξινό      Δ. συνηθισμένο

3. περηφανεύονται

Α. ντρέπονται      Β. διστάζουν      Γ. φοβούνται      Δ. καυχιούνται

4. αγνοούν

Α. θυμούνται      Β. δεν γνωρίζουν      Γ. εξηγούν      Δ. επαινούν

5. αμόλυντα

Α. θορυβώδη      Β. καθαρά      Γ. ακριβά      Δ. παλιά

6. αυθεντικούς

Α. φανταχτερούς      Β. νεαρούς      Γ. γνήσιους      Δ. ξένους

7. υποδέχονταν

Α. καλωσόριζαν      Β. έδιωχναν      Γ. ξεχνούσαν      Δ. κοίταζαν

8. αξέχαστη

Α. βαρετή      Β. σύντομη      Γ. ακριβή      Δ. αλησμόνητη

9. θαυμάσια

Α. υπέροχα      Β. ήσυχα      Γ. αργά      Δ. φτωχικά

10. ερημική

Α. πολυσύχναστη      Β. απόμερη      Γ. φωτεινή      Δ. φημισμένη

Δ. Αντώνυμα

Κυκλώστε το γράμμα της λέξης που έχει αντίθετο νόημα από την υπογραμμισμένη λέξη.

1. εγκάρδιας

Α. θερμής      Β. ειλικρινούς      Γ. ψυχρής      Δ. γενναιόδωρης

2. αρετή

Α. ελάττωμα      Β. χάρισμα      Γ. καλοσύνη      Δ. αξία

3. ξένος

Α. επισκέπτης      Β. ντόπιος      Γ. τουρίστας      Δ. οδοιπόρος

4. κερδοφόρες

Α. φθηνές      Β. ωφέλιμες      Γ. ζημιογόνες      Δ. σύντομες

5. ξεκουραστεί

Α. κουραστεί      Β. κοιμηθεί      Γ. χορτάσει      Δ. ηρεμήσει

6. χορτάσει

Α. φάει      Β. πιει      Γ. πεινάσει      Δ. μαγειρέψει

7. δύσκολο

Α. βαρύ      Β. εύκολο      Γ. σπάνιο      Δ. ακριβό

8. αμόλυντα

Α. ανέγγιχτα      Β. μολυσμένα      Γ. όμορφα      Δ. καθαρά

9. αυθεντικούς

Α. γνήσιους      Β. αληθινούς      Γ. ψεύτικους      Δ. πραγματικούς

10. ερημική

Α. πολυσύχναστη      Β. μοναχική      Γ. άδεια      Δ. ήσυχη

Ε. Αχώριστα μόρια (λόγια και λαϊκά)

Τα αχώριστα μόρια είναι μικρά μέρη που δεν λέγονται μόνα τους, αλλά μπαίνουν μπροστά από μια λέξη και φτιάχνουν νέα λέξη με άλλο νόημα (π.χ. α- + κατοίκητος = ακατοίκητος). Άλλα είναι λαϊκά, του καθημερινού λόγου (π.χ. ξε-, α-), και άλλα λόγια, από την αρχαία γλώσσα (π.χ. αμφι-, δια-).

1. Χωρίστε τις λέξεις του κειμένου σε αχώριστο μόριο και βάση και γράψτε τι νόημα προσθέτει το μόριο.

2. Σύμφωνα με το βιβλίο, τα λαϊκά αχώριστα μόρια είναι: α-, αν-, ανα-, ξε-. Τα κυριότερα λόγια είναι: αρχι-, αμφι-, δια-, δι-, δίχο-, δυσ-, εισ-, εκ-, εξ-, εν-, εμ-, εγ-, ερ-, ελ-, επι-, επ-, εφ-, ημι-, περι-, συν-, υπο-. Για κάθε λέξη να βρείτε το μόριο και να συμπληρώσετε αν είναι λαϊκό ή λόγιο.

3. Αντιστοιχίστε κάθε μόριο με το νόημά του (γράψτε τον αριθμό δίπλα στο γράμμα).

4. α- Α. …… πολύ μεγάλος, πρώτος σε σειρά (π.χ. αρχιτέκτονας)

5. δυσ- Β. …… μαζί, από κοινού (π.χ. συνένοχος)

6. ημι- Γ. …… άσχημα, με δυσκολία (π.χ. δυσάρεστος)

7. συν- Δ. …… χωρίς, στέρηση (π.χ. άφωνος)

8. αρχι- Ε. …… μισός (π.χ. ημίθεος)

4. Συμπληρώστε τα κενά με το κατάλληλο μόριο: α- · ξε- · δυσ- · ανα- · επι- · υπο- · αμφι-.

α) Οι τουρίστες …κουράστηκαν στην παραλία.

β) Το νησί ήταν …κατοίκητο και ήσυχο.

γ) Το βράδυ …ζήτησα μια παλιά ταβέρνα στο χωριό.

δ) Η …στροφή από τις διακοπές ήταν …άρεστη.

ε) Ο οικοδεσπότης …δέχτηκε τους φίλους με χαρά.

ζ) Διστάζω και …ταλαντεύομαι ανάμεσα στις δύο λύσεις.

5. Φτιάξτε νέες λέξεις προσθέτοντας ένα αχώριστο μόριο και γράψτε με μία από αυτές μια πρόταση.

γνωστός → …………….   ·   καθαρός → …………….   ·   δέχομαι → …………….   ·   φορτώνω → …………….

…………………………………………………………………………………..