Η Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων μετά από την ολοκλήρωση της γραπτής δοκιμασίας στα Φιλολογικά Μαθήματα, στο πλαίσιο διεξαγωγής των πανελλαδικών εξετάσεων 2019, προβαίνοντας σε μια γενική αποτίμηση, επισημαίνει τα εξής:
Ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα δεν προέκυψε. Εν τούτοις επιμέρους ζητήματα σχετιζόμενα με χρόνιες ή πρόσφατες παθογένειες του συστήματος εντοπίστηκαν και πάλι.
Στη Νεοελληνική Γλώσσα η επιλογή ενός μεταφρασμένου κειμένου ξένου στοχαστή ανέδειξε το πρόβλημα της μη κοινώς αποδεκτής απόδοσης όρων καθιερωμένων από τη διδακτική ορολογία. Χαρακτηριστική περίπτωση η fraternite του γνωστού τρίπτυχου της Γαλλικής Επανάστασης που μεταφράστηκε στο εξεταζόμενο κείμενο ως “αδελφότητα” αντί του οικείου στους μαθητές: “αδελφοσύνη”(“ομόνοια”, “ομοψυχία”). Νομίζουμε ότι ανάλογα προβλήματα αποφεύγονται, εάν εμπιστευθούμε περισσότερο τον πλούτο της πρωτότυπης και όχι της μεταφρασμένης νεοελληνικής δοκιμιογραφίας.
Στα φετινά θέματα της Ιστορίας διαπιστώθηκαν ασάφειες που προβλημάτισαν τους υποψηφίους και δεν θεραπεύτηκαν από τις οδηγίες της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων. Μάλιστα στην άσκηση Α2, τύπου “Σωστό-Λάθος”, δόθηκε οδηγία να γίνονται δεκτές και οι δύο απαντήσεις στην πρόταση δ (!) , κάτι που αντιβαίνει στους στοιχειώδεις κανόνες της λογικής σκέψης. Επίσης στην άσκηση Δ1 δόθηκε πίνακας με τα χιλιόμετρα του εθνικού οδικού δικτύου κατά το διάστημα 1830-1912, ενώ στις οδηγίες προτάθηκε να γίνονται δεκτές οι απαντήσεις που αφορούν την περίοδο του Τρικούπη, παρόλο που η τελευταία χρονολογία αφορά την περίοδο του Βενιζέλου!
Η ασάφεια στις διατυπώσεις των θεμάτων πλήττει την εμπιστοσύνη των υποψηφίων στην όλη διαδικασία και προκαλεί σύγχυση από την οποία εξέρχεται πληγωμένη- εκτός από τη γλώσσα μας- και η αξιοπιστία της σχολικής γνώσης.
Στα Αρχαία Ελληνικά είδαμε με θλίψη να γίνεται για πρώτη φορά πράξη η κατάργηση της μετάφρασης του γνωστού και η υπομοριοδότηση της βαθμολογικής αξίας του αδίδακτου κειμένου, μέτρα που υποβαθμίζουν τη διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και στα οποία έχουμε αντιταχθεί. Παράλληλα, παρατηρήθηκε ένα ακόμη επιμέρους κρούσμα ασάφειας που οδήγησε σε λανθασμένη αναγνώριση υποθετικού λόγου.
Τέλος, τα Λατινικά εξετάστηκαν φέτος, σύμφωνα με τις υπουργικές εξαγγελίες, για τελευταία φορά. Εμείς δεν αποδεχόμαστε τη νέα πραγματικότητα μοιρολατρικά ως ένα ρέκβιεμ για το μάθημα και γι’ αυτό, όπως και για όλα όσα αφορούν τις ανθρωπιστικές σπουδές, θα επανέλθουμε.
Η ΠΕΦ στέλνει θερμές ευχές στους μαθητές για επιτυχία και πρόοδο και εύχεται στους συναδέλφους βαθμολογητές «Καλή Δύναμη» στο δύσκολο και ιδιαίτερα υπεύθυνο έργο τους
Δηλώσεις του Υπουργού Κ. Γαβρόγλου κατά την επίσκεψη στα Τμήματα της Γεωπονικής Σχολής του Π. Πατρών σε Μεσολόγγι και Αγρίνιο
Τις εγκαταστάσεις των νέων Τμημάτων της Γεωπονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών στο Μεσολόγγι και στη συνέχεια τα αντίστοιχα στο Αγρίνιο επισκέφθηκε ο Υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων Κώστας Γαβρόγλου στο πλαίσιο της περιοδείας του σε Μεσολόγγι, Αγρίνιο και Ιωάννινα.
Αντικείμενο της επίσκεψης του Υπουργού είναι να συζητήσει τις θεσμοθετημένες αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, μετά την αναδιάταξη του Ακαδημαϊκού Χάρτη, με τους καθηγητές των αντίστοιχων Τμημάτων. Σε δηλώσεις του ο κ. Γαβρόγλου ανέφερε:
«Με τον τελευταίο νόμο ιδρύσαμε κάτι που η Αιτωλοακαρνανία ήθελε για πάρα πολύ καιρό, δηλαδή μια Γεωπονική Σχολή με έξι τμήματα που πραγματικά είναι στην πρωτοπορία των γεωπονικών επιστημών. Στελεχώνουμε τα τμήματα αυτά και στο τέλος της εβδομάδας θα ανακοινώσουμε τον αριθμό των καθηγητών και τον αριθμό των συμβασιούχων που θα έχουμε. Ευχόμαστε με κάθε ειλικρίνεια καλή επιτυχία. Είμαστε σίγουροι πως η επόμενη μέρα του Πανεπιστημίου Πατρών θα είναι η συνέχεια στην παράδοση ενός λαμπρού ιδρύματος. Επιτέλους, το Μεσολόγγι με τις εντυπωσιακές υποδομές, που οι προηγούμενες κυβερνήσεις αχρήστεψαν, εντάσσεται στο πλαίσιο του τρίτου Πανεπιστημίου της χώρας. Στο Αγρίνιο εξορθολογίζεται το γνωσιακό περιεχόμενο των Τμημάτων και αυτό αντανακλάται και στους τίτλους τους. Η Γεωπονική Σχολή, λοιπόν, είναι μία πραγματικότητα. Εμείς έχουμε βάλει στην άκρη από τον προϋπολογισμό των δημοσίων επενδύσεων, ειδικά για το Αγρίνιο, χρήματα για τα κτιριακά. Έχουμε ένα μακροπρόθεσμο πενταετές σχέδιο για την φοιτητική μέριμνα και ελπίζουμε ότι άμεσα θα αρχίσουν οι τεχνικές μελέτες για το πώς θα προχωρήσουν όλα αυτά τα έργα. Ελπίζουμε πως σε ελάχιστο χρόνο, σε δύο, τρία χρόνια το μέγιστο, ειδικά στο Αγρίνιο η πανεπιστημιακή μόρφωση και η πανεπιστημιακή υποδομή θα είναι ανάλογη με αυτή πολλών άλλων πόλεων της χώρας».
Ο κ. Γαβρόγλου συμμετείχε σε συσκέψεις με τους καθηγητές μαζί με την Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών καθηγήτρια κ. Κυριαζοπούλου. Στη συνέχεια θα μεταβεί στα Ιωάννινα όπου θα μιλήσει σε εκδήλωση με θέμα το «Μέλλον της Δημόσιας Εκπαίδευσης».
Το Εργαστήριο Ψυχογλωσσολογίας και Νευρογλωσσολογίας του Τμήματος Φιλολογίας σας προσκαλεί στη σειρά ομιλιών «Και μετά τη Φιλολογία; Οι εμπειρίες παλιών φοιτητών και η μετέπειτα πορεία».
Στη δεύτερη ομιλία της σειράς ομιλιών, προσκεκλημένη είναι η Βασιλική Ζερβογιάννη, με θέμα «Υποστηρικτικές τεχνολογίες για άτομα με αυτισμό ή/και γλωσσικές διαταραχές».
Η Βασιλική Ζερβογιάννη αποφοίτησε από το τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστήμιου Αθηνών με ειδίκευση στη Γλωσσολογία. Συνέχισε τις σπουδές της στην Τεχνητή Νοημοσύνη με εφαρμογές στη γλώσσα στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Είναι επιστημονική συνεργάτης στα Πανεπιστήμια της Σορβόνης και του Μπαθ. Είναι υπεύθυνη του διεθνούς προγράμματος ‘BETA’ που έχει ως σκοπό την σύνταξη, ανάδειξη και εφαρμογή εργαλείων αξιολόγησης για ψηφιακές τεχνολογίες για αυτιστικά άτομα. Στα επιστημονικά της ενδιαφέροντα συγκαταλέγονται ο χρηστοκεντρικός σχεδιασμός ψηφιακών συστημάτων, οι υποστηρικτικές τεχνολογίες στην εκπαίδευση και οι εφαρμογές φυσικής γλώσσας.
Η ομιλία θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 21 Ιουνίου 2019 στην αίθουσα 421, ώρες 12 – 13.30.
Πραγματοποιήθηκε στην Κέρκυρα η 91η Σύνοδος Πρυτάνεων και Προέδρων Δ.Ε. των Ελληνικών Πανεπιστημίων από τις 13 έως 15 Ιουνίου 2019. Την Παρασκευή 14 Ιουνίου 2019, παρέστησαν στη Σύνοδο Πρυτάνεων και απηύθυναν χαιρετισμό εκ μέρους της Αυτοδιοίκησης, ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων κ. Θεόδωρος Γαλιατσάτος και ο Δήμαρχος Κέρκυρας κ. Κώστας Νικολούζος.
Το Σάββατο 15 Ιουνίου 2019, στην έναρξη των εργασιών της Συνόδου, παρέστησαν εκ μέρους του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, ο π. Πρύτανης κ. Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, Μέλος του Τομέα Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων και εκ μέρους του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος, η κυρία Αλεξάνδρα Μπαλού , Περιφερειακή Σύμβουλος Αττικής, και ακολούθησε συζήτηση.
Στις εργασίες παρέστη ο Υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, κ. Κώστας Γαβρόγλου.
Ο κ. Υπουργός, μεταξύ άλλων ενημέρωσε τη Σύνοδο ότι:
Θα δοθεί έκτακτη χρηματοδότηση ίση τουλάχιστον με αυτή του προηγούμενου έτους
για την επίλυση του θέματος της Χρηματοδότησης – δανειοδότησης των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και λοιπών φορέων από τον Ειδικό Λογαριασμό του ΥΠ.Π.Ε.Θ στο πλαίσιο του ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ, θα δοθεί παράταση 3 μηνών για εξεύρεση λύσης.
Στις εργασίες της Συνόδου συμμετείχαν, ο Πρόεδρος της ΑΔΙΠ, Καθ. Παντελής Κυπριανός , ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού στην Κυπριακή Βουλή των Αντιπροσώπων κ. Κυριάκος Χατζηγιάννης και ο Καθ. Γ. Δημοσθένους, Πρόεδρος Συνόδου Πρυτάνεων Κυπριακών Πανεπιστημίων.
Επίσης παρέστησαν, ο Πρόεδρος του ΙΝΕΔΙΒΙΜ κ. Δημήτριος Ζέρβας, ο κ. Γ. Ιωαννίδης, Ειδικός Γραμματέας Τομεακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΚΤ , ο Γενικός Διευθυντής Ανώτατης Εκπαίδευσης ΥΠ.ΠΕ.Θ. κ. Π. Γιαννόπουλος, ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του ΥΠ.ΠΕ.Θ. κ. Εμμανουήλ Αντωνόπουλος, ο κ. Αντώνης Κυπάρος, Συντονιστής του ΥΠ.ΠΕ.Θ. για τα Διετή Προγράμματα Σπουδών καθώς και ο Πρόεδρος της ΠΟΣΔΕΠ, Καθ. Ιωάννης Νηματούδης
Τα θέματα που συζητήθηκαν, καθώς και οι ομόφωνες αποφάσεις της Συνόδου, είναι οι ακόλουθες:
ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Κατανομή 500 θέσεων ΔΕΠ
Η Σύνοδος Πρυτάνεων ζητά από τον Υπουργό να προβεί άμεσα στην κατανομή των 500 θέσεων ΔΕΠ σύμφωνα με την πρόταση που κατέθεσε το Προεδρείο της Συνόδου .
Νέοι Οργανισμοί ΑΕΙ
Μετά την πρόσφατη διευκρινιστική εγκύκλιο ,περιορίζεται η ύλη των Οργανισμών των Α.Ε.Ι. στη ρύθμιση θεμάτων οργάνωσης των διοικητικών και οικονομικών (και όχι των ακαδημαϊκών) δομών του οικείου Α.Ε.Ι. Προτείνεται να προχωρήσει η σύνταξη και κατάθεση των Οργανισμών των Ιδρυμάτων .
Το νέο θεσμικό πλαίσιο εισαγωγής φοιτητών στα ΑΕΙ-Αριθμός Εισακτέων-Μετεγγραφές
Η Σύνοδος θα παρακολουθεί με συστηματικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο την εφαρμογή των πρόσφατων νομοθετικών ρυθμίσεων σχετικά με νέο σύστημα πρόσβασης στην Ανώτατη Εκπαίδευση συγκροτώντας ειδική επιστημονική ομάδα εργασίας. Η Ομάδα εργασίας απαρτίζεται από τους εξής; Καθ. Κώστας Αγγελάκος (Αντιπρύτανης Ιονίου Πανεπιστημίου),Καθ. Γ. Καρακάσης (Αντιπρύτανης Παν. Κρήτης), Καθ. Ζωή Γαβριηλίδου (Αντιπρύτανις ΔΠΘ)
Η Σύνοδος θεωρεί ότι η πρακτική του αυθαίρετου και ατεκμηρίωτου καθορισμού του αριθμού των εισακτέων επισωρεύει τεράστιες δυσκολίες στα ιδρύματα , γι’ αυτό προτείνει ο αριθμός των εισακτέων να καθορίζεται σε συνεργασία με τα ΑΕΙ και να βασίζεται σε σαφή και τεκμηριωμένα κριτήρια
• Η αύξηση του αριθμού των εισακτέων και η δημιουργία πολλών νέων ομοειδών τμημάτων θα δημιουργήσει λόγω του σημερινού συστήματος μετεγγραφών μεγάλα προβλήματα. Προτείνεται η αναθεώρηση του πλαισίου των μετεγγραφών με βάση τα νέα αυτά δεδομένα.
Ποιότητα στην Ανώτατη Εκπαίδευση και εξέλιξη των πιστοποιήσεων των ΕΣΔΠ και ΠΠΣ των ΑΕΙ.
Η Σύνοδος αφού ενημερώθηκε για την εξέλιξη των πιστοποιήσεων των ΕΣΔΠ και ΠΠΣ των ΑΕΙ θεωρεί καταρχάς σημαντική και απαραίτητη την ουσιαστική συνεργασία με την ΑΔΙΠ πέραν των άλλων και για την οργάνωση επιστημονικών συναντήσεων και επιμορφωτικών δράσεων επικεντρωμένων σε συγκεκριμένα προβλήματα-ζητήματα που διαπιστώθηκαν κατά τη διάρκεια των πιστοποιήσεων
Συνεργασία με Σύνοδο Πρυτάνεων Κυπριακών Πανεπιστημίων
Αποφασίστηκε η συνεργασία της Συνόδου Πρυτάνεων με τη Σύνοδο Πρυτάνεων των Κυπριακών Πανεπιστημίων και στην επόμενη Σύνοδο να κατατεθεί Σχέδιο Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ των δύο Συνόδων.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Υποστελέχωση Οικονομικών και Τεχνικών Υπηρεσιών
Να γίνει άμεση στελέχωση των Οικονομικών και των Τεχνικών Υπηρεσιών με νέο εξειδικευμένο προσωπικό για να υποστηρίξει την αποτελεσματική λειτουργία των υπηρεσιών αυτών.
Να εξετασθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης ειδικού προγράμματος στήριξης της λειτουργίας των τεχνικών υπηρεσιών των Ελληνικών Α.Ε.Ι. για την αποτελεσματική διαχείριση και εφαρμογή των συγχρηματοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση Επιχειρησιακών Προγραμμάτων
Έκτακτη χρηματοδότηση
Δεδομένου ότι η χρηματοδότηση των ΑΕΙ έχει μειωθεί κατά 60% την τελευταία δεκαετία της οικονομικής κρίσης, η οποία έπληξε ποικιλοτρόπως την εκπαίδευση στην Ελλάδα, η Σύνοδος ζητά από το ΥΠΕΠΘ να δοθεί στα ΑΕΙ πρόσθετη επιχορήγηση, μεγαλύτερη αυτής του προηγούμενου έτους και να λαμβάνεται υπόψη και ο αριθμός των φοιτητών ανά Ίδρυμα.
Δημιουργία διαδικτυακού λογαριασμού και πλατφόρμας
Προτείνεται η δημιουργία διαδικτυακού λογαριασμού και πλατφόρμας, για την επικοινωνία και ενημέρωση μεταξύ των Ιδρυμάτων σε θέματα που αφορούν τις οικονομικές και τις τεχνικές υπηρεσίες
ΘΕΜΑΤΑ ΕΙΔΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ
Θεσμικά Θέματα των Ε.Λ.Κ.Ε.
Πάγιο αίτημα της Συνόδου Πρυτάνεων είναι η απεμπλοκή των Ε.Λ.Κ.Ε. από τις χρονοβόρες και σύνθετες διαδικασίες του Δημοσίου Λογιστικού.
Οικονομικά Θέματα των Ε.Λ.Κ.Ε.
Χρηματοδότηση – δανειοδότηση των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και λοιπών φορέων από τον Ειδικό Λογαριασμό του ΥΠ.Π.Ε.Θ στο πλαίσιο του ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Να ανακληθεί άμεσα η Κ.Υ.Α., είτε να παραταθεί η προθεσμία επιστροφής των πιστώσεων για τουλάχιστον 3 μήνες (έως 22/10/2019) διότι σε αντίθετη περίπτωση οι Ειδικοί Λογαριασμοί των Ιδρυμάτων θα περιέλθουν σε δεινή θέση και αρκετοί από αυτούς δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.Nα υπάρξει νομοθετική ρύθμιση ώστε οι δανειοδοτήσεις να μετατραπούν σε χρηματοδοτήσεις των ΕΛΚΕ.
ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ
Σίτιση
• Τα κριτήρια παροχής σίτισης στους φοιτητές, με βάση την Υπουργική απόφαση, πρέπει να προσαρμοστούν στις επικρατούσες οικονομικές συνθήκες με βάση το εθνικό διάμεσο εισόδημα. Το κόστος του ημερησίου σιτηρεσίου πρέπει να αυξηθεί σε πραγματικές επικρατούσες τιμές, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα των παρεχομένων γευμάτων.
Στέγαση
• Πρέπει να διαμορφωθεί εθνική στρατηγική για το σχεδιασμό και την υλοποίηση προγραμμάτων ανέγερσης κατοικιών με στόχο την αύξηση του ποσοστού των φοιτητών στους οποίους παρέχεται στέγαση.
Η Σύνοδος θεωρεί τις ανάγκες συμβουλευτικής και ψυχολογικής στήριξης φοιτητών ζήτημα πρώτης προτεραιότητας για τα Ιδρύματα. Κρίνεται σημαντικό να υπάρξει νομοθετική ρύθμιση, ώστε να εφαρμοστεί ένα ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας των συμβουλευτικών υπηρεσιών σε όλα τα ΑΕΙ.
Ο Υπουργός Κ. Γαβρόγλου στην 91η Σύνοδο Πρυτάνεων στην Κέρκυρα
Ο Υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων κ. Κώστας Γαβρόγλου παραβρέθηκε στην 91η Σύνοδο Πρυτάνεων στη Κέρκυρα και στο πλαίσιο της Συνόδου είχε σειρά συναντήσεων με πρυτανικές αρχές διαφόρων Ιδρυμάτων για την επίλυση επιμέρους προβλημάτων.
Ο Υπουργός δήλωσε πως «η συγκεκριμένη Σύνοδος είναι η πρώτη όπου στον χάρτη της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης υπάρχουν πια μόνον Πανεπιστήμια και ο Ενιαίος Χώρος της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης είναι μία πραγματικότητα με τα 24 αυτά Ιδρύματα. Μετά από δύο χρόνια διαβουλεύσεων τα Πανεπιστήμια χαρακτηρίζονται από μία νέα αρχιτεκτονική: νέα Τμήματα, συνέργειες με ΤΕΙ, Πανεπιστημιακά Ερευνητικά Κέντρα και διετή προγράμματα σπουδών για αποφοίτους των Επαγγελματικών Λυκείων που θα παρέχουν επαγγελματικά πιστοποιητικά ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Το μεταρρυθμιστικό μας σχέδιο που ολοκληρώθηκε είναι λάθος να θεωρείται ότι σχετίζεται αποκλειστικά με τις συνέργειες των Πανεπιστημίων με τα ΤΕΙ. Η ουσία της μεταρρύθμισης είναι οι παραπάνω τέσσερεις άξονες. Εκφράζω, όμως, την απορία γιατί ενώ πολλά Πανεπιστήμια συζήτησαν συστηματικά τα ζητήματα που αφορούν την στρατηγική ανάπτυξής τους και με αυτόν τον τρόπο διαμορφώθηκε η νέα αρχιτεκτονική τους, ορισμένα δεν θέλησαν καν να εγκαινιάσουν μία τέτοια συζήτηση. Ας ελπίσουμε ότι τα λίγα αυτά Πανεπιστήμια να το κάνουν άμεσα».
Στη Σύνοδο συζητήθηκε ο αλγόριθμος για την κατανομή των 500 νέων θέσεων καθηγητών και φάνηκε ότι η Σύνοδος δεν μπόρεσε να συμφωνήσει στην κατανομή των θέσεων στα 24 Πανεπιστήμια ανάλογα με τις ανάγκες τους, ιδιαίτερα μετά την πρόσφατη νομοθέτηση της δυνατότητας επαναπροκήρυξης των κενούμενων μετά από συνταξιοδότηση θέσεων ΔΕΠ, κάτι που γίνεται για πρώτη φορά μετά από 10 χρόνια. Το Υπουργείο, λαμβάνοντας υπόψη και τη συζήτηση που έγινε στη Σύνοδο, θα προχωρήσει στην κατανομή των νέων θέσεων όπως και των θέσεων για «συμβασιούχους 407».
Ο Υπουργός ζήτησε η Σύνοδος να οργανώσει συζητήσεις ανάμεσα σε μέλη Τμημάτων ανά γνωστικό πεδίο για να διαμορφωθεί μία εισήγηση ως προς το προφίλ του πρωτοετούς φοιτητή, ως προς τις απαραίτητες γνώσεις που πρέπει να έχει ένας μαθητής όταν εισάγεται στα Πανεπιστήμια. Για παράδειγμα, χημικοί, μαθηματικοί, φυσικοί, ιστορικοί και επιστήμονες όλων των Πανεπιστημίων μας να συζητήσουν για αυτά τα θέματα, ώστε τα προγράμματα της Γ’ Λυκείου να μπορούν να προσαρμοστούν και σε αυτές τις κατευθύνσεις. Συζητήθηκε επίσης η έκτακτη χρηματοδότηση των Πανεπιστημίων, τα προβλήματα που προκύπτουν με τις μετεγγραφές και στοιχεία από το πενταετές σχέδιο που επεξεργάζεται το Υπουργείο για τη φοιτητική μέριμνα.
Εισαγωγικά, πρέπει να τονίσουμε ότι η όποια μορφή «Αναγέννησης» της εκπαίδευσης θα συνδέεται αναγκαστικά με κοινωνικούς μετασχηματισμούς, με ευρείες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, με την ανάπτυξη ισχυρών κοινωνικών κινημάτων, με τη δυναμική μορφωτικού ρεύματος.
Μόνο μέσα από μια αλλαγή στο σημερινό «εκπαιδευτικό παράδειγμα» θα έρθει το τέλος του μεσαίωνα των εκπαιδευτικών. Προφανώς σήμερα σε συνθήκες άγριου καπιταλισμού και ισχυροποίησης των δυνάμεων της αγοράς δεν υπάρχουν αντικειμενικές συνθήκες για ευρείες προοδευτικές κοινωνικές αλλαγές και επομένως για την «Αναγέννηση» της εκπαίδευσης.
Με δεδομένο όμως ότι υπάρχει ιστορική ανάγκη για να ανατραπεί το καθεστώς της εκμετάλλευσης και της χειραγώγησης του ανθρώπου, το κρίσιμο ερώτημα είναι το εξής: Θα πρέπει να αγωνιζόμαστε για τη συνολική ανατροπή του συστήματος ή να προκρίνουμε επιμέρους δημοκρατικές αλλαγές στο υπάρχον σύστημα; Οι αναλύσεις των απόλυτων ταξικών θεωριών ισχυρίζονται ότι ισχύει μόνο το πρώτο σκέλος του ερωτήματος, γιατί το παρόν κεφαλαιοκρατικό σύστημα δεν μπορεί να δεχθεί βελτιώσεις. Αλλά σε μια τέτοια περίπτωση πέφτουμε σε αντίφαση, αφού το «γενικό» δεν μπορεί να προκύψει από τη μια στιγμή στην άλλη χωρίς τη συνέργεια των «επιμέρους» ούτε και καμιά επανάσταση είναι προ των πυλών.
Ισχυρίζομαι ότι ο αγώνας για εκδημοκρατισμό της κοινωνίας και της εκπαίδευσης μπορεί και πρέπει να καλλιεργηθεί στις σημερινές συνθήκες, για να ενισχύσει το συνολικότερο αίτημα για κοινωνική αλλαγή. Αντλώ ιστορικό επιχείρημα από την αντίληψη και την πρακτική των μεγάλων παιδαγωγών της χώρας μας και του Εκπαιδευτικού Ομίλου, που σε συνθήκες πολιτικής και ιδεολογικής σκληρής δίωξης αγωνίζονταν για τον εκδημοκρατισμό του εκπαιδευτικού συστήματος, για προοδευτική αλλαγή στο περιεχόμενο του σχολείου και στο χαρακτήρα της παιδαγωγικής.
Αλλά πώς μπορεί να αναπτυχθεί δυναμική ενός Μορφωτικού Ρεύματος; α) Το σημερινό εκπαιδευτικό κίνημα υπολείπεται των αναγκών της δημόσιας εκπαίδευσης και των μορφωτικών αναγκών της κοινωνίας μας. Οφείλει να δει το όλο «παράδειγμα» του ιστορικού του ρόλου. Δεν μπορεί να εξαντλείται στο συνδικαλιστικό και κλαδικό πεδίο ούτε και στις τρέχουσες ανάγκες μόνο. Δεν μπορεί να επιμένει στον ακτιβισμό και στις μάχες στους δρόμους θεωρώντας πως αυτά είναι οι αυθεντικές μορφές ταξικής πάλης και αγνοώντας παντελώς την πρώτιστη ανάγκη καλλιέργειας και προαγωγής ελεύθερων συνειδήσεων και χειραφετημένων πολιτών.
Αν δεν διαμορφώσει ιδεολογικά και πολιτικά αφηγήματα, αν δεν δράσει μαζί με την κοινωνία, τότε έχει αποτύχει οριστικά. Προς τούτο οφείλει να αναπτύξει εκπαιδευτικούς και μορφωτικούς θεσμούς ή έστω συγκροτημένες πρωτοβουλίες ευρείας αναφοράς με τη σύμπραξη των Διδασκαλικών Συλλόγων, των ΕΛΜΕ, των Κέντρων Μελετών των εκπαιδευτικών Ομοσπονδιών (ΔΟΕ, ΟΛΜΕ, ΟΙΕΛΕ), των πολιτιστικών συλλόγων, των κοινωνικών φορέων με ατζέντα που θα περιλαμβάνει όλα τα σχετικά ζητήματα από τη λαϊκή επιμόρφωση και τον τοπικό πολιτισμό μέχρι τα μείζονα μορφωτικά προτάγματα. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός πολίτη που θα έχει διαρκή σχέση με τη γνώση και θα αγωνίζεται για τα δικαιώματά του.
β) Στην άλλη άκρη του φάσματος είναι οι εκπαιδευτικοί, η οργανική και πάντα ζώσα δύναμη της διανόησης της χώρας μας μέσα στις σχολικές αίθουσες και στις πολιτισμικές πρωτοβουλίες των σχολείων. Η «κορυφή» της διανόησης στη χώρα μας δυστυχώς είναι κρατικοδίαιτη και εξουσιοχειραγωγημένη με τελευταίο δείγμα εκείνο της συριζαίικης εκδοχής, το οποίο δεν είχε τίποτα να πει για τα αριστερά μνημόνια και τη νεοφιλελεύθερη πολιτική του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.
Οι εκπαιδευτικοί μπορούν και πρέπει να μην οριοθετούνται στις κίβδηλες εμπορευματικού χαρακτήρα αξίες της αγοράς ούτε στη χρησιμοθηρική και επαγγελματοποιημένη προσέγγιση της εκπαίδευσης και της παιδείας. Αν δεν διαπαιδαγωγούν στα ανθρωπιστικά ιδεώδη και στις πανανθρώπινες αξίες της ειρήνης, της δημοκρατίας κλπ, τότε έχουν μεταπέσει σε αντηχεία στείρων γνώσεων και οδηγούν την εκπαίδευση όχι προς τα σύνορα της παιδείας και της μόρφωσης αλλά προς εκείνα της κατάρτισης. Τότε έχουν χάσει την ψυχή τους και η όλη υπόθεση για μια δημοκρατική και προοδευτική παιδεία εγκαταλείπεται.
Οι εκπαιδευτικοί πρώτα είναι παιδαγωγοί, μετά εκπαιδευτικοί και μετά επιστήμονες – αν μπορούσαμε θεωρητικά να διακρίνουμε τις τρεις όψεις του ενιαίου ούτως ή άλλως και πολυσύνθετου κοινωνικού ρόλου τους. Πολλά ζητήματα, που φαίνονται σήμερα πρωτόγνωρα, έχουν απαντηθεί από την ιστορία της εκπαίδευσης, από τις φωτεινές εποχές της. Ας μη μένουμε μόνο στα γυαλισμένα «καθρεφτάκια» των νέων τεχνολογιών και του διαδικτύου. Η εκπαίδευση και το σχολείο είναι μια «συνάντηση» ανθρώπων μοναδική και κορυφαία, με σκοπό την αγωγή στην ελευθερία και στην ανεξαρτησία του πνεύματος, στη χειραφέτηση του ανθρώπου. Ο βασικός στόχος του σχολείου δεν επαναπροσδιορίζεται από τις κατασκευασμένες επιλογές των δυνάμεων της αγοράς με την επίκληση του φόβου της ανεργίας, η οποία άλλωστε είναι συστατικό στοιχείο της σημερινής παραγωγικής διάρθρωσης.
Ο Ε. Παπανούτσος, στο έργο του «Α. Δελμούζος» έχει δώσει το κρίσιμο περιεχόμενο της παιδείας και της εκπαίδευσης. «Τα μαθήματα, να μορφώσουν στο παιδί «ένα καθολικό έθος του σκέπτεσθαι»… Ο ανθρωπισμός δεν είναι ιδανικό εμπνευσμένο από εύκολη αισιοδοξία, παρά κλείνει μέσα του πολλή τραγικότητα. Την πίεση της επιστήμης κάτω από τον ωφελιμιστικό όγκο της μηχανής δεν την ανέχεται, γιατί πνευματική είναι η ουσία του ανθρωπισμού, και οι δρόμοι του πνεύματος πολλοί και ατέλειωτοι… Το ανθρωπιστικό ιδανικό είναι εσωτερική ανάγκη της ανθρωπότητας και όχι ουτοπία, είναι ανάγκη ιστορική που ανοίγει μακρινή προοπτική για το μέλλον».
Στόχος είναι η διαμόρφωση νέου περιεχομένου σε έναν ουμανισμό των σημερινών καιρών, που θα λαμβάνει υπόψη του τις νέες γενιές δικαιωμάτων, την ετερογένεια και τη διαφορετικότητα στη συγκρότηση των συλλογικών ταυτοτήτων, που θα τροφοδοτείται από τα προτάγματα των μεγάλων παιδαγωγών (Ντιούι, Φρέιρε, Μοντεσόρι, Γληνού, Δελμούζου, Κουντουρά…), που θα διαμορφώσει κουλτούρα κατά των ανισοτήτων, που θα προάγει την κοινωνική δικαιοσύνη και τη συναδέλφωση των ανθρώπων μέσα από τη χειραφέτησή τους από κάθε πηγή εξουσίας.
Υ.Γ.
Μια αποτελεσματική πολιτική για το εκπαιδευτικό επάγγελμα δεν μπορεί παρά να περιλαμβάνει όλες τις όψεις του: επιστημονικές, παιδαγωγικές, εργασιακές. Και επ’ αυτού θα επανέλθουμε.
