Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Πρότυπα νέων (Κριτήριο αξιολόγησης)

Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Πρότυπα νέων (Κριτήριο αξιολόγησης)

Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο

Σχολείο και Ζωή

Το (διασκευασμένο) απόσπασμα αντλήθηκε από το κείμενο του Μίλτου Κουντουρά «Σχολείο και ζωή (εκπαιδευτικός δημοτικισμός)», το οποίο είναι αναρτημένο στον ιστότοπο http://ebooks.edu.gr/.

 

[…] Η νέα γενεά έχει μέσα της όλα τα στοιχεία για την ωραία της εξέλιξη, έχει την ορμή και τη δύναμη, έχει μ’ ένα λόγο τη βούληση για την αυτοδημιουργία της. Οι τάσεις και η θέλησή της είναι συνεπείς με την εποχή της, γιατί η εποχή της έχει δράση και κίνηση, και τα νιάτα άλλο δεν είναι κι αυτά παρά δράση και κίνηση.

Άλλο δε θέλουν λοιπόν τα νιάτα αυτά παρά ελευθερία ενέργειας προς τα ιδανικά που ζουν και υπάρχουν μέσα τους, ελευθερία που ξέρει πάντα να υποτάσσεται στις πανίσχυρες αυθεντίες των ιδανικών τους αυτών, κι ουδέποτε στις αυθεντίες που κ’ εμείς οι ίδιοι πια δεν τις πιστεύουμε. Τότε μόνο τα νιάτα αυτά θα ζουν αρμονικά με τον εαυτό τους, και η ελευθερία τους δε θα πέφτει σε βλαβερή αναρχία, και η απόδοσή τους θα είναι πράγματι δημιουργική. Αντ’ αυτών όμωςο δάσκαλος παρουσιάζει στο παιδί μια ψυχή περιτυλιγμένη σαν τις μούμιες σε χίλιους παλαιικούς παπύρους, την ψυχή εκείνη που είπα παραπάνω ότι βρίσκεται σε αντίφαση με τη σύγχρονη σκέψη και ζωή, επομένως βρίσκεται σε αντίφαση και με την ψυχή της σημερινής νιότης, και δημιουργεί ένα σχολείο θεατρισμού και υποκρισίας.

Κ’ εδώ έγκειται η μεγαλύτερη τραγωδία της σημερινής εκπαιδεύσεώς μας. Στάση και σκέψη του δασκάλου προς το παιδί, οργάνωση και πρόγραμμα, τρόπος διδασκαλίας και σχολική ζωή είναι γεμάτα από παλαιικό ακόμα διδασκαλισμό και υποκρισία. Δάσκαλος και παιδιά άλλο δεν είναι παρά θεατρίνοι. Θεατρίνοι μιας κωμωδίας που κι ο ένας κι ο άλλος έμαθαν και μαθαίνουν κάθε μέρα αριστοτεχνικά να την παίζουν. Ο ένας γελά τον άλλο και μένουν κ’ οι δύο τόσο ευχαριστημένοι όσο επιτηδειότερα[1] παίξουν την κωμωδίαν αυτή.

Και δάσκαλο λέγοντας δεν εννοώ μονάχα τον επαγγελματία δάσκαλο. Εννοώ και τον γονιό και τον εκπαιδευτικό σύμβουλο και τον καθηγητή του πανεπιστημίου και το κράτος, που τους έχει από πολλού διαποτίσει η ψυχή του παλιού δασκάλου, και όλους εκείνους που από τις σκέψεις ή τις πράξεις τους λείπει το νόημα της ζωής.

Μέσα στην αλληλοσύγκρουση αυτή αξιών, διδαγμάτων, δειγματισμών, τιμωριών, εξετάσεων, παιδικού φόβου και εφηβικής ορμής, τι να σου κάμει ο μαθητής που με βάση τις φυσικές ιδιότητες του ζητά με ολάνοιχτα τα μάτια της ψυχής του την οριστική φόρμα του; Η ελεύθερη σκέψη του καταπνίγεται μόλις ζητήσει να εκδηλωθεί. Οι υποψίες των μεγάλων τον βαραίνουν απ’ όλες τις μεριές. Η υποσυνείδητη ζωή του βλέπει, και το νιώθει αυτό καλύτερα κι από μας τους μεγάλους, ότι μια υποκριτική αντίφαση υπάρχει μεταξύ των όσων λέγονται και των όσων γίνονται στη ζωή μας, και την αντίφαση αυτή δεν του επιτρέπεται να τη θίξει ή να την επικρίνει. Οφείλει να πιστέψει τη θέληση όλων αυτών των παιδαγωγών, έως ότου σχηματιστεί και σ’ αυτόν η παρδαλή ατομικότητα του ηλικιωμένου, για να επαναλάβει κι αυτός τις ίδιες αδικίες στην ερχόμενη γενεά.

Ύστερ’ απ’ όλον αυτόν τον αέρα της υποκρισίας που διαπνέει πέρα ως πέρα τις ψυχές και την εκπαίδευσή μας, πώς είναι δυνατό ν’ ανοιχτεί η ψυχή του εφήβου προς ελεύθερη και ειλικρινή δράση και μάθηση; […] Πώς είναι δυνατόν πια έτσι να κινήσουμε προς τα εμπρός και προς εξέλιξη τις πλούσιες δημιουργικές δυνάμεις που κρύβονται μέσα σε κάθε παιδί;

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

Α1. α) Ποια είναι, σύμφωνα με τον συγγραφέα, η βασική αντίφαση που χαρακτηρίζει τη στάση των ενηλίκων και του εκπαιδευτικού συστήματος απέναντι στη νέα γενιά;

 

β) Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως Σωστές (Σ) ή Λανθασμένες (Λ) σύμφωνα με το περιεχόμενο του αποσπάσματος.

1. Η νέα γενιά, σύμφωνα με το κείμενο, διαθέτει δύναμη και θέληση για δημιουργία και εξέλιξη.
2. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι το εκπαιδευτικό σύστημα ανταποκρίνεται πλήρως στις ανάγκες και το πνεύμα της σύγχρονης νεολαίας.
3. Στο κείμενο τονίζεται ότι η εκπαίδευση συχνά χαρακτηρίζεται από υποκρισία και παλαιικές αντιλήψεις.
4. Ο όρος «δάσκαλος» στο κείμενο αναφέρεται αποκλειστικά στον επαγγελματία εκπαιδευτικό του σχολείου.
5. Ο μαθητής στο υπάρχον εκπαιδευτικό περιβάλλον μπορεί να εκφράζει ελεύθερα τη σκέψη και την κριτική του.

 

Μονάδες 15

 

2^η δραστηριότητα

Α2. α) γιατί, όμως, επομένως, ή, Ύστερ’. Τι δηλώνουν οι παραπάνω λέξεις που συμβάλλουν στη συνοχή του κειμένου;

 

β) Να γράψετε ένα συνώνυμο για κάθε μία από τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου: συνεπείς πανίσχυρες βλαβερή γεμάτα επικρίνει

 

γ) Να μετασχηματίσετε την περίοδο του λόγου «Η ελεύθερη σκέψη του καταπνίγεται μόλις ζητήσει να εκδηλωθεί.» κάνοντας τις αναγκαίες αλλαγές, έτσι ώστε το ύφος του κειμένου από τυπικό και απρόσωπο να γίνει πιο άμεσο και οικείο σαν να απευθύνεται η συγγραφέας προσωπικά στους γονείς. (Μπορείτε να αλλάξετε ρηματικά πρόσωπα, λέξεις, εγκλίσεις).

Μονάδες 15

 

 

3^η δραστηριότητα

Α3. Ο συντάκτης του κειμένου προσεγγίζει κριτικά την εκπαίδευση της εποχής του. Θεωρείς ότι τα χαρακτηριστικά των δασκάλων και γενικότερα των ενηλίκων -που αποτελούν πρότυπα για τους νέους- τα οποία επισημαίνει αποτελούν αποκλειστικά στοιχεία του παρελθόντος ή ισχύουν ακόμη και σήμερα σε ένα βαθμό; Σε προφορική εισήγηση (200-250 λέξεων) που απευθύνεις στους συμμαθητές και στις συμμαθήτριές σου, να απαντήσεις στο παραπάνω ερώτημα και να παραθέσεις τα στοιχεία που, κατά τη γνώμη σου, πρέπει να διαπνέουν τις σχέσεις μαθητών και δασκάλων.

Μονάδες 20

 

Β. Λογοτεχνικό κείμενο

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΝΔΥΛΑΚΗΣ (1861-1920)

Όταν ήμουν δάσκαλος (απόσπασμα)

Το απόσπασμα από το ομώνυμο διήγημα του Ιωάννη Κονδυλάκη που γράφτηκε το 1916 προέρχεται από το βιβλίο «Όταν ήμουν δάσκαλος και άλλα διηγήματα» (εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1988).

 

– … Δεν είμαι από τους δασκάλους τους οποίους εγνωρίσατε μέχρι τούδε[2]. Θέλω να γίνω φίλος σας και όχι τύραννος, να σας φανώ ωφέλιμος και όχι να σας κάμω δειλούς και ταπεινούς· να με σέβεσθε και να με αγαπάτε και όχι να με τρέμετε. Μερικοί από σας άλλως τε κοντεύει να έχετε την ηλικίαν μου. Έως χθες ήμουν και εγώ μαθητής και δεν επιθυμώ να με μισήσετε, όπως εμίσησα εγώ μερικούς από τους δασκάλους μου. Δεν θ’ απαιτώ να μαθαίνετε μεγάλα πράγματα, τα οποία να μη σας αφήνουν καιρόν να παίζετε, ως απαιτεί η ηλικία σας. Αλλά τα ολίγα αυτά εννοώ να τα μαθαίνετε καλά. Φρονώ[3]ότι με το γλυκύ θα κάμωμεν καλύτερα την εργασίαν μας, ενώ οι άλλοι δασκάλοι νομίζουν απαραίτητον το ξύλον και τας ύβρεις. Σας παρακαλώ, μη με αναγκάσετε να πιστεύσω ότι έχω άδικον και ότι έχουν δίκαιον οι άλλοι δασκάλοι.

            Οι μαθηταί μου ήκουσαν τους λόγους μου με έκπληξιν, ήτις επί τέλους μετεβλήθη εις ακτινοβόλημα χαράς.

– Λοιπόν είσθε σύμφωνοι; τους ηρώτησα.

– Σύμφωνοι, απήντησαν.

            Και ετήρησαν την υπόσχεσίν των, όπως ετήρησα και εγώ την ιδικήν μου.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

Β1. Ποια στάση θέλει να κρατήσει ο δάσκαλος απέναντι στους μαθητές του και σε τι διαφέρει από τους άλλους δασκάλους;

Μονάδες 15

2^η δραστηριότητα

α) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου μία μεταφορά και μια αντίθεση.

 

β) Να αναφερθείτε στο είδος του αφηγητή της ιστορίας (χαρακτηρισμός, ρηματικό πρόσωπο, εστίαση)

Μονάδες 15

 

3^η δραστηριότητα

 

Β3. Ποιους στόχους έχει θέσει ο δάσκαλος για τη σχέση με τους μαθητές του; Ποιον από τους στόχους αυτούς θεωρείς σημαντικότερο και για ποιους λόγους; Να καταγράψεις την απάντηση σου σε ένα κείμενο 100-150 λέξεων.

 

Μονάδες 20

[1] πιο επιτυχημένα, επιδέξια

[2] τώρα

[3]πιστεύω

«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».

Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok