Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Η διατροφή μας επηρεάζει τη βιωσιμότητα του πλανήτη(Κριτήριο αξιολόγησης)

Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Η διατροφή μας επηρεάζει τη βιωσιμότητα του πλανήτη(Κριτήριο αξιολόγησης)

Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο

Και όμως, η διατροφή μας επηρεάζει τη βιωσιμότητα του πλανήτη

Το κείμενο είναι άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πρώτο θέμα» στις 30 – 10 – 2020 από τη δημοσιογραφική ομάδα της εφημερίδας. (Συντομευμένο).

Όλοι πιστεύουμε ότι επιλέγουμε την διατροφή μας μέσα από μια μεγάλη ποικιλία τροφών που υπάρχουν. Στην πραγματικότητα όμως, σύμφωνα με τους ειδικούς του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (Food and Agriculture Organization, FAO[1]), η διατροφική μας ποικιλομορφία είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Οι συνέπειες μιας μονότονης διατροφής δεν αφορούν μόνο την ανία στο καθημερινό τραπέζι αλλά έχουν δυσάρεστα αποτελέσματα και για την προσωπική μας υγεία και την βιωσιμότητα του πλανήτη.

Ο παγκόσμιος πληθυσμός βασίζεται σε έναν εκπληκτικά μικρό αριθμό τροφίμων για τη βασική του διατροφή. Οι επιστήμονες του FAO αναφέρουν ότι το 75% της παγκόσμιας προσφοράς τροφίμων προέρχεται από μόλις δώδεκα φυτικές καλλιέργειες και πέντε ζωικά είδη, ενώ υπάρχουν περισσότερα από 20.000 γνωστά είδη βρώσιμων φυτών παγκοσμίως.

Οι επιπτώσεις στην υγεία: Η έλλειψη διατροφικής ποικιλομορφίας καθιστά πιο δύσκολη τη λήψη όλων των θρεπτικών συστατικών, των βιταμινών και των μετάλλων που χρειαζόμαστε.

Οι επιπτώσεις στον πλανήτη: Οι μονοκαλλιέργειες (συνεχόμενες συγκομιδές μιας και μόνο καλλιέργειας) και η υπερβολική εξάρτησή μας από ζωικής προέλευσης τροφές, αποτελούν απειλή για την επισιτιστική ασφάλεια. Οι μονοκαλλιέργειες εξαντλούν τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους και το καθιστούν ευάλωτο στα παράσιτα και τους παθογόνους οργανισμούς. Αυτό οδηγεί σε εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, που μπορεί να έχουν καταστροφικές συνέπειες στην άγρια ζωή και να μολύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα. Πολλά είδη πουλιών, ζώων και άγριων φυτών δεν μπορούν να ευημερήσουν σε υποβαθμισμένης βιοποικιλότητας περιοχές. Η έκθεση Living Planet[2]της WWF, που δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 2018, διαπίστωσε ότι οι πληθυσμοί άγριων ζώων έχουν μειωθεί κατά 60% παγκοσμίως σε λιγότερο από 50 χρόνια.

Η δε υπερβολική εξάρτηση από ζωικής προέλευσης πρωτεΐνες ασκεί περαιτέρω πιέσεις στο περιβάλλον. Η ζωική παραγωγή, ως ανθρώπινη δραστηριότητα, ευθύνεται για το 9%-30% των εκπεμπόμενων στην ατμόσφαιρα αερίων ρύπων (ανάλογα με το αέριο), που συμβάλλουν στη δημιουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου.

Υπάρχουν τροφές που βοηθούν τον οργανισμό μας με θρεπτικά στοιχεία και ταυτόχρονα προάγουν την αειφορία της Γης. Μεγάλη εταιρεία παραγωγής τροφίμων σε συνεργασία με τη WWF και το Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, εκπόνησαν μια μελέτη, που αφορά τις 50 τροφές του μέλλοντος που πρέπει να εισάγουμε στο διαιτολόγιό μας για να ανατρέψουμε τα δεδομένα.

