Μόνιμες Στήλες

Όταν καταθέτει κανείς τους συλλογισμούς κι ακουμπά τις απόψεις του στο χαρτί, όταν απευθύνεται σε ευρύ κοινό κι άπτεται κοινωνικών φαινομένων, όταν ομιλεί γι’ ανθρώπους, χρειάζονται λεπτοί χειρισμοί στη γλωσσική έκφραση, λείανση του ύφους κι όχι φραστικά πυροτεχνήματα, ρητορισμοί, κοντόφθαλμες οπτικές και διδακτισμός.

Για να κατανοήσουμε πλήρως την αρχαιοελληνική τραγωδία, πρέπει να έχουμε αντίληψη για τα βασικά δομικά της συστατικά και την ιστορία τους. Συνεπώς, η διερεύνηση της καταγωγής της τραγωδίας, έστω και αν δεν μπορεί να καταλήξει σε απολύτως ασφαλή συμπεράσματα (είναι πολλά τα κενά στις γνώσεις μας), αποτελεί απαραίτητο κεφάλαιο σε κάθε εισαγωγή στο είδος.

Ρωγμές ανελέητες του χρόνου, τοίχοι που ξερνούν σοβάδες αποκαλύπτοντας κομψά κόκκινα τούβλα, χειροποίητα, μετά από χρόνια εγκλεισμού στη στέρεη βάση τους. Δοκάρια σκελετοί τρίζουν ,σιδεριές κι εξώστες μετεωρίζονται στο κενό, περίτεχνα κάγκελα σε οξείδωση κάποτε στόλιζαν την πρόσοψη. Τα παντζούρια ξεφλουδίστηκαν από ήλιο και βροχή, σκέβρωσαν οι γρίλιες, στόματα γεροντικά, ξεδοντιασμένα.

arstle8Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΚΑΙ Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ Εξαιτίας και της σχολικής μας παιδείας μάθαμε να θεωρούμε τον Αριστοτέλη ως τον βασικό, αν όχι τον απόλυτο, οδηγό για την κατανόηση του αρχαίου ελληνικού θεατρικού φαινομένου. Σήμερα οι φιλόλογοι αποδομούν τις προσεγγίσεις του Σταγειρίτη – και όχι αδίκως. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ποιητικήείναι προϊόν επισταμένης επιστημονικής έρευνας· φέρει όμως και τη σφραγίδα των εμμονών του Αριστοτέλη και κυρίως παλινδρομεί ανάμεσα στην περιγραφή (τι συμβαίνει) και στην υπόδειξη (τι θα έπρεπε να συμβαίνει).

Ο Αριστοτέλης διαχωρίζει τις δομικές μονάδες της τραγωδίας σε δύο κατηγορίες: Τα ΚΑΤΑ ΠΟΣΟΝ ΜΕΡΗ: δηλαδή τις εξωτερικές ενότητες στις οποίες διαιρείται και βάση των οποίων οργανώνεται η δράση. Τα ΚΑΤΑ ΠΟΙΟΝ ΜΕΡΗ: τα εσωτερικότερα δομικά υλικά πάνω στα οποία κτίζεται από τη μια ο τραγικός λόγος, από την άλλη η παράσταση γενικότερα.

«Όπου καίνε βιβλία, στο τέλος καίνε και ανθρώπους», Χάινριχ Χάινε, Γερμανός συγγραφέας και ποιητής. «Εκεί που ανοίγει ένα σχολείο, κλείνει μια φυλακή», Βίκτωρ Ουγκώ, Γάλλος συγγραφέας. «Αν οι Έλληνες αποκτήσουν μόρφωση και ενότητα, αλίμονό μας», Ουίνστον Τσώρτσιλ, Βρετανός πρωθυπουργός. Στην Ελλάδα των δυσχερών ημερών μας, που η πλειοψηφία των προβληματισμένων καταφεύγει, στην καλύτερη περίπτωση, σε ψυχιατρική αγωγή και στη χειρότερη σε διάπραξη κτηνωδιών, η μελέτη βιβλίων, διόλου θεραπευτική και λυτρωτική θεωρείται, για την πλειοψηφία των προβληματικών κι όχι προβληματισμένων. Αν δεν ήταν προβληματικοί εξάλλου, δε θα ασθενούσαν ψυχή τε και πνεύματι, εγκλωβισμένοι στις εμμονικές υποδείξεις και επαναλήψεις του μικρού τους μυαλού.