Προκήρυξη θέσης για διδάσκοντα στο πεδίο των νεοελληνικών σπουδών
Νέα Ελληνικά ΕΠΑΛ:Οδηγίες για τις ενδοσχολικές εξετάσεις
1. Για την εξέταση στο μάθημα «Νέα Ελληνικά» για όλες τις τάξεις του ΕΠΑ.Λ., η οποία διαρκεί τρεις (3) ώρες, δίνονται στους μαθητές/μαθήτριες δύο
Εκδήλωση Α.Π.Θ.: “Μεταπτυχιακά και Υποτροφίες στο Εξωτερικό”
To Γραφείο Διασύνδεσης διοργανώνει ενημερωτική εκδήλωση με θέμα: “Μεταπτυχιακά και Υποτροφίες στο Εξωτερικό”
Νεοελληνική Γλώσσα Α´ Λυκείου: Η ιδιαίτερη “γλώσσα” των νέων (Κριτήριο αξιολόγησης)
Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ «ΓΛΩΣΣΑ» ΤΩΝ ΝΕΩΝ
H γλώσσα των νέων αποτελεί μια σειρά από γλωσσικές συμβάσεις που χρησιμοποιούν οι νέοι για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους. Δεν συνιστά ένα αυτοτελές γλωσσικό σύστημα, αλλά γλωσσικές δομές στα πλαίσια μιας «κοινωνιολέκτου» η οποία αποκλίνει από τις καθιερωμένες λεξιλογικές, πραγματολογικές και δομικές συμβάσεις των αυτοτελών γλωσσικών συστημάτων.
Όσοι συνδιαλέγονται ή είναι σε επαφή με άτομα νεαρής ηλικίας μπορούν να διακρίνουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της γλώσσας τους. Η γλώσσα των νέων συχνά βάλλεται από τα πυρά των μεγαλύτερων, ή γενικότερα συντηρητικών ομάδων, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι με αυτόν τον τρόπο παραμορφώνεται η ελληνική γλώσσα, με αποτέλεσμα οι νέοι να τη μαθαίνουν με τον λανθασμένο τρόπο. Επίσης, οι νέοι χαρακτηρίζονται ως λεξιπένητες, εφόσον το λεξιλόγιό τους δεν απαρτίζεται από μία πληθώρα εκφράσεων της νόρμας αλλά από λέξεις «νεόφτιαχτες» που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επίσημες περιστάσεις επικοινωνίας.
Στην πραγματικότητα, οι νέοι δεν έχουν περιορισμένο αριθμό λέξεων στο λεξιλόγιό τους, γιατί ο αριθμός λέξεων που φτιάχνουν είναι μεγάλος, άσχετα αν οι περισσότερες είναι λέξεις της αργκό. Ωστόσο, η απουσία εκφραστικού πλούτου είναι μία πραγματικότητα, που όμως δεν σχετίζεται με τη χρήση λέξεων της αργκό και της ιδιαίτερης γλώσσας τους.
Οι λόγοι που ωθούν τους νέους στην υιοθέτηση μιας διαφορετικής γλώσσας είναι πολλοί, με κύριο λόγο την ανάγκη απομάκρυνσης από τον «κατεστημένο» τρόπο ζωής των ενηλίκων, επομένως και από τη γλώσσα τους, δημιουργώντας εναλλακτικές γλωσσικές συμπεριφορές που αποκλίνουν από το συνηθισμένο. Επίσης, η γλώσσα των νέων αναπαράγεται σχεδόν σε όλες τις νεανικές ομάδες λόγω της τάσης τους να μιμούνται ακόμα και γλωσσικές συμπεριφορές, ώστε να γίνουν αποδεκτοί από τα μέλη μιας ομάδας. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η γλώσσα δεν είναι ενιαία, διαφέροντας από ομάδα σε ομάδα ή από άτομο σε άτομο.
Η γλώσσα των νέων δεν συνιστά ένα επικίνδυνο γλωσσικό πλέγμα το οποίο πρέπει να εγκαταλειφθεί. Αντίθετα, προβάλλει το πνεύμα φαντασίας και επινοητικότητας που τους διακατέχει, εφόσον είναι σε θέση να χρησιμοποιούν το γλωσσικό σύστημα με τέτοιο τρόπο που να μεταπλάθουν λέξεις ή φράσεις ή να δημιουργούν νέες. Πάντως, η γλώσσα αυτή εγκαταλείπεται κατά την μετα-σχολική ή μετα-πανεπιστημιακή περίοδο, κατά τις οποίες οι νέοι ωριμάζουν πνευματικά και το δίκτυο επαφών τους περιλαμβάνει άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.
Γιώργος Γεωργίου, Υποψήφιος Διδάκτορας Αναλ. Προγραμμάτων και Συγκρ. Παιδαγωγικής (Εκπαίδευση, Γλώσσα), Τμήμα Επιστημών Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου – διασκευασμένο άρθρο
Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Α1. Για ποιους λόγους, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, οι νέοι ωθούνται στην υιοθέτηση μιας διαφορετικής γλώσσας σε σχέση με την κοινή; (60-80 λέξεις)
(μονάδες 15)
Α2. Βασιζόμενοι στο κείμενο, να χαρακτηρίσετε με Σωστό ή Λάθος τις παρακάτω προτάσεις:
- Όσοι έρχονται σε επαφή με τους νέους, δεν είναι εύκολο να διακρίνουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της γλώσσας τους.
- Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία κατηγορούν τους νέους ότι η γλώσσα τους αλλοιώνει την ελληνική γλώσσα.
- Οι νέοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη γλώσσα τους σε όλες τις επικοινωνιακές περιστάσεις.
- Η γλώσσα των νέων δεν είναι πλούσια σε αριθμό λέξεων.
- Οι νέοι δημιούργησαν μια νέα γλώσσα με σκοπό να διαφοροποιηθούν από τους ενήλικες.
(μονάδες 10)
Β1. α. Να επισημάνετε τα δομικά μέρη της 2ης παραγράφου του κειμένου («Όσοι συνδιαλέγονται ή είναι σε επαφή … σε επίσημες περιστάσεις επικοινωνίας»).
(μονάδες 3)
Β1. β. Να βρείτε τι δηλώνουν οι παρακάτω υπογραμμισμένες διαρθρωτικές λέξεις του κειμένου: Ωστόσο, επίσης, αντίθετα.
(μονάδες 3)
Β2.α. Να επισημάνετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις/φράσεις του κειμένου χρησιμοποιούνται με κυριολεκτική/δηλωτική και ποιες με μεταφορική/ συνυποδηλωτική σημασία:
- «Η γλώσσα των νέων δεν συνιστά ένα επικίνδυνο γλωσσικό πλέγμα»
- «οι οποίοι υποστηρίζουν ότι με αυτόν τον τρόπο παραμορφώνεται η ελληνική γλώσσα»
- «που χρησιμοποιούν οι νέοι για να επικοινωνήσουν μεταξύ τους»
(μονάδες 9)
Β2. β. Να αναγνωρίσετε το είδος της σύνταξης (ενεργητική/παθητική) στην ακόλουθη πρόταση: «Πάντως, η γλώσσα αυτή εγκαταλείπεται κατά την μετα-σχολική ή μετα-πανεπιστημιακή περίοδο». Να εξηγήσετε γιατί επιλέγεται από τον συγγραφέα και να τη μετατρέψετε στην αντίθετή της.
(μονάδες 10)
Β3. Να γράψετε από ένα συνώνυμο και ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου με έντονη γραφή: αυτοτελές, συντηρητικών, επίσημες, περιορισμένο, επικίνδυνο.
(μονάδες 10)
Γ. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ
Συμμετέχετε σε τηλεοπτική εκπομπή με θέμα τη γλώσσα των σημερινών νέων και καλείστε να αναφέρετε τους λόγους που ωθούν τους νέους να υιοθετήσουν μια διαφορετική γλώσσα καθώς και γιατί αυτή η τακτική τους δεν συνιστά επικίνδυνο γλωσσικό πλέγμα που πρέπει να εγκαταλειφθεί. (400-500 λέξεις)
(μονάδες 40)
Μεταπτυχιακές σπουδές
Του Νίκου Τσούλια
Η διαρκώς αυξανόμενη τάση διεξαγωγής μεταπτυχιακών σπουδών είναι, σε γενική προσέγγιση, απόρροια των μορφωτικών απαιτήσεων των σύγχρονων κοινωνιών. Στη χώρα μας αυτή η τάση έχει πάρει χαρακτηριστικά ρεύματος στους κόλπους της σπουδάζουσας νεολαίας – στοιχείο απολύτως θετικό – και φυσικά συνδέεται με τη μεγάλης έκτασης παρατηρούμενη ανεργία στους πτυχιούχους, δοθέντος ότι η πρόσθεση μορφωτικών προσόντων συνεργεί σημαντικά στην επαγγελματική μας προοπτική.
Σε κάθε περίπτωση, η έρευνα είναι αυταξία και μας ανοίγει νέους ορίζοντες στις μορφωτικές μας ανησυχίες και αναζητήσεις.
Υπάρχουν δύο βασικά στοιχεία στην επιλογή του ερευνητικού μας θέματος:
1) Η διασφάλιση της πρωτοτυπίας. Υπάρχει, κατ’ αρχήν, το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης όπου καταγράφονται οι τίτλοι των ερευνητικών εργασιών. Με την κατάλληλη καθοδήγηση θα βρούμε και άλλους τρόπους, ώστε να κινηθούμε με σχεδόν ασφαλή τρόπο.
2) Η κοινωνική σημασία και η χρησιμότητα του ερευνητικού αποτελέσματος. Εξ αρχής θα πρέπει να είμαστε απολύτως βέβαιοι ότι η εργασία που θα κάνουμε έχει νόημα και αξία. Εδώ σαφώς απαιτείται η συμβουλή έμπειρων καθοδηγητών.
Ποια είναι, όμως, τα χαρακτηριστικά των μεταπτυχιακών σπουδών;
α) Η επιλογή του αντικειμένου των σπουδών θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα προσεκτικής αξιολόγησης και μελέτης. Το αντικείμενο αυτό είναι ουσιαστικά το μοναδικό που θα έχουμε μελετήσει με τη μέγιστη προσωπική επιστημονική προσέγγιση και θα είναι επίσης το μοναδικό που θα γνωρίζουμε καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο.
β) Η επιλογή αυτονόητα θα πρέπει να συνδεθεί με την επαγγελματική μας προοπτική, να υπάρχει σαφής στόχος. Αυτό γίνεται σε μια ηλικιακή φάση ωριμότητας και κατασταλάγματος. Δεν κάνουμε μεταπτυχιακές σπουδές «έτσι γενικά και αόριστα», για να έχουμε έναν τίτλο παραπάνω.
γ) Μια καλή επιλογή έχει επίσης χαρακτηριστικά διεπιστημονικότητας, συνδυασμού διαφορετικών επιστημονικών πεδίων και όχι, κατ’ ανάγκην, περαιτέρω εξειδίκευσης επί των βασικών / πτυχιακών σπουδών. Για παράδειγμα ένας πτυχιούχος του Πολυτεχνείου επιλέγει μεταπτυχιακό σε αντικείμενο συνδυασμού οικονομίας και του βασικού πτυχίου του.
δ) Απαιτείται η καλή γνώση τουλάχιστον μιας ξένης γλώσσας και προτιμότερα της αγγλικής γλώσσας. Θεωρείται αδύνατον να τεκμηριώσεις τη βιβλιογραφία με βάση μόνο την αντίστοιχη ελληνόγλωσση βιβλιογραφία.
ε) Προτιμότερο είναι οι μεταπτυχιακές σπουδές να παίρνουν τη μορφή διδακτορικής διατριβής, γιατί έτσι αποκτιέται το maximum αυτής της μορφής των σπουδών και φυσικά είναι το σημαντικότερο εφόδιο για την επιστημονική και επαγγελματική εξέλιξη.