Η έκθεση σημειώνει τρεις βασικές αλλαγές που πρέπει να κάνουμε στο παγκόσμιο σύστημα διατροφής για να βοηθήσουμε τους εαυτούς μας και τον πλανήτη:

1. Μεγαλύτερη ποικιλία και μεγαλύτερη ποσότητα λαχανικών
2. Περισσότερες φυτικές πηγές πρωτεΐνης αντί κρέατος, πουλερικών, γαλακτοκομικών προϊόντων και ψαριών
3. Μεγαλύτερη ποικιλία σε είδη δημητριακών και άλλων πηγών υδατανθράκων

[…] Πολλές από τις προτεινόμενες τροφές έχουν υψηλότερες αποδόσεις ως καλλιέργειες, εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις ολοένα και περισσότερο μεταβαλλόμενες καιρικές και περιβαλλοντικές συνθήκες και οι περισσότερες περιέχουν σημαντικά ποσοστά χρήσιμων θρεπτικών ουσιών. […]

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης, σε παγκόσμια προβλήματα, που δημιουργούνται σε φτωχές γεωγραφικές περιοχές του πλανήτη, από την κλιματική αλλαγή και τον υπερπληθυσμό.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

Α1. α) Γιατί το κείμενο χαρακτηρίζει τη διατροφική μας ποικιλομορφία ως «εξαιρετικά περιορισμένη», παρά την αντίθετη πεποίθηση που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι;

β) Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως Σωστές (Σ) ή Λανθασμένες (Λ), με βάση το περιεχόμενο του κειμένου:

1. Σύμφωνα με τους ειδικούς του FAO, η διατροφική ποικιλομορφία των ανθρώπων σήμερα είναι εξαιρετικά μεγάλη.
2. Το 75% της παγκόσμιας προσφοράς τροφίμων βασίζεται σε μόλις 12 φυτικές καλλιέργειες και 5 ζωικά είδη.
3. Η έλλειψη ποικιλίας στη διατροφή δυσκολεύει τον οργανισμό να προσλάβει όλες τις απαραίτητες βιταμίνες και μέταλλα.
4. Οι μονοκαλλιέργειες συμβάλλουν στην ενδυνάμωση του εδάφους και το προστατεύουν από παράσιτα.
5. Η ζωική παραγωγή ευθύνεται για ένα ποσοστό από 9% έως 30% των αερίων ρύπων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Μονάδες 15

 

2^η δραστηριότητα

Α2. α) Ο συντάκτης του κειμένου προσπαθεί να πείσει τους αναγνώστες κάνοντας επίκληση στη λογική. Να βρείτε δύο μέσα πειθούς που να το επιβεβαιώνουν.

β) υπερβολική, αειφορία, εκπεμπόμενων: από το δεύτερο συνθετικό των παραπάνω λέξεων να γράψετε δύο νέες λέξεις, μία απλή και μία σύνθετη.

γ) Να γράψετε ένα συνώνυμο για κάθε μία από τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου: πιστεύουμε, βασίζεται, έχουν μειωθεί, συμβάλλουν, πρέπει.

δ) Η δε υπερβολική εξάρτηση από ζωικής προέλευσης πρωτεΐνες ασκεί περαιτέρω πιέσεις στο περιβάλλον.

1. Στην πιο πάνω πρόταση η σύνταξη είναι ενεργητική ή παθητική;
2. Να μετατρέψετε την πιο πάνω πρόταση στην αντίθετη συντακτική μορφή.

 

Μονάδες 15

 

3^η δραστηριότητα

Α3. Υπόθεσε ότι διαβάζοντας αυτό το άρθρο προβληματίζεσαι και γράφεις ένα δικό σου άρθρο που θα δημοσιευθεί στην σχολική σας εφημερίδα (200-250 λέξεων) στο οποίο θα ενημερώνεις τους συμμαθητές σου για τους κινδύνους που απειλούν τον πλανήτη από το μοντέλο διατροφής που ακολουθείται στην παγκόσμια κοινότητα τα τελευταία χρόνια, καθώς και τους τρόπους με τους οποίους ο καθένας μας μπορεί, αλλάζοντας τις διατροφικές του συνήθειες, να προστατέψει τον πλανήτη.

Μονάδες 20

 

Β. Λογοτεχνικό κείμενο

ΜΑΡΙΑ ΙΟΡΔΑΝΙΔΟΥ [Λωξάνδρα]

Το κείμενο προέρχεται από το μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου  «Λωξάνδρα»»  1979, εκδ. Εστία.

Το σπιτικό της η Λωξάντρα το θεμέλιωσε στο Μακροχώρι – ένα προάστιο ανάμεσα στον Άι-Στέφανο και στο Επταπύργιο, πάνω στα γαλανά νερά της Προποντίδας. Κάθε πρωί σαν άνοιγε το παράθυρό της και αντίκριζε το πέλαγος έλεγε: “Ωχ! Δόξα σοι ο Θεός!” και ρουφούσε με τα μεγάλα ρουθούνια της τη θαλασσινή αρμύρα ηδονικά, λες και ρουφούσε όλο τον πλούτο που κρύβει μέσα της εκείνη η ωραία θάλασσα: τα λαυράκια, τα μερτζάνια[3], τους στακούς, τα στρείδια…

«Ωχ! Δόξα σοι ο Θεός! Σήμερα τι να ψήσω!» Δηλαδή τι να πρωτοψήσει ήθελε να πει. Να πάρει μεγάλα μύδια να τα κάνει τσακιστά, ή να πάρει μικρότερα για να τα κάνει αχνιστά ή πλακί ή τηγανητά με σκορδαλιά ή καλύτερα να τα κάνει με το ρύζι – σαλμαδάκι[4]…

Η μέρα της άρχιζε με τον καφέ του Δημητρού που τον έψηνε πάντα μόνη της, γιατί, σαν τις μαχαρανές, η Λωξάντρα πίστευε πως απ’ το χέρι της γυναίκας του ο άντρας πρέπει να τρώει και να πίνει. Ύστερα τον βοηθούσε να ντυθεί, τον φιλούσε, τον σταύρωνε και κατέβαινε μαζί του τη σκάλα την πλατιά, που ένωνε τα δυο της μπράτσα στο πλατύσκαλο για να σε κατεβάσει απαλά στη μεγάλη μαρμαροστρωμένη αυλή που είχε κατάντικρα την ξώπορτα. Δεξιά ήταν η τραπεζαρία. Αριστερά ήταν το σαλόνι και δίπλα ήταν το χαμηλό ονταδάκι[5] της νοικοκυράς. Η “κόχη” της. Εκεί που ήταν ο πλατύς σοφάς, πέρα για πέρα απ’ τη μιαν άκρη της κάμαρας ως την άλλη, και τα μεγάλα γιούκια[6] όπου η νοικοκυρά έκρυβε το καλαθάκι με τις νταντέλες που έπλεκε, το κουτί με τις καλτσοβελόνε και το μπόγο με τα λουτρικάκαι τους άλλους χίλιους και ένα μπόγους της καλής νοικοκυράς.

Κάτω από τη σκάλα ήταν η πόρτα που οδηγούσε στην υπόγεια κουζίνα. Στο καθαυτό βασίλειο της Λωξάντρας. Στο σκοτεινό μα πολυαγαπημένο αυτόν Άδη με τα μεγάλα φουρνέλα του και τις φουφούδες και τις μασιές και τα μυγιαστήρια και τους μπαλτάδες του κιμά[…].

«Πώς τη βλέπεις τη γυναίκα σου ύστερα από ένα καλομαγειρεμένο φαγητό και πώς τη βλέπεις όταν έρχεσαι κουρασμένος στο σπίτι σου να φας και βρίσκεις σούπα του μπακάλη, