Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Αντιφατικοί οι Έλληνες για το προσφυγικό (Κριτήριο αξιολόγησης)
Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο
Αντιφατικοί οι Έλληνες για το προσφυγικό
Έρευνα δημοσιευμένη στο Lifo στις 08/05/2019.
Τις απόψεις, την ευαισθησία αλλά και τον προβληματισμό στην Ελλάδα για το μεταναστευτικό, καταγράφει μια νέα έρευνα για τις «αντιλήψεις περί εθνικής ταυτότητας, μετανάστευσης και προσφύγων στην Ελλάδα», που λειτούργησε αρχικά ως χώρα προσωρινής μετάβασης και κατόπιν ως χώρα υποδοχής. Η πρωτοβουλία «Morein Common», που έγινε σε συνεργασία με το Solidarity Now σε δείγμα 2.000 ενηλίκων, διεξήγαγε αντίστοιχες σφυγμομετρήσεις σε ΗΠΑ, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Ιταλία. Στόχος είναι να καταγραφεί ο τρόπος που οι πολίτες κάθε χώρας αντιλαμβάνονται την «ταυτότητα» και την «ετερότητα».
Οι Έλληνες στη συντριπτική πλειοψηφία τους, δηλώνουν υπερήφανοι για την ελληνική τους ταυτότητα (77%) και την ελληνική ιστορία (78%). Οι μισοί (54%) πιστεύουν ότι η ελληνική ταυτότητα απειλείται, ενώ 56% των Ελλήνων υποστηρίζουν ότι μερικές φορές νιώθουν «ξένοι στην ίδια τους τη χώρα». Ωστόσο, η χώρα είναι λιγότερο πολωμένη ιδεολογικά από άλλα ευρωπαϊκά έθνη και οι Έλληνες φαίνεται να συμπάσχουν με τους πρόσφυγες και τους μετανάστες που φτάνουν στη χώρα, σε αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής. Το 50% των ερωτηθέντων έχει κάνει κάποια δωρεά σε χρήμα ή είδος (ρούχα, τρόφιμα, είδη υγιεινής) τον τελευταίο χρόνο, το 40% γνωρίζει προσωπικά κάποιον πρόσφυγα, το 38% γνωρίζει προσωπικά κάποιον εθελοντή. Είναι ενδεικτικό ότι τα συναισθήματα των Ελλήνων είναι θερμότερα απ’ ό,τι άλλων κατοίκων ευρωπαϊκών χωρών. […]
«Οι Έλληνες δεν χωρίζονται σε δύο ομάδες: υπέρ και κατά των προσφυγικών ροών προς τη χώρα τους. Η στάση της κοινής γνώμης είναι περισσότερο συγκεχυμένη, και η πλειονότητα των Ελλήνων έχει ανάμεικτες στάσεις· από τη μία πλευρά, παρατηρείται ένας συνδυασμός ενσυναίσθησης και δέσμευσης για τη φιλοξενία προς όσους έχουν ανάγκη και, από την άλλη, προβληματισμός για τις επιπτώσεις που θα έχει η παρουσία των μεταναστών, αφενός, στους ήδη βεβαρυμένους κρατικούς πόρους, και αφετέρου, στη διαφύλαξη των παραδόσεων και του ελληνικού πολιτισμού. Ο τρόπος με τον οποίο ορισμένοι Έλληνες διατηρούν ταυτόχρονα αυτές τις απόψεις μπορεί μερικές φορές να φαντάζει αντιφατικός, ωστόσο αντικατοπτρίζει πρότυπα που έχουν εντοπιστεί, σύμφωνα με έρευνα της «Morein Common», και σε άλλες χώρες. Για την κατανόηση και την προσπάθεια αντιμετώπισης των εν λόγω ανησυχιών –και όχι απλώς την παρερμηνεία τους ως ξενοφοβία– η Ελλάδα έχει ακόμα αρκετό δρόμο, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της υποδοχής και ένταξης των νεοεισερχόμενων στον πολιτισμό της, όπως συνέβη και σε προγενέστερες περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Στην πραγματικότητα, υφίσταται ένα πολύ μεγαλύτερο επίπεδο συναίνεσης σε βασικά ζητήματα από αυτό που συχνά εικάζεται», καταλήγουν οι ερευνητές.
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
1η δραστηριότητα
Α1. α) Να χαρακτηρίσεις τις ακόλουθες προτάσεις, γράφοντας δίπλα στον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση συμφωνεί με το νόημα του κειμένου, ή τη λέξη Λάθος, αν όχι.
- Η έρευνα της πρωτοβουλίας «More in Common» διεξήχθη αποκλειστικά στην Ελλάδα.
- Η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων δηλώνει υπερήφανη για την ελληνική της ταυτότητα και ιστορία.
- Σύμφωνα με το κείμενο, η Ελλάδα είναι περισσότερο ιδεολογικά πολωμένη σε σχέση με άλλα ευρωπαϊκά κράτη στο προσφυγικό ζήτημα.
- Το 50% των ερωτηθέντων έχει κάνει κάποια δωρεά σε χρήμα ή σε είδος τον τελευταίο χρόνο.
- Η στάση των Ελλήνων απέναντι στους πρόσφυγες χαρακτηρίζεται από έναν απόλυτο διαχωρισμό σε δύο στρατόπεδα: αυστηρά υπέρ και αυστηρά κατά.
β) Να αναγνωρίσετε τον τρόπο και το μέσο πειθούς που χρησιμοποιεί ο συντάκτης του κειμένου στη 1η παράγραφο παραθέτοντας ένα χωρίο.
Μονάδες 15
2η δραστηριότητα
Α2. α) Να γράψετε έναν δικό σας τίτλο (κυριολεκτικό ή μεταφορικό) για το κείμενο, που να αποδίδει το νόημα του κειμένου.
β) Στην τελευταία παράγραφο του κειμένου «Οι Έλληνες … οι ερευνητές.» να εντοπίσεις ένα τρόπο ανάπτυξής της τεκμηριώνοντας την απάντησή σου με ένα παράδειγμα.
γ) Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμία από τις παρακάτω υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου: αντιλαμβάνονται, πιστεύουν, νιώθουν, πιστεύουν, πλειονότητα.
Μονάδες 15
3η δραστηριότητα
Α3. Σε εκδήλωση που γίνεται στο σχολείο σου με θέμα τη μετανάστευση υπόθεσε ότι ως εκπρόσωπος της τάξης σου αναλαμβάνεις να εκφωνήσεις λόγο 200-250 λέξεων. Στην ομιλία σου να εκθέσεις τους λόγους για τους οποίους πρέπει στη χώρα μας να αντιμετωπίζουμε τους μετανάστες με κατανόηση και αλληλεγγύη και όχι με ξενοφοβική διάθεση.
Μονάδες 20
Β. Λογοτεχνικό κείμενο
ΕΛΛΗ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (1906-1993)
O κοινός λόγος
Το κείμενο της Έλλη Παπαδημητρίου είναι δημοσιευμένο στον πρώτο τόμο του έργου O κοινός λόγος, 1ος τόμος, Eρμής, 2003.
Περνούσανε στρατιώτες, πότε λίγοι λίγοι, πότε πολλοί, δε δώσανε είδηση, δεν ακούσαμε. Ύστερα, μέρα Σάββατο θαρρώ, ναι Σάββατο, ακούσαμε αποσπερού ντελάλη, φωνάζει να συνταχτούνε στο τάδε χάνι[1] ούλα[2] τ’ αρσενικά μέχρι 60 χρονών, προστάζει διοικητής, Tούρκος. Πού ξέραμε μεις; Eμείς κλεισμένες στα σπίτια μας, οι Tουρκάλες τώρα γυρίζουνε, φοβερίζουνε, βαστούνε κουρέλια και γκαζοντενεκέδες να μας κάψουνε, βλέπομε απ’ το παράθυρο. Ύστερα –την άλλη μέρα ήτανε;– ώρα βασίλεμα ήτανε, παν’ οι άντρες για το χάνι, πάει Παναγής ο μεγάλος μας, πάει Δημητρός ο άντρας μου, πάει Xρήστος αδερφός μου, Γιώργης αδερφός μου, Φίλιππος αδερφός μου, Nίκος αδερφός μου. Aχ, πού να σας θυμηθώ; Πού να σας μνημονέψω; Έντεκα ήτανε, και Bασίλης και Παρασκευάς και Hλίας και Δημητρός, ένα όνομα με τον άντρα μου, και Kωνσταντής και Φώτης. […] Mόνες γυναίκες μείναμε, ακούμε από μακριά χαρές κακό τα νταούλια στον τουρκομαχαλά[3], ύστερα λέει τούς πήρανε στα βουνά, ύστερα πάλι ντελάλης φωνάζει: μαζωχτείτε στο γιαλό, θα ’ρθούνε βαπόρια να φύγομε, ο ήλιος βασιλεύει.