στ) Υπάρχει μεγάλο έδαφος υποτροφιών που προσφέρονται από ξένα ή ελληνικά πανεπιστήμια, από επιστημονικά ιδρύματα, από διεθνείς οργανισμούς, μορφωτικά τμήματα ξένων πρεσβειών κλπ. Επομένως ο ερευνητής είναι σε διαρκή διέγερση εξεύρεσης υποτροφίας (μέσω internet κλπ) και οικονομικής ενίσχυσης, στοιχείο που είναι συχνά αποφασιστικής σημασίας.
ζ) Αν και είναι αυτονόητο, είναι άκρως αναγκαία η καλή γνώση και χρήση των νέων τεχνολογιών, σχεδόν σε όλες τις εκφράσεις τους.
η) Διαρκές ζητούμενο από τον μελετητή πρέπει να είναι η αυστηρή και απαιτητική εποπτεία από την αρμόδια επιτροπή και το συντονιστή. Μια χαλαρότητα εκ μέρους τους μπορεί να φαίνεται ότι μας βολεύει, αλλά είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στο έργο μας.
θ) Το θεωρητικό μέρος δεν θα πρέπει να γίνει βάρος για το κύριο τμήμα της έρευνας. Είτε γιατί η σχετική βιβλιογραφική αναζήτηση είναι συγκριτικά πιο εύκολη από την ουσία της έρευνας είτε γιατί μπορεί να επιδιώκουμε και σ’ αυτό τον τομέα το «άριστο» παρατηρείται πάντα μια επέκταση του χρόνου εργασίας γι’ αυτό το μέρος που αφαιρείται αναπόφευκτα από το βασικό ερευνητικό κομμάτι. Υπάρχει μια άποψη που λέει ότι τα θεωρητικά ερείσματα είναι σαφώς απαραίτητα αλλά ποτέ δεν εξαντλούνται, δεν πρέπει να τα αφήνουμε να μας εξαντλούν και ως εκ τούτου οφείλουμε να ορίζουμε ένα “deadline” στη μεταξύ μας σχέση.
ι) Η επιλογή της βιβλιογραφίας είναι μια αρκετά δύσκολη εργασία, γιατί ελλοχεύει ο κίνδυνος της λεγόμενης “γκρίζας βιβλιογραφίας”. Η αξιολόγηση της έγκυρης βιβλιογραφίας απαιτεί μια σχετική εμπειρία. Η δυσκολία είναι ακόμα μεγαλύτερη στην περιοχή της διαδικτυακής βιβλιογραφίας. Ωστόσο υπάρχουν κάποια πρώτα ασφαλή κριτήρια: η επιστημοσύνη και ο επίσημος ή θεσμικός τίτλος του συγγραφέα, το επιστημονικό κύρος του ιδρύματος, η διεξαγωγή ανάλογης έρευνας για το συγκεκριμένο θέμα κλπ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην έρευνα των κοινωνικών επιστημών συναντάμε αρκετές φορές αντικρουόμενα συμπεράσματα για το ίδιο ερευνητικό αντικείμενο, στοιχείο που δίνει τη δυνατότητα υποκειμενικής ή ιδεολογικής επιλογής. Αλλά αυτό αφορά γενικότερα τον κόσμο της έρευνας.
ια) Η χειραγώγηση και η ορθολογική διαχείρισή του ερευνώμενου υλικού θεωρείται αναγκαία καθ’ όλη τη διάρκεια της εργασίας. Δε συσσωρεύουμε το υλικό στη λογική: “αργότερα βλέπουμε…”
ιβ) Η επιλεχθείσα μεθοδολογία της έρευνας θα πρέπει να έχει την απόλυτη στήριξη της εποπτικής ομάδας, για να μη βρεθούμε προ δυσάρεστων εκπλήξεων.
ιγ) Καθημερινά οφείλουμε να υλοποιούμε το σχεδιασμένο έργο μας. Δεν αφήνουμε καμιά ημέρα χαμένη. Όσο και αν φαίνεται περίεργο, διαπιστώνεται ότι ο χρόνος στην έρευνα τρέχει γρηγορότερα από ό,τι στην καθημερινή ζωή.
Πρόσθετα θα πρέπει να σημειωθούν.
1) Η δυνατότητα να εισέλθεις σε ένα τέτοιο πρόγραμμα τείνει να εξορθολογιστεί, να μην κρίνεται δηλαδή με βάση τις γνωριμίες, αλλά να γίνεται με κάποιο αντικειμενικό σύστημα π.χ. με εξετάσεις.
2) Αυξάνει ο αριθμός των πανεπιστημιακών τμημάτων και των σχετικών προγραμμάτων τους που απαιτούν δίδακτρα και αυτό συνιστά πρόσθετο πρόβλημα στις δύσκολες μέρες μας.
3) Για τους φοιτητές και σπουδαστές είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι από το προπτυχιακό στάδιο οφείλουν να διερευνούν τους τομείς που ενδεχομένως θα τους απασχολήσουν στην επόμενη φάση και να αναζητούν λύσεις υποτροφιών που είναι μια σημαντική βοήθεια για την επίτευξη του ερευνητικού στόχου. Επίσης είναι σημαντικό να συγκεντρώνουν βιβλιογραφικό υλικό για την ενδεχόμενη εργασία τους (ή εργασίες τους) πριν ακόμα ξεκινήσουν, γιατί έτσι κερδίζουν χρόνο.
Θεωρώ μέγα σφάλμα την επιζήτηση υπερβολικής ξένης βοήθειας που υποκαθιστά την προσωπική ευθύνη για την υλοποίηση της ερευνητικής εργασίας. Η παρακμιακή πρακτική της σχεδόν εξ ολοκλήρου ή έστω μερικής μετάθεσης της ερευνητικής εργασίας σε ομάδες και εταιρείες που έχουν αναπτυχθεί «επί τούτου» είναι απαράδεκτη. Και επειδή συχνά δεν βλέπουμε την «επόμενη ημέρα», θα πρέπει να πω ότι η ουσία, το βάθος και η επιστημοσύνη της διατριβής μας θα μας ακολουθούν σε όλη μας την επαγγελματική πορεία.
Επομένως, είναι απείρως προτιμότερο να κοπιάσει κανείς περισσότερο με τις δικές του δυνάμεις για την υλοποίηση της ερευνητικής εργασίας παρά να καταφύγει σε έτοιμες λύσεις. Για παράδειγμα, θα μπορεί κάποιος να κάνει πανεπιστημιακή καριέρα με ένα ευάλωτο διδακτορικό; ή που δε θα έχει κατακτήσει την επίγνωση κάποιων μεθοδολογιών έρευνας; Άλλωστε πάντα διαρρέει η μέθοδος της αντιγραφής, γιατί είναι στοιχείο που διαφαίνεται δια γυμνού οφθαλμού στην παρουσίαση της διατριβής!
Η ερευνητική εργασία αποτελεί, τολμώ να πω, τομή στη ζωή μας και όχι μόνο στην επαγγελματική μας καριέρα. Γινόμαστε πιο ώριμοι και πιο ταπεινοί. Μετασχηματίζεται η κουλτούρα μας. Γιατί αλλάζει η σχέση μας με τη γνώση – είμαστε, έστω για «μια στιγμή» παραγωγοί γνώσης και όχι μόνο «καταναλωτές» -, γιατί βιώνουμε τη δημιουργικότητα της επιστημονικής γνώσης, γιατί απελευθερώνουμε δημιουργικές δυνάμεις μας που δεν τις ξέραμε και οι οποίες ανάβουν τη μικρή φλόγα για έναν διαρκή φωτεινό ερευνητικό οίστρο.
Μην ξεχνάμε και τη σπουδαιότητα της έρευνας μέσα από το μυθολογικό μας σύμπαν και τους συμβολισμούς του. Από το μυαλό του Δία “ξεπετάχτηκε” η Αθηνά ως θεά της σοφίας όχι με την έννοια της συσσωρευμένης γνώσης και του θεωρητικού στοχασμού γενικά αλλά με την έννοια της επινόησης!