Facebook Instagram Twitter Youtube
Πέμπτη, 21 Μαΐου, 2026
Τηλ: 694 64 66 679
Email: info@filologikos-istotopos.gr
Advertisement
Αρχική Blog Σελίδα 668

Αδίδακτο κείμενο: Δημοσθένους, Περὶ Συντάξεως 26-28

Από
Μανόλης Μαυρακάκης
-
0

Αδίδακτο κείμενο: Δημοσθένους, Περὶ Συντάξεως 26-28

Η επιτυχημένη οικονομική πολιτική των προγόνων και η κακοδιαχείριση του παρόντος

 

Σκέψασθε δ’ ἅ τις κεφάλαι’ ἂν ἔχοι [τῶν πραγμάτων] εἰπεῖν τῶν τ’ ἐκείνοις πεπραγμένων καὶ τῶν ὑμῖν, ἂν ἄρ’ ὑμῶν αὐτῶν ἀλλ’ ἐκ τούτων γε δύνησθε γενέσθαι. Πέντε μὲν καὶ τετταράκοντ’ ἔτη τῶν Ἑλλήνων ἦρξαν ἑκόντων ἐκεῖνοι, πλείω δ’ ἢ μύρια τάλαντ’ εἰς τὴν ἀκρόπολιν ἀνήγαγον, πολλὰ δὲ καὶ καλὰ καὶ πεζῇ καὶ ναυμαχοῦντες ἔστησαν τρόπαια, ἐφ’ οἷς ἔτι καὶ νῦν ἡμεῖς φιλοτιμούμεθα. καίτοι νομίζετ’ αὐτοὺς ταῦτα στῆσαι, οὐχ ἵνα θαυμάζωμεν ἡμεῖς θεωροῦντες αὐτά, ἀλλ’ ἵνα καὶ μιμώμεθα τὰς τῶν ἀναθέντων ἀρετάς. ἐκεῖνοι μὲν δὴ ταῦτα· ἡμεῖς δ’, ὅσης ἅπαντες ὁρᾶτ’ ἐρημίας ἐπειλημμένοι, σκέψασθ’ εἰ παραπλήσια. οὐ πλείω μὲν ἢ χίλια καὶ πεντακόσια τάλαντ’ ἀνήλωται μάτην εἰς τοὺς τῶν Ἑλλήνων ἀπόρους, ἐξανήλωνται δ’ οἵ τ’ ἴδιοι πάντες οἶκοι καὶ τὰ κοινὰ τῇ πόλει καὶ τὰ παρὰ τῶν συμμάχων, οὓς δ’ ἐν τῷ πολέμῳ συμμάχους ἐκτησάμεθα, οὗτοι νῦν ἐν τῇ εἰρήνῃ ἀπολώλασιν; ἀλλὰ νὴ Δία ταῦτα μόνον τότ’ εἶχε βέλτιον ἢ νῦν, τὰ δ’ ἄλλα χεῖρον. πολλοῦ γε καὶ δεῖ, ἀλλ’ ὅ τι βούλεσθ’ ἐξετάσωμεν. οἰκοδομήματα μέν γε καὶ κόσμον τῆς πόλεως, ἱερῶν καὶ λιμένων καὶ τῶν ἀκολούθων τούτοις, τοιοῦτον καὶ τοσοῦτον κατέλιπον ἐκεῖνοι ὥστε μηδενὶ τῶν ἐπιγιγνομένων ὑπερβολὴν λελεῖφθαι, προπύλαια ταῦτα, νεώσοικοι, στοαί, τἄλλα, οἷς ἐκεῖνοι κοσμήσαντες τὴν πόλιν ἡμῖν παρέδωκαν·

 

Λεξιλόγιο

  • κεφάλαιον= σημαντικό κατόρθωμα
  • ἔχω= έχω, μπορώ, δεν ξέρω (να επιλέξετε τη σωστή ερμηνεία)
  • φιλοτιμοῦμαι= υπερηφανεύομαι
  • ἀνατίθημι=αφιερώνω
  • ἀναλίσκομαι=ξοδεύομαι

 

 

Ασκήσεις

  1. Σκέψασθε δ’ ἅ τις κεφάλαι’… ἡμεῖς φιλοτιμούμεθα. Να μεταφράσετε το παραπάνω απόσπασμα.

Μονάδες 10

  1. Ποια παραδείγματα κακοδιαχείρισης αναφέρει ο ρήτορας προκειμένου να τα αντιπαραβάλλει με τα επιτεύγματα των προγόνων;

Μονάδες 10

  1. α) Να εντοπίσετε μια αναφορική, μια δεικτική, μι προσωπική και μια αόριστη αντωνυμία και να γράψετε την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό.

β) Να εντοπίσετε τέσσερα ρήματα σε αόριστο β´ και να τα μεταφέρετε στο β´ ενικό της προστακτικής στον ίδιο χρόνο.

Μονάδες 10

  1. α)Σκέψασθε δ’ ἅ τις κεφάλαι’ ἂν ἔχοι [τῶν πραγμάτων] εἰπεῖν τῶν τ’ ἐκείνοις πεπραγμένων καὶ τῶν ὑμῖν, ἂν ἄρ’ ὑμῶν αὐτῶν ἀλλ’ ἐκ τούτων γε δύνησθε γενέσθαι. Πέντε μὲν καὶ τετταράκοντ’ ἔτη τῶν Ἑλλήνων ἦρξαν ἑκόντων ἐκεῖνοι, πλείω δ’ ἢ μύρια τάλαντ’ εἰς τὴν ἀκρόπολιν ἀνήγαγον, πολλὰ δὲ καὶ καλὰ καὶ πεζῇ καὶ ναυμαχοῦντες ἔστησαν τρόπαια, ἐφ’ οἷς ἔτι καὶ νῦν ἡμεῖς φιλοτιμούμεθα. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις υπογραμμισμένες λέξεις του αποσπάσματος.

β) τῶν πεπραγμένων.Να αναλύστε τη μετοχή στην αντίστοιχη δευτερεύουσα πρόταση.

Μονάδες 10

 

Θεματογραφία Αρχαίων Ελληνικών  

 

 

https://www.facebook.com/manolis.manos.311/

Νεοελληνική Γλώσσα: Θεωρία για τις σύνθετες λέξεις

Από
Μανόλης Μαυρακάκης
-
0

Θεωρία για τις σύνθετες λέξεις 

Σύνθετες λέξεις: όσες προέρχονται από δύο ανεξάρτητες λέξεις. Στις σύνθετες λέξεις η πρώτη λέξη που συντίθεται ονομάζεται πρώτο συνθετικό, ενώ η δεύτερη δεύτερο συνθετικό, π.χ. ηλιόσπορος (=ήλιος + σπόρος). 

Οι σύνθετες λέξεις της νέας ελληνικής σχηματίζονται με δύο τρόπους: 

α) Με την προσθήκη στην αρχή της λέξης ενός μορφολογικού στοιχείου, που ονομάζεται αχώριστο μόριο ή πρόθημα, με μια διαδικασία που ονομάζεται προθηματοποίηση. 

β) Με την ένωση δύο ή περισσότερων λέξεων.

Σύνθεση με αχώριστα μόρια (προθηματοποίηση) 

Τα αχώριστα μόρια ή προθήματα είναι λέξεις μονοσύλλαβες ή δισύλλαβες που δε χρησιμοποιούνται ποτέ μόνες τους. Οι περισσότερες από αυτές προέρχονται είτε από προθέσεις είτε από άκλιτες λέξεις της αρχαίας ελληνικής, ενώ λίγες σχηματίστηκαν τα νεότερα χρόνια. 

Ορισμένα από τα πιο συνηθισμένα αχώριστα μόρια είναι τα εξής: 

α) α- (αν-, ανα-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό στερητική σημασία, π.χ. αδύνατος (α + δυνατός), ανήλιος (αν + ήλιος), αναδουλειά (ανα + δουλειά). 

β) ανα- (αν-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «επάνω», «πάλι», «πίσω», π.χ. ανασηκώνω (ανα + σηκώνω), αναγέννηση (ανα + γέννηση), αναρωτιέμαι (ανα + -ρωτιέμαι). 

γ) απο- (απ-, αφ-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία της «απομάκρυνσης», της «αφαίρεσης»,του «χρόνου» και άλλες σημασίες, π.χ. απόκοσμος (απο + κόσμος), αποδυναμώνω (απο + δυναμώνω), απόβραδο (απο + βράδυ). 

δ) δια- (δι-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «ανάμεσα», «παντού» και άλλες σημασίες, π.χ. διατρέχω (δια + τρέχω), διασπορά (δια + σπορά), διέξοδος (δι + έξοδος). 

ε) δυσ-: προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «δύσκολου», του «κακού», π.χ. δυσμορφία (δυσ+ μορφή), δύσκαμπτος (δυσ + καμπή). 

στ) εν- (εμ-, εγ-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «μέσα», π.χ. εντοιχίζω (εν + τοιχίζω),εμποτίζω (εμ + ποτίζω), εγκοπή (εγ + κοπή). 

ζ) επι- (επ-, εφ-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «επάνω» και άλλες σημασίες, π.χ. επιγραφή (επι + γραφή), επίγραμμα (επι + γράμμα), επέκταση (επ + έκταση), έφιππος (εφ + ίππος). 

η) κατα- (κατ-, καθ-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «κάτω», της «εναντίωσης», της «υπερβολής» και άλλες σημασίες, π.χ. κατάβαση (κατα + βάση), καταδιώκω (κατα + διώκω), καταγοητεύω (κατα + γοητεύω). 

θ) ξε- (και ξ- πριν από φωνήεν): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «έξω», του «πολύ», της στέρησης, π.χ. ξεσπιτώνω (ξε + σπιτώνω), ξετρελαίνω (ξε + τρελαίνω), ξεπουλώ (ξε + πουλώ). 

ι) παρα- (παρ-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «ενώπιον», του «εναντίον», της απόκλισης από το νόημα του β΄ συνθετικού και άλλες σημασίες, π.χ. παρελαύνω (παρα + ελαύνω), παραβαίνω (παρα + βαίνω), παραγνωρίζω (παρα + γνωρίζω). 

ια) συν- (συγ-, συλ-, συμ-, συρ-, συσ-, συ-, συνε-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «μαζί»,π.χ. συνεργασία (συν + εργασία), συγγενής (συγ + γένος), συρροή (συρ + ροή). 

ιβ) υπο- (υπ-, υφ-): προσδίδει στο β΄ συνθετικό τη σημασία του «από κάτω» και του «μείον», π.χ. υποστήριξη (υπο + στήριξη), υπόταση (υπο + τάση). 

Σύμφωνα με ορισμένες αναλύσεις της νέας ελληνικής, οι λέξεις που σχηματίζονται με αχώριστα μόρια είναι παράγωγες. Έτσι, οι προθέσεις της αρχαίας ελληνικής αλλά και τα στερητικά μόρια θεωρούνται προθήματα που ανήκουν στην παραγωγή λέξεων, π.χ. ανα-βάλλω, εξ-άγω, ά-κακος. 

Σύνθεση με ένωση λέξεων 

Οι λέξεις που συνενώνονται ως α΄ ή β΄ συνθετικό για να αποτελέσουν μια σύνθετη λέξη μπορεί να είναι ουσιαστικά, επίθετα, αριθμητικά, ρήματα, μετοχές, επιρρήματα και προθέσεις. Μπορεί οι λέξεις που αποτελούν τη σύνθετη λέξη να ανήκουν στην ίδια γραμματική κατηγορία (π.χ. κιτρινόμαυρος [κίτρινος + μαύρος], ανοιγοκλείνω [ανοίγω + κλείνω] ή σε διαφορετική (π.χ. σιγοτραγουδώ [σιγά + τραγουδώ]). 

Η μορφή των σύνθετων λέξεων 

Το συνδετικό φωνήεν κατά τη σύνθεση δύο λέξεων, όταν η πρώτη είναι κλιτή ή επίρρημα, ανάμεσα στις δύο λέξεις μπαίνει συνήθως το φωνήεν ο, π.χ. τσιχλόφουσκα (τσίχλα + φούσκα), σιγοτραγουδώ (σιγά + τραγουδώ). Όταν το αρχικό φωνήεν του β΄ συνθετικού είναι ο ή α, συνήθως το συνδετικό φωνήεν χάνεται, π.χ. αχυράνθρωπος (άχυρο + άνθρωπος), αλλά νοτιοανατολικός (νότιος + ανατολικός). 

Τονισμός των σύνθετων λέξεων 

Ο τόνος στις σύνθετες λέξεις ή παραμένει στη συλλαβή στην οποία τονίζεται το β΄ συνθετικό (π.χ. μηχανή → ραπτομηχανή, ακούω → κρυφακούω) ή ανεβαίνει μία ή και δύο συλλαβές (π.χ. κεράσι → πετροκέρασο, μαγαζί → μικρομάγαζο). 

Πηγή: Χατζησαββίδης, Σ. & Χατζησαββίδου, Α. Γραμματική Νέας Ελληνικής Γλώσσας Α΄, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου. Αθήνα: ΙΤΥΕ «Διόφαντος», σ. 160-161. 

 

 

https://www.vivliopoleiopataki.gr/product/611895/vivlia-ekpaideush-ellhnikh-ekpaideush-geniko-lukeio/Neoellhnikh-Glossa-_-Logotexnia-G΄-GEL-Krithria-aksiologhshs/
https://www.facebook.com/manolis.manos.311/

Ό,τι…κι ότι

Από
-
0

Ό,τι…κι ότι

Ό,ΤΙ και να πείτε, ξέρω ΟΤΙ έχω δίκιο!

Με υποδιαστολή = οτιδήποτε: Φάε ό,τι βρεις στο ψυγείο!
Χωρίς υποδιαστολή =πως: Άκουσα ότι παντρεύεται.

Το πρόβλημα εμφανίζεται στον γραπτό λόγο, διότι στον προφορικό το “ό,τι” ακούγεται παρατεταμένα.

Τὸ “ό, τι” με υποδιαστολὴ είναι αναφορική αντωνυμία & σημαίνει οτιδήποτε.
Συντακτικά έχει ρόλο ονόματος (Υποκείμενο -Αντικείμενο κ.ά.), ή συνδέσμου που εισάγει αναφορικές-ονοματικές προτάσεις (συνήθως Υποκ. ή Αντικ).
π.χ. Θέλω να μάθω ὅ ,τι ξέρεις γι αυτόν. (Αντικείμενο)
Ό, τι άκουσες είναι ψέμα. (Υποκείμενο)

Το απλό «ότι» είναι ειδικὸς σύνδεσμος και εισάγει ειδικές προτάσεις, (συνήθως Υποκ. ή Αντικ.) σε ρήματα λεκτικά, γνωστικά, αισθητικά κ.ά.
Μου είπε ότι (=πως) δεν θα έρθει. (Αντικείμενο)
Είναι βέβαιο ότι (=πως) θα με υποστηρίξεις.(Υποκείμενο)

Γλωσσικά υποθέματα

 

 

https://www.facebook.com/manolis.manos.311/

Παρουσίαση-Ενημέρωση Σεμιναρίων IANOY Αθήνας | Άνοιξη 2019

Από
Φιλολογικός Ιστότοπος
-
0

Την Παρασκευή 1 Μαρτίου στις 20:30 ο IANOS της Αθήνας (Σταδίου 24) και οι διδάσκοντες των σεμιναρίων δημιουργικής γραφής, διόρθωσης και επιμέλειας κειμένων και εικονογράφησης παρουσιάζουν τις θεματικές ενότητες του νέου κύκλου σεμιναρίων Άνοιξη 2019. Η αντίστοιχη παρουσίαση του ΙΑΝΟΥ της Θεσσαλονίκης θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 2 Μαρτίουστις 17:30 (Αριστοτέλους 7).

 

Κατά την διάρκεια της παρουσίασης, κάθε ενδιαφερόμενος θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τους έμπειρους και καταξιωμένους καθηγητές του δωδέκατου κύκλου σπουδών μας, να πληροφορηθεί λεπτομέρειες για το σεμινάριο που τον ενδιαφέρει και να λύσει οποιεσδήποτε απορίες του.

 

Είσοδος ελεύθερη.

 

Τα μαθήματα ξεκινούν από τη Δευτέρα, 1 Απριλίου.

Αναλυτικές πληροφορίες στο www.ianos-seminaria.gr

Η εκδήλωση θα προβάλλεται ζωντανά και στο ianos.gr

 

Λίγα λόγια για τα σεμινάρια

Η αλυσίδα πολιτισμού IANOS και τα εργαστήρια βιβλίου της συμπλήρωσαν εφέτος πέντε χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στον χώρο της εκπαίδευσης. Τα εργαστήρια δημιουργήθηκαν την άνοιξη του 2013 και ήδη έχουν λειτουργήσει έντεκα επιτυχημένοι κύκλοι μαθημάτων.

 

 

 

Τα σεμινάρια φέρουν τη σφραγίδα του ΙΑΝΟΥ και των καταξιωμένων συγγραφέων και επαγγελματιών οι οποίοι διδάσκουν σε αυτά. Σχεδιάστηκαν με γνώμονα την ποιότητα και το πάθος για το βιβλίο, την αγάπη για τη διά βίου εκπαίδευση και στοχεύουν τόσο στη συγγραφική

πρόοδο και στην επαγγελματική κατάρτιση των συμμετεχόντων, όσο και στην ενημέρωση και την καλλιέργεια αυτών που αγαπούν το λογοτεχνικό κείμενο και το βιβλίο γενικότερα.

Τα σεμινάριά μας απευθύνονται σε όσους στοχεύουν να μυηθούν στα μυστικά της γραφής καλλιεργώντας τους τρόπους έκφρασής τους (νέοι συγγραφείς)·σε όσους προσβλέπουν σε υψηλή επαγγελματική κατάρτιση, προκειμένου να συμβάλουν στην παραγωγή άρτιων λογοτεχνικών και επιστημονικών κειμένων (διορθωτές-επιμελητές κειμένων)·και σε όσους επιθυμούν τη δυνατότητα επιμόρφωσης σε επιλεγμένες επιστημονικές θεματικές ενότητες.

 

Πραγματοποιούνται σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, ενώ παρέχουμε τη δυνατότητα και εξ αποστάσεως (e-learning) μαθημάτων.

 

 

https://www.facebook.com/manolis.manos.311/

Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση: Εξειδίκευση στελεχών, εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών ενηλίκων

Από
Μανόλης Μαυρακάκης
-
0
ekpedefsi enilikon

Στο πλαίσιο του Κέντρου Δια Βίου Μάθησης, ΚΕΔΙΒΙΜ του Α.Π.Θ., θα υλοποιηθεί ο 3ος Κύκλος του προγράμματος «Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση: Εξειδίκευση στελεχών, εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών ενηλίκων».

Σκοπός

Σκοπός του προγράμματος είναι η επιμόρφωση των στελεχών και εκπαιδευτών της μη τυπικής εκπαίδευσης καθώς και των εκπαιδευτικών  της Δευτεροβάθμιας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης σε θέματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Σε ποιους απευθύνεται

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε εν ενεργεία και υποψήφια στελέχη  καθώς και εκπαιδευτικούς/εκπαιδευτές της τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης που επιθυμούν να επικαιροποιήσουν και αναβαθμίσουν τις γνώσεις τους σε θέματα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης. Πιο συγκεκριμένα το πρόγραμμα απευθύνεται σε:

  • Διευθυντές, υποδιευθυντές και στελέχη  Δημοσίων και Ιδιωτικών Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης (Δ.Ι.Ε.Κ., Ι.Ι.Ε.Κ).
  • Εκπαιδευτές Δημοσίων και Ιδιωτικών Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης (Δ.Ι.Ε.Κ., Ι.Ι.Ε.Κ).
  • Εκπαιδευτές Ενηλίκων στα Κέντρα Διά Βίου Μάθησης (Κ.Δ.Β.Μ.).
  • Εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης που εμπλέκονται στο μεταλυκειακό έτος- τάξη μαθητείας
  • Εκπαιδευτικούς, Διευθυντές, Υποδιευθυντές, ΕΠΑΣ Ο.Α.Ε.Δ
  • Εκπαιδευτές ενηλίκων πιστοποιημένους ή μη από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. που θέλουν να ασχοληθούν με την Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

Δομή του προγράμματος

Το πρόγραμμα, που θα διαρκέσει 10 εβδομάδες, είναι συνολικής διάρκειας 200 ωρών.  Οι θεματικές ενότητες θα αναπτυχθούν με την αξιοποίηση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας ασύγχρονης εξ αποστάσεως διδασκαλίας, e-learning του Α.Π.Θ.

Υποβολή Αιτήσεων

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση συμμετοχής στο επιμορφωτικό πρόγραμμα από 4/2/2019  και μόνον ηλεκτρονικά. Για την επιλογή των υποψηφίων θα  ληφθούν υπ’ όψιν οι τίτλοι σπουδών και η ενδεχόμενη προϋπηρεσία. Το πρόγραμμα αναμένεται να ξεκινήσει στις 18 Μαρτίου 2019.

Η προκήρυξη του προγράμματος είναι εδώ: http://diaviou.auth.gr/eek_expertise_3

Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με την Διοικητικά υπεύθυνη κ. Αικατερίνη Σιπητάνου (τηλ. επικοινωνίας: 6972856292, eek.auth@gmail.com)  ή τον Επιστημονικά Υπεύθυνο του Προγράμματος, Δρ. Αζαρία Μαυρόπουλο (τηλ. επικοινωνίας:  6944 308483 & 2310 995892, azarias@auth.gr).

Κατερίνα Σιπητάνου

Γραμματεία Προγράμματος

Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

ΑΠΘ τηλ. επικοινωνίας: 6972856292

Τριτοβάθμια Πανεπιστημιακά προγράμματα

 

 

https://www.facebook.com/manolis.manos.311/

Τι ήσαν αυτοί οι αρχαίοι Έλληνες;

Από
Νίκος Τσούλιας
-
0

Του Νίκου Τσούλια

 

      Είναι μια από τις μόνιμες απορίες μου, που μού έχει κολλήσει από τα γυμνασιακά μου χρόνια και από τότε δεν λέει να φύγει από τη σκέψη μου. Όχι, δεν είναι ερώτηση / απόρροια μιας κάποιας προγονοπληξίας. Ναι, υπάρχει ο θαυμασμός για τον πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων, που άλλωστε είναι παγκόσμιο στοιχείο. Η απορία μου μπορεί να έχει και στο θαυμασμό αυτό μια πηγή της, αλλά τον υπερβαίνει και παραμένει ατόφια και σε διαρκή εκκρεμότητα. Μπορεί να είναι απ’ αυτές τις απορίες που έχουν φιλοσοφικό σύμπαν και που δεν επιζητούν μια κάποια οριστική απάντηση, γι’ αυτό και δεν έχω αποπειραθεί να τη συζητήσω σε κάποια σχετική παρέα.

      Πώς μπόρεσαν οι αρχαίοι Έλληνες να σπάσουν τα πυκνά σκοτάδια του μύθου και του ανορθολογισμού και να απελευθερώσουν τη σκέψη του ανθρώπου; Κατά την ταπεινή μου γνώμη δεν ήταν καθόλου εύκολο να αμφισβητήσεις τη γενικευμένη μυθολογική (μη) ερμηνευτική σκέψη που απέδιδε τα πάντα στο θρησκευτικό και στο υπερφυσικό στοιχείο και να δώσεις εξηγήσεις με βάση τη λογική σκέψη και με τη βεβαιότητα ότι ο άνθρωπος μπορεί να εκλογικεύσει τον κόσμο. Όταν ο Αναξαγόρας ισχυρίστηκε ότι τον ήλιο πάνω από τον Υμηττό δεν τον σηκώνει ο Απόλλωνας με το άρμα του αλλά ότι είναι ένα φυσικό φαινόμενο– ισχυρισμός που αποτελεί το «σκίρτημα» της ανάδυσης του ορθολογισμού -, θεωρήθηκε ότι ήταν ύβρις και εκδιώχθηκε. Αλλά η συνέχεια ήταν απόλυτα διαφορετική…

      Πώς μπόρεσαν οι αρχαίοι Έλληνες να διαμορφώσουν μια θρησκεία πιο «γήινη» και πιο ανθρωπόμορφη αμφισβητώντας ουσιαστικά την απόλυτη κυριαρχία των θεϊκών / υπερφυσικών δυνάμεων, στοιχείο που ήταν απόλυτο σ’ όλους τους λαούς της Ανατολής με τους οποίους έρχονταν σε διαρκή επαφή και αλληλεπίδραση; Η επικράτηση των Ολυμπίων θεών μέσα από την αφήγηση της Τιτανομαχίας δεν αντιστοιχεί συμβολικά απλά και μόνο στην επικράτηση των ήπιων φυσικών φαινομένων έναντι των παλιότερων πιο ανατρεπτικών γεωλογικών αναταραχών της Γης αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει και την ηπιότητα του θρησκευτικού στοιχείου στη ζωή των ανθρώπων. Στο κλασικό ερώτημα «αν ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο ή ο Θεός τον άνθρωπο» οι αρχαίοι το άφηναν ανοιχτό ζήτημα, και αυτό δεν ήταν καθόλου τυχαίο. Οι θεοί έχουν και ανθρώπινη σύσταση και συμμετέχουν στη ζωή των ανθρώπων άλλοτε συμμεριζόμενοι την ανθρώπινη φύση και άλλοτε όχι. Στα Ομηρικά έπη βλέπουμε την επιρροή των θεών επί των ανθρώπων μέσα από μια ποικιλία συμπεριφορών. Δεν υπάρχει η έννοια του δεσποτικού Θεού – που προφανώς παραπέμπει και στον απολυταρχισμό των καθεστώτων – που κυριαρχεί στους λαούς της Ανατολής. Και τελικά θα φτάσουμε στο Σωκράτη της μόνιμης απορίας που θα μιλήσει για έναν άγνωστο θεό θέτοντας την όλη συζήτηση σε νέες βάσεις.

      Πώς μπόρεσαν οι αρχαίοι Έλληνες να επινοήσουν τη Δημοκρατία, την αξία του διαλόγου και μια μορφή «ανοιχτής κοινωνίας»; Δεν ήταν καθόλου εύκολη υπόθεση. Σε κανένα σύγχρονό τους λαό δεν υπήρχε ούτε καν μια χαραμάδα αμφισβήτησης του βασιλιά ή του άρχοντα και του πανίσχυρου συστήματος εξουσίας και δεν ετέθη το ζήτημα ενός μη αυταρχικού πολιτεύματος ακόμα και για χιλιάδες χρόνια στη συνέχεια της Ιστορίας. Προφανώς οι ρωγμές που έγιναν στα ακλόνητο εποικοδόμημα του ανορθολογισμού και η ανάδυση του ορθού λόγου έπαιξαν σημαντικό ρόλο. Η ανατέλλουσα ελευθερία του πνεύματος ήταν βέβαιο ότι θα φώτιζε και τη συγκρότηση των κοινωνιών τους. Ωστόσο, το άλμα από τη σκλαβιά του απολυταρχισμού μέχρι τη φοβερή ελευθερία της άμεσης δημοκρατίας δεν ήταν εύκολο και δεν μπορεί να ερμηνευτεί επίσης εύκολα.

      Πώς μπόρεσαν οι αρχαίοι Έλληνες να θέσουν τις βάσεις του στοχασμού επί των βασικών ερωτημάτων του ανθρώπου μέσα από τη σφαίρα της φιλοσοφίας αρχικά και της επιστήμης στη συνέχεια; Είναι γνωστό ότι δανείστηκαν πολλά στοιχεία από την Ανατολή. Αλλά ήταν στοιχεία επιμέρους τομέων του «επιστητού» (κυρίως της αστρονομίας), χωρίς να έχουν τεθεί τα θεμέλιά τους και τα «συνεκτικά σημεία» του συνολικού σώματος της γνώσης. Έτσι, η Ατομική Θεωρία του Δημόκριτου ήταν απόρροια του πρωταρχικού ερωτήματος περί της συνεχούς ή μη διαιρετότητας της ύλης, ένα ερώτημα κατά βάση φιλοσοφικό. Ήταν άραγε η απελευθέρωση του πνεύματος από τα ανορθολογικά σκοτάδια τόσο δυναμική που γεννοβόλησε τα κρίσιμα ερωτήματά μας;

      Πώς μπόρεσαν οι αρχαίοι Έλληνες να δώσουν στην Τέχνη και στο Θέατρο (τονίζω την ιδιαιτερότητά του στην έννοια της τέχνης) αυτό το φωτεινό Σύμπαν; Προφανώς υπάρχει διαλεκτική σχέση μεταξύ λειτουργίας της Δημοκρατίας και του κόσμου της Τέχνης. Η αντιπαράθεση ιδεών και απόψεων, ο δημιουργικός ανταγωνισμός (η ιερή έριδα), ο πλουραλισμός των θεσμών της πολιτείας, ο διάλογος με τη ρητορεία του και η υπέρτατη Αγορά άνοιγαν διαρκώς νέους ορίζοντες στη σκέψη και στην πράξη των αρχαίων Ελλήνων. Αλλά αρκεί αυτή η θεώρηση; Προφανώς δεν είχαν καμιά τέλεια κοινωνία – άλλωστε οι συνεχείς πόλεμοι μεταξύ των (η κακή έριδα) δεν αφήνουν περιθώρια για την όποια εξιδανίκευσή τους. Ωστόσο, η δημιουργία ενός φοβερού πολιτισμού, της ελεύθερης σκέψης και της «ανοιχτής κοινωνίας» σε εκείνους τους καιρούς υπερβαίνουν κάθε σκιά.

      Εκείνο που παραμένει σε εκκρεμότητα είναι να δώσουμε μια πειστική ερμηνεία στο πώς αναδύθηκε αυτό το «θαύμα». Επίσης, μπορούμε να μιλάμε ότι ο πολιτισμός τους αποτέλεσε τη βάση για το Δυτικό πολιτισμό αλλά υπάρχει ένα ανοιχτό ζήτημα. Ο σημερινός δυτικός πολιτισμός (το εποικοδόμημα των αρχαίων Ελλήνων) έχει διαμορφώσει τις δικές του κορυφώσεις; – και φυσικά δεν αναφέρομαι στο τεχνολογικό μέρος και στα υλικά αγαθά…

anthologio.wordpress.com

 

Αρθρογραφία: Κριτική θεώρηση

 

 

https://www.facebook.com/manolis.manos.311/
1...667668669...2.904Σελίδα 668 από 2.904

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΕΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΣ ΙΣΤΟΤΟΠΟΣ

Επικοινωνία: info@filologikos-istotopos.gr

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

2016 - 2021 Filologikos Istotopos - All rights reserved.

Φιλολογικός Ιστότοπος
Περίληψη

Χρησιμοποιούμε cookies για να σας παρέχουμε την καλύτερη εμπειρία πλοήγησης. Οι πληροφορίες αυτές αποθηκεύονται στον φυλλομετρητή σας και μας βοηθούν να μάθουμε την προτιμήσεις σας.