Λέω: «Mητέρα, δε μένω άλλη νύχτα εδώ». Παίρνω το μωρό απ’ την κούνια, πιαστήκαν απ’ το φουστάνι μου τ’ άλλα δυο. «Nα περιμένομε, μπάρε μ’, τον πατέρα σου», έλεγε η μάνα μου. «Δε μένω καλέ μητέρα, έλα…», φωνάζω εγώ, τραβούμε στα σαράπ-χανά, πλήθος μερμηγκιά, ξημερωθήκαμε, πουθενά βαπόρια. […] Eίχαμε σ’ ένα τσουβαλάκι 3-4 ψωμιά, είχαμε βάλει μέσα στην ψύχα πεντόλιρα, κάτι χρυσαφικά, πετά το τσουβαλάκι στη θάλασσα η μάνα μου, εκειδά μπροστά στην Παναγιά τη Φανερωμένη, τα νερά ρηχά. Mείναμε μόνο με τις ψυχές, μες στο βαπόρι κλαιν τα μωρά, κοιτάζομε, πού είναι το τσουβάλι; Τίποτα.
Mας έβγαλε στη Mυτιλήνη το βαποράκι, συμμάζεψα τα μωρά στην ποδιά και με το ’να χέρι να βαστώ τη μάνα μου, δεν ήξερε τι έκανε. Kρύο τη νύχτα, κλαίγαμε, πεινούσαμε, μας γνώρισε κάποιος γείτονάς μας, οικονόμησε μισό ψωμί, μας λέει: «Σηκωθείτε να πάμε στο χωριό, εκεί θα δουλέψομε, θα ζήσομε». Mας έβαλε σ’ ένα κάρο, στο δρόμο μάς έπεσε η μάνα μου, δεν ήτανε στα λογικά της, στα χέρια τη σηκώσαμε. Στο χωριό μάς ξέρανε απ’ τον άλλο διωγμό μα τώρα μας ξαναβλέπανε, θυμώνουνε. «Έχομε τη φτώχεια μας ήρθατε και σεις». Ήρθανε άλλοι μάς παρηγορούσανε, μας βάλανε σ’ ένα νταμάκι, περιμέναμε, η μάνα μας περιμένει τα παιδιά της, να γυρίσουνε, κανένα πια να μη γυρίσει; Πρωί βράδυ τα περίμενε, κάνει και δουλειά, έκανε ρόκες όμορφες ψιλό ψιλό το μαλλί, την πληρώνουνε καλά, εγώ έμαθα να σκάβω, θερίζω απ’ τη μια νύχτα ως την άλλη, πλέκω και φανέλες με το φεγγάρι, εγώ η μοναχοκόρη σ’ έντεκα αρσενικά και μ’ άντρα πρώτονε σ’ αντρειά και σ’ ομορφιά, μ’ άφησε με τρία κοριτσάκια… Σιγά σιγά μάς γνωρίσανε ο κόσμος, μας ’ποστηρίξανε.
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
1η δραστηριότητα
Β1. Ποιες ήταν οι αρχικές αντιδράσεις των ντόπιων κατοίκων στο χωριό της Μυτιλήνης απέναντι στην αφηγήτρια και την προσφυγική οικογένειά της, και πώς εξελίχθηκε η συμπεριφορά τους με την πάροδο του χρόνου;
Μονάδες 15
2η δραστηριότητα
Β2. α) Στο Κείμενο 2 αξιοποιείται ο διάλογος μεταξύ άλλων ως τεχνική/τρόπος αφήγησης. Ποια είναι η λειτουργία του;
β) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου μία μεταφορά, μία αντίθεση και ένα ασύνδετο σχήμα.
Μονάδες 15
3η δραστηριότητα
Β3. Να ερμηνεύσεις σε 100-150 λέξεις τις σκέψεις και τα συναισθήματα της αφηγήτριας κατά τη διάρκεια του οδοιπορικού της από την Μικρά Ασία στη Μυτιλήνη, όπως αυτό αποτυπώνεται στο διήγημα. Ποια εντύπωση σου προκάλεσε η αφήγηση; Ανάπτυξε τεκμηριωμένα τη γνώμη σου.
Μονάδες 20
[1] Είδος ξενοδοχείου (πανσιόν) της εποχής
[2] όλα
[3] Μαχαλάς: συνοικία
