Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης “Ο σίφουνας των αλλαγών”
Βρισκόμαστε στο Μάιο του 2019. Κανείς δεν γνωρίζει το σύστημα με το οποίο θα εισαχθούν οι υποψήφιοι του 2020 και επιπλέον δεν γνωρίζει την τελική εξεταστέα ύλη. Οι αλλαγές πλέον δεν είναι από μέρα σε μέρα αλλά από ώρα σε ώρα και από στιγμή σε στιγμή. Η κυρία Φερνογύρου αναζητά το κατάλληλο φροντιστήριο, το οποίο θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις συνεχείς αλλαγές του εκπαιδευτικού συστήματος.
-Καλησπέρα σας, Φερνογύρου ονομάζομαι και έχω ραντεβού για ενημέρωση σχετικά με θερινά και χειμερινά μαθήματα προετοιμασίας. -Καλώς ορίσατε στο «Σίφουνα των αλλαγών»
-Δεν σας κρύβω, ότι μόλις επισκέφτηκα τον «Χαμαιλέοντα της γνώσης» καθώς και το «Τραμπολίνο των εισαγωγικών», οι οποίοι με ενημέρωσαν για τα ευέλικτα προγράμματα προσαρμογής ! -Μα κυρία Φερνογύρου, τι λέτε τώρα ! Ο «Χαμαιλέων της γνώσης» χρειαζόταν μία ολόκληρη εβδομάδα για να εκτυπώσει τις νέες σημειώσεις, όταν άλλαζε το εκπαιδευτικό σύστημα δύο και τρεις φορές την εβδομάδα. Επιπλέον σκεφτείτε, ότι εμείς πρώτοι τυπώνουμε τα ΦΕΚ και την εφημερίδα της κυβερνήσεως, πριν ακόμη από το εθνικό τυπογραφείο ! Όσο για το «Τραμπολίνο των εισαγωγικών» έκανε ψυχοθεραπεία προσαρμογής στους μαθητές, όταν εμείς τους εξοικειώναμε με εικονικές ειδήσεις αναρτημένες σε εικονικά περίπτερα, ότι τάχαμου άλλαξε πάλι το σύστημα !
-Τέλος πάντων πείτε μου τι προσφέρετε παραπάνω από τους ανταγωνιστές σας ; -Να σας πω ! Όλοι οι εργαζόμενοι συνεργάτες του φροντιστηρίου είναι άνθρωποι των αλλαγών και γνωρίζουν πώς να τις διαχειριστούν ! Σε εμάς δεν έχει πλέον σημασία η εξεταστέα ύλη ούτε το σύστημα εισαγωγής. Έχουμε διαμορφώσει ειδικά ευέλικτα προγράμματα όπου διδάσκεται η «Λογοτεχνική Φυσική», η «Κοινωνική Χημεία», τα «Αρχαία Μαθηματικά», η «Βιολογική Ιστορία» και είμαστε έτοιμοι για κάθε αναπάντεχη αλλαγή της τελευταίας στιγμής.
-Ομολογώ, ότι το φροντιστήριό σας αρχίζει να μου φαίνεται ενδιαφέρον. Επιπλέον ο Ριρής μου δεν θα βαρεθεί με τα νέα ευφάνταστα προγράμματά σας ! -Κυρία Φερνογύρου, ανυπομονούμε να σας προσφέρουμε υπηρεσίες αλλαγής στη ζωή σας, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, που και οι αρμόδιοι υπουργοί έχουν συμπεριφερθεί στο εκπαιδευτικό σύστημα !
Μία περιπλάνηση στον κόσμο της πεζογραφίας και της ποίησης, με τις φωνές εκλεκτών ηθοποιών του θεάτρου, προσφέρει στους ακροατές του το Δεύτερο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, Δευτέρα με Παρασκευή στις 11 το πρωί και σε επανάληψη στις 18.00.
Οι ηθοποιοί, ανταποκρινόμενοι με αγάπη στην πρόσκληση της δημόσιας ραδιοφωνίας, αποδίδουν είτε ένα σύντομο απόσπασμα από ένα λογοτεχνικό έργο της επιλογής τους είτε ένα αγαπημένο ποίημά τους. Πολύτιμο υλικό καταγραφής, που στη συνέχεια θα εμπλουτίσει το αρχείο της ΕΡΤ με βασικούς εκπροσώπους της σύγχρονης θεατρικής δράσης.
Οι επιλογές τους γέννησαν ένα ενδιαφέρον μωσαϊκό ρευμάτων και εποχών, με έργα και ποιήματα κλασικά αλλά και σύγχρονα, ένα ψηφιδωτό λέξεων και σκέψεων που έρχεται να μας συναντήσει για να μας μιλήσει για τον έρωτα, το ψέμα, την απώλεια, την ελπίδα, τη μοναξιά, με λίγα λόγια για την ίδια τη ζωή.
Την επιμέλεια της παραγωγής υπογράφει η δημοσιογράφος και παραγωγός του Δευτέρου Προγράμματος Λίτσα Τότσκα, η οποία παράλληλα συντροφεύει καθημερινά στις 8 το πρωί και για μία ώρα τους ακροατές του Δευτέρου Προγράμματος με την εκπομπή της «Της μέρας τα γυρίσματα». Η ηχητική επιμέλεια είναι του Γιώργου Κωστόπουλου.
Το πρόγραμμα μεταδόσεων Φεβρουαρίου και Μαρτίου:
04-02-2019 Αιμίλιος Χειλάκης Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Μάκη Τσίτα Μάρτυς μου ο Θεός
05-02-2019 Αλέξανδρος Μπουρδούμης Ποίημα του Λουί Αραγκόν για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου
06-02-2019 Βάνα Πεφάνη Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Στρατή Τσίρκα Η χαμένη άνοιξη
07-02-2019 Γεράσιμος Σκιαδαρέσης Απόσπασμα από το διήγημα «Μπακούρι τέλος» του Στέλιου Μάινα, από τη συλλογή του Τα φαινόμενα απατούν
08-02-2019 Πυγμαλίων Δαδακαρίδης Απόσπασμα από το θεατρικό έργο Ο άνθρωπος με το λουλούδι στο στόμα του Λουίτζι Πιραντέλο
11-02-2019 Δήμητρα Χατούπη Απόσπασμα από τον πρόλογο του μυθιστορήματος της Κλαρίσε Λισπέκτορ Η ώρα του αστεριού
12-02-2019 Λένα Παπαληγούρα Απόσπασμα από το θεατρικό έργο της Σάρα Κέιν Λαχταρώ
13-02-2019 Γιώτα Φέστα Απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Δημήτρη Χατζή Το διπλό βιβλίο, «Η Αναστασία των Μολάων»
14-02-2019 Ιωάννα Παππά «Ελένη» του Οδυσσέα Ελύτη. Από την ενότητα «Σποράδες» της συλλογής Προσανατολισμοί
15-02-2019 Μαρία Κίτσου Απόσπασμα από τον «Λάμπρο» του Διονύσιου Σολωμού
18-02-2019 Στέλιος Μάινας Απόσπασμα από τη συλλογή διηγημάτων του Ηλία Παπαδημητρακόπουλου Ο θησαυρός των αηδονιών»
19-02-2019 Μέμος Μπεγνής «Τα άλογα του Αχιλλέως» του Κωνσταντίνου Καβάφη
20-02-2019 Χρήστος Λούλης Απόσπασμα από το διήγημα του Γιώργου Σκούρτη «Ένας άντρας, μία γυναίκα» από τη συλλογή Ιστορίες με στρας
21-02-2019 Κατερίνα Λέχου Γράμμα του Άγγελου Σικελιανού προς τη γυναίκα του, Άννα
22-02-2019 Δημήτρης Λάλος Απόσπασμα από το Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας του Οδυσσέα Ελύτη
25-02-2019 Γωγώ Μπρέμπου «Ο ηδονικός Ελπήνωρ» από την Κίχλη του Γιώργου Σεφέρη
26-02-2019 Όλια Λαζαρίδου Απόσπασμα από το μυθιστόρημα Ψεύτικοι δίδυμοι του Χρήστου Αγγελάκου
27-02-2019 Γιάννης Στάνκογλου Απόσπασμα από το Μια εποχή στην κόλαση του Αρθούρου Ρεμπό (απόδοση: Χριστόφορος Λιοντάκης)
28-02-2019 Νίκος Ψαρράς Απόσπασμα από το Άσμα Ασμάτων του Σολομώντα (μετάφραση: Λευτέρης Παπαδόπουλος)
01-03-2019 Κάτια Γέρου Το ποίημα του Λευτέρη Πούλιου «Επίλογος» από τη συλλογή Ο γυμνός ομιλητής
04-03-2019 Μυρτώ Αλικάκη Μονόλογος της Μάριαν από τις Σκηνές για έναν γάμο του Μπέργκμαν
05-03-2019 Ευγενία Δημητροπούλου «Το σκάκι», ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη
06-02-2019 Ορφέας Αυγουστίδης «Ευρυδίκη» του Αρσένι Ταρκόφσκι
07-03-2019 Γιώργος Πυρπασόπουλος «Κουμπωμένα σχήματα»: απόσπασμα από την ομώνυμη ποιητική συλλογή του Γιώργου Τάρδιου
08-03-2019 Λυδία Φωτοπούλου Απόσπασμα από την Ιδιωτική οδό του Οδυσσέα Ελύτη
11-03-2019 Δημήτρης Λιγνάδης «Προφητικόν»: απόσπασμα από το Άξιον εστί του Οδυσσέα Ελύτη
12-03-2019 Μάξιμος Μουμούρης Απόσπασμα από τον Μόμπι Ντικ του Χέρμαν Μέλβιλ
13-03-2019 Στεφανία Γουλιώτη Απόσπασμα από την Ασκητική του Νίκου Καζαντζάκη
Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής δημοσιοποιεί την πρότασή του για τα Προγράμματα Σπουδών της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου
Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής δημοσιοποιεί την πρότασή του για τα Προγράμματα Σπουδών της Γ΄ τάξης του Γενικού Λυκείου όπως έχει αποσταλεί στο Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (13585/21-12-18), διευκρινίζοντας τα εξής:
Τα Προγράμματα Σπουδών στηρίζονται στη δομή της Γ’ τάξης του Γενικού Λυκείου, όπως έχει εξαγγελθεί στις 3/9/2018, βασικό στοιχείο της οποίας είναι οι τέσσερις Ομάδες Προσανατολισμού με κοινό εξεταζόμενο εξάωρο μάθημα σε όλες τα Νέα Ελληνικά, και τρία εξεταζόμενα εξάωρα μαθήματα σε κάθε Ομάδα (Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία, Κοινωνιολογία, Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία, Βιολογία, Πληροφορική, Αρχές Οικονομικής Θεωρίας). Επιπλέον, τα Προγράμματα Σπουδών συμπληρώνονται με την Φυσική Αγωγή (2 ώρες), τα Θρησκευτικά (1 ώρα) και μαθήματα επιλογής (ένα μάθημα 2 ωρών) (ξένες γλώσσες και σχέδιο).
Τα Προγράμματα Σπουδών αποσκοπούν στην εξασφάλιση της δυνατότητας των εκπαιδευτικών να σχεδιάζουν τα μαθήματα και να επιτελούν το έργο τους στην τάξη με άνεση χρόνου. Για τον λόγο αυτόν, η γενναία αύξηση των ωρών διδασκαλίας των εξεταζόμενων μαθημάτων συνοδεύεται από μία προσεκτική και λελογισμένη αύξηση της ύλης.
Τα προγράμματα που δημοσιοποιούνται έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίσουν την ομαλή μετάβαση μαθητών και εκπαιδευτικών στη νέα δομή, θα ισχύσουν, στη μορφή που προτείνονται, κατά το σχολικό έτος 2019-2020, υποστηρίζονται δε από τα διαθέσιμα σχολικά εγχειρίδια.
Ο καθορισμός της διδακτέας και εξεταστέας ύλης και οι σχετικές οδηγίες θα ακολουθήσουν.
Απαντώντας σε επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή της Ν.Δ. Ανδρέα Κατσανιώτη για το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) ο Υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων Κώστας Γαβρόγλου ανέφερε:
«Κύριε Κατσανιώτη, ξέρετε πάρα πολλές φορές η καταστροφολογία είναι αποτέλεσμα άγνοιας. Και θα μου επιτρέψετε να σας πω ότι δεν ήρθατε καλά διαβασμένος. Σας ευχαριστώ όμως για την ερώτηση, γιατί είναι η πρώτη φορά σήμερα που το Υπουργείο Παιδείας θα πάρει επίσημη θέση για όλα αυτά που ρωτάτε.
Πρώτον, ξέρετε ότι η εξ’ αποστάσεως εκπαίδευση, κάτι που στην Ελλάδα το έχει το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, το ΕΑΠ, συμβαδίζει με την εξέλιξη της Τεχνολογίας. Εκείνο που όμως έχει σημασία στις μέρες μας είναι ότι, οτιδήποτε επιτρέπει η Τεχνολογία δεν είναι υποχρεωτικά κι εξ’ αποστάσεως εκπαίδευση, ελπίζω να το καταλαβαίνετε. Είναι τα MOOCS (massive online open courses) τα οποία δεν είναι εξ’ αποστάσεως εκπαίδευση. Το ουσιαστικό εξ’ αποστάσεως είναι η δυνατότητα διαδραστικότητας. Δηλαδή είτε μέσω της Τεχνολογίας, το SKYPE παραδείγματος χάριν, είναι μία απλή, ας πούμε απάντηση σ’ αυτό, ή το γεγονός ότι βρίσκεται κανείς με τους καθηγητές μία φορά το μήνα, μία φορά τους ενάμιση μήνες κτλ. Εκείνο όμως που έχει τεράστια σημασία είναι να δούμε ποιες είναι οι διεθνείς και ευρωπαϊκές τάσεις σήμερα. Οι διεθνείς και ευρωπαϊκές τάσεις είναι η σύγκλιση των παραδοσιακών μεθόδων με την εξ’ αποστάσεως, είναι τα υβριδικά σχήματα. Σήμερα, η μεγαλύτερη πρωτοβουλία που παίρνεται στην Ευρώπη είναι η δημιουργία νέων ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων που δεν έχουν αποκλειστική αναφορά στην χωρικότητα.
Η Ε.Ε. επενδύει δισεκατομμύρια γι’ αυτό το εγχείρημα όπου παραδείγματος χάριν, Πανεπιστήμιο της Ρώμης, Πανεπιστήμιο του Μονάχου και Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης θα δίνουν ενιαία πτυχία. Εδώ λοιπόν θα υπάρχει ένα αλληλοσυμπληρωνόμενο καθεστώς των παραδοσιακών μεθόδων και των εξ’ αποστάσεως. Δεν είναι βέβαια μόνο θύμα μεθοδολογίας, είναι θέμα περιεχομένου αλλά αυτό θα δημιουργήσει μία νέα κουλτούρα εκπαίδευσης. Και ξέρετε, αν δείτε τα μεγάλα Πανεπιστήμια που τα αναφέρουμε εδώ για να τα αντιγράφουμε όπως είναι το Harvard για παράδειγμα, όπως είναι η Σορβόννη, αυτά έχουν τέτοιου είδους μεθόδους. Αλλά έχουμε και στην Ελλάδα. Το ΙΤΕ μαζί με τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης που δεν είναι μια εμπορική εταιρία που είναι του Πανεπιστημίου Κρήτης, έχουν εξαιρετικές τέτοιες μεθόδους όπως επίσης και πολλά Μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Λέμε λοιπόν ότι τέτοιου είδους τάσεις πρέπει να μπουν και στη χώρα μας. Πρέπει η εξ’ αποστάσεως να «μπολιαστεί» με τις παραδοσιακές μεθόδους και αντίστροφα. Και πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι σε όλον τον κόσμο κλείνει ένας ιστορικός κύκλος για εκείνους τους θεσμούς που αποκλειστικά προσφέρουν εξ’ αποστάσεως εκπαίδευση.
Στη χώρα μας το ΕΑΠ είναι ένας από τους πιο επιτυχημένους θεσμούς. Θα ήταν ανόητο για μία κυβέρνηση να θέλει να τον υπονομεύσει. Αυτό δεν χρειάζεται ιδιαίτερες γνώσεις για το καταλάβει κανείς. Το ερώτημα όμως είναι έχουμε δυνατότητες για αναβάθμιση; Η σημερινή κατάσταση είναι μία κατάσταση που οδηγεί σε ένα θετικό, σύγχρονο, παιδαγωγικά αναβαθμισμένο μέλλον; Η απάντηση είναι ότι έτσι όπως είναι, όχι.
Εμείς λοιπόν τι λέμε; Προτείνουμε την ίδρυση στην Πάτρα ενός δεύτερου Πανεπιστημίου. Σ’ αυτό το Πανεπιστήμιο θα πάει η δομή του ΕΑΠ ως έχει και θα έχει και παραδοσιακά Τμήματα. Αυτή η δομή του ΕΑΠ θα μπορέσει τώρα να αναβαθμιστεί, όχι μόνο μέσω συνεργειών αλλά και μέσω των δυνατοτήτων που θα έχει ένα πολύ μεγαλύτερο Πανεπιστήμιο. Αυτή είναι η λογική. Τα μέλη ΔΕΠ, οι καθηγητές του Ανοιχτού Πανεπιστημίου θα μείνουν σε αυτή τη δομή. Δεν θα πάνε πουθενά αλλού. Θα συνεχίσουν να κάνουν την ίδια δουλειά. […]
Προχθές οι Κοσμήτορες μου έστειλαν κάποιες προτάσεις αναβάθμισης του ΕΑΠ. Τους το ζήτησα εγώ. Ενάμιση χρόνο περίμεναν για αυτές τις προτάσεις, μου τις στείλανε κυριολεκτικά προχθές και δημόσια δηλώνω για πρώτη φορά ότι θα κάνουμε δεκτές όλες τις προτάσεις στο σύνολό τους για την αναβάθμιση του ΕΑΠ/ ποιο είναι το πρόβλημα δεν μπορώ να καταλάβω. Την ερχόμενη εβδομάδα θα συζητηθεί ένα σχέδιο για τη διοίκηση αυτού του νέου Πανεπιστημίου. Γιατί αυτό το νέο πανεπιστήμιο θα έχει αυτές τις δύο διακριτές αλλά αλληλοσυμπληρούμενες λειτουργίες, γιατί στα τμήματα τα υπόλοιπα θα μπαίνουν τα παιδιά με τις κανονικές διαδικασίες. Αυτό όμως θα χρειαστεί κάποιες σκέψεις για τη διοίκηση, πράγμα που πάντα κάνουμε σε όλες τις περιπτώσεις αυτής της νέας αρχιτεκτονικής, γιατί η ιστορία ενός θεσμού χρειάζεται κάποιες αναπροσαρμογές. Την ερχόμενη εβδομάδα, λοιπό, θα υπάρχει μια τέτοια πρόταση. Ως προς το τι θα γίνει με τα τμήματα των ΤΕΙ, θα ακολουθήσουμε αυτό που έχουμε ακολουθήσει παντού. Προτάσεις από τα κάτω. Αυτό έχουμε κάνει. Το Υπουργείο δεν έχει πάρει ούτε μια πρόταση η οποία δεν έχει έρθει από τα κάτω. Αυτό δεν έχει ξαναγίνει από το 1974 και μετά. Προτάσεις που έρχονται από επιτροπές που τα ίδια τα Ιδρύματα προτείνουν με ακαδημαϊκό χαρακτήρα, γίνεται συζήτηση στις συγκλήτους, χωρίς ούτε ένα Προεδρικό Διάταγμα που δεν θα το πάρει είδηση κανένας, διαδικασίες στη Βουλή με ανοιχτά όλα, και βεβαίως αυτό δημιουργεί πολλές φορές και αντιθέσεις και διαφορετικές απόψεις, διαφορετικές απόψεις που λύνονται και διαφορετικές απόψεις που παραμένουν. Η δημοκρατία αυτά έχει. Και εμείς είμαστε πολύ χαρούμενοι που ολοκληρώνουμε μέχρι το τέλος Μαρτίου που θα ψηφίσουμε στη Βουλή για όλα τα Ιδρύματα της χώρας μας αυτή τη νέα αρχιτεκτονική, και όλο αυτό έγινε –όπως είπε και ένας συνάδελφος από τη δική σας παράταξη- χωρίς να «ανοίξει μύτη». Έγινε χωρίς να ανοίξει μύτη σε αντίθεση με το σχέδιο Αθηνά, ακριβώς γιατί σεβαστήκαμε τις επί της ουσίας από κάτω και ακαδημαϊκές διαδικασίες. Κάναμε λάθη; Είμαι σίγουρος ότι σε ένα χρόνο μπορεί να πούμε ότι εκείνο το πράγμα πρέπει να αλλάξει προς αυτή την κατεύθυνση ή την άλλη. Πάντως, τώρα έχει μια υγιή δυναμική, δώσαμε 150 θέσεις για αυτό το εγχείρημα και στην Σύνοδο Πρυτάνεων θα ανακοινώσουμε τη δημιουργία πολλών περισσότερων θέσεων και χρημάτων».
Το διδακτικό αντικείμενο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας αποτελεί αναμφίβολα, τα τελευταία κυρίως χρόνια, κέντρο του εκπαιδευτικού ενδιαφέροντος για τους φιλολόγους καθώς, οι συνεχείς αλλαγές και προσαρμογές του αναλυτικού προγράμματος στα νέα δεδομένα καθιστούν πρόκληση τη διδακτική προσέγγιση και την εξέταση των μαθητών. Η συνεξέταση της έκθεσης και της λογοτεχνίας στο πλαίσιο αυτό, αποτελούν μία νέα πρόκληση για τον εκπαιδευτικό, καθώς πρέπει αφενός, να κάνει τους μαθητές να αγαπήσουν τη λογοτεχνία και αφετέρου να προσαρμοστούν στα δεδομένα της συνεξέτασης.
Τόσο στο γυμνάσιο όσο και στο λύκειο, αλλά και στις πανελλήνιες εξετάσεις των ΕΠΑΛ, η προετοιμασία των μαθητών αποδεικνύεται πρόκληση, με τους εκπαιδευτικούς να πρέπει να εστιάσουν σε νέα δεδομένα, χρησιμοποιώντας διδακτικές πρακτικές που έχουν ως κέντρο τον μαθητή και την εξέταση. Η συνεξέταση Εκθεσης και Λογοτεχνίας, η οποία έχει ήδη εφαρμοστεί στις Πανελλαδικές εξετάσεις του ΕΠΑΛ, αναμένεται να εφαρμοστεί (εν αναμονή των επίσημων ανακοινώσεων) και στις εξετάσεις του φετινού σχολικού έτους και στο γενικό λύκειο, για αυτό και μέσα από την πάντα φιλόξενη στήλη του www.filologikos-istotopos.grθα προσπαθήσουμε να διερευνήσουμε τον νέο τρόπο εξέτασης.
Τα κείμενα είναι ζωντανοί οργανισμοί
Αρχικά πρέπει να επισημανθεί ότι τα όρια ανάμεσα στα κείμενα δεν είναι πάντα σαφή και ευδιάκριτα. Τα κείμενα είναι ζωντανοί οργανισμοί οι οποίοι αλληλεπιδρούν με τον αναγνώστη. Η συνεξέταση λοιπόν Εκθεσης και Λογοτεχνίας αποτελεί ένα νέο βήμα. Θεωρητικά επιτρέπει την ευρύτερη κατανόηση τόσο των ατομικών, όσο και των πολύπλοκων κοινωνικών φαινομένων. Αυτό δίνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη διδασκαλία. Αναπτύσσονται διαφορετικές δεξιότητες και ο μαθητής μπορεί να ξεδιπλώσει τη φαντασία και την ευαισθησία του.
Το μάθημα της έκθεσης πλέον θα βρίσκεται σε μία κοινή ρότα με εκείνο της λογοτεχνίας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι μαθητές εξοικειώνονται να προσεγγίζουν ένα θέμα έχοντας ως βάση από τη μια ένα κείμενο μη λογοτεχνικό και από την άλλη ένα κείμενο λογοτεχνικό. Η θεματική βάση που είναι κοινή, βοηθά να κατανοήσουμε ότι ένα θέμα μπορούμε να το προσεγγίσουμε από διαφορετικές σκοπιές και με διαφορετικούς τρόπους. Αναπτύσσεται η κριτική ικανότητα και η οξυδέρκεια, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύεται και η πλευρά του λόγου, ως τέχνη.
Η μορφή των εξετάσεων
Σχετικά με την εξέταση του μαθήματος στον κλάδο της Νεοελληνικής Γλώσσας, μεβάση όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι τώρα και εν αναμονή της ψήφισης του νομοσχεδίου, πρέπει να επισημάνουμε ότι οι μαθητές καλούνται να απαντήσουν στα ζητούμενα τριών θεμάτων. Ειδικότερα το πρώτο θέμα αφορά στην ανάγνωση – κατανόηση του κειμένου, με το οποίο ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών να εντοπίζουν και να παρουσιάζουν κάποια από τα παρακάτω στοιχεία: πληροφορίες που περιέχονται στο κείμενο, βασικές ιδέες και επιχειρήματα του συγγραφέα, προβλήματα που θέτει, θέσεις που υποστηρίζει, σχέση του βασικού μηνύματος του κειμένου με τις περιστάσεις επικοινωνίας καθώς και με τους τρόπους και τα μέσα πειθούς που αξιοποιούνται στο κείμενο (με ποικίλες ερωτήσεις ανοικτού και κλειστού τύπου) και να αποδίδουν περιληπτικά μέρος του κειμένου λαμβάνοντας υπόψη συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο.
Το δεύτερο θέμα αφορά στην προσέγγιση της δομής και της γλώσσας του κειμένου, με το οποίο, ανά ερώτημα, ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών είτε να αναγνωρίζουν τη βασική δομή του κειμένου ή τη δομή και τον τρόπο ανάπτυξης μιας παραγράφου, είτε να εντοπίζουν τις διαρθρωτικές λέξεις και φράσεις που βοηθούν στη συνοχή και νοηματική αλληλουχία του κειμένου είτε να αποδίδουν το περιεχόμενο της παραγράφου με πλαγιότιτλους. Ακόμη μπορεί να τους ζητηθεί να μετασχηματίζουν λέξεις ή φράσεις αλλάζοντας τη σύνταξη, το λεξιλόγιο (συνώνυμα ή συνώνυμες φράσεις, αντώνυμα, παράγωγα, σύνθετα κ.λπ.), τα σημεία στίξης, σύμφωνα με συγκεκριμένες περιστάσεις επικοινωνίας, και να σχολιάσουν το επικοινωνιακό αποτέλεσμα, είτε να ερμηνεύσουν λέξεις – φράσεις του κειμένου με βάση τα κειμενικά συμφραζόμενα και το επικοινωνιακό πλαίσιο. Το συγκεκριμένο θέμα μπορεί να αναπτύσσεται σε ερωτήματα, στα οποία η βαθμολογία επιμερίζεται ανάλογα με τη βαρύτητά τους.
Τέλος, το τρίτο θέμα αφορά στην παραγωγή λόγου, με το οποίο ζητείται να συντάξουν δικό τους κείμενο, ενταγμένο σε επικοινωνιακό πλαίσιο σε συνάρτηση με το κείμενο αναφοράς, στο οποίο κρίνουν ή σχολιάζουν σημεία του κειμένου, ανασκευάζουν θέσεις του ή αναπτύσσουν τεκμηριωμένα προσωπικές απόψεις. Το μαθητικό κείμενο αναπτύσσεται με τη μορφή κειμένου επιχειρηματολογίας.
Στον κλάδο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας τώρα, δίνεται αδίδακτο λογοτεχνικό κείμενο το οποίο συνοδεύεται κι αυτό από τρία θέματα. Ειδικότερα το πρώτο θέμα αφορά στην ανάγνωση – κατανόηση του κειμένου, με το οποίο ελέγχεται, ανά ερώτημα, η ικανότητα των μαθητών με ποικίλες ερωτήσεις (ανοικτού και κλειστού τύπου) είτε να εντοπίζουν στο κείμενο πληροφορίες, είτε να αναλύουν κάποιον από τους χαρακτήρες με βάση τα δεδομένα του κειμένου, είτε να επισημαίνουν τα σύμβολα, τις φωνές, τις σιωπές σε ένα ποιητικό ή θεατρικό κείμενο και να παρουσιάζουν με δικά τους λόγια το νόημα που τους δίνουν.
Το δεύτερο θέμα αφορά στην προσέγγιση της γλώσσας του κειμένου, με το οποίο, ανά ερώτημα, ελέγχεται η ικανότητα των μαθητών με ερωτήσεις ποικίλων τύπων είτε να αναγνωρίζουν τα βασικά σημεία οργάνωσης της αφηγηματικής πλοκής ή της ποιητικής γραφής, είτε να εντοπίζουν μέσα στο κείμενο συγκεκριμένους δείκτες που δίνονται και να ερμηνεύουν τη λειτουργία τους ως προς το νόημα και το ύφος είτε να αναγνωρίζουν εκφραστικά μέσα – τρόπους και τη λειτουργία τους ως προς το νόημα και το ύφος του κειμένου.
Τέλος, το τρίτο θέμα αφορά στην ερμηνεία και στην παραγωγή λόγου σε ένα θέμα αναγνωστικής ανταπόκρισης ή δημιουργικού μετασχηματισμού. Ζητείται από τους μαθητές να αξιολογήσουν ιδέες, στάσεις, συμπεριφορές που αναδεικνύονται στο κείμενο, να τις συγκρίνουν με αυτές του σήμερα ή να τις συσχετίσουν με προσωπικές εμπειρίες, βιώματα, συναισθήματα.
Σε κάθε περίπτωση συμπεράσματα ακόμη δεν μπορούμε να βγάλουμε για το αν αυτή η αλλαγή θα λειτουργήσει προς όφελος των μαθητών ή όχι, επειδή όμως τα δεδομένα μεταβάλλονται διαρκώς, οφείλουμε να είμαστε απόλυτα ενημερωμένοι και προετοιμασμένοι για τη νέα αυτή μορφή συνεξέτασης των δύο αυτών μαθημάτων που αναμένεται να εγκαινιαστεί και στις Πανελλήνιες των Ενιαίων Λυκείων του σχολικού έτους 2019 – 2020 σύμφωνα με τις εξαγγελίες του υπουργείου Παιδείας. Εν αναμονή πάντα των επίσημων ανακοινώσεων…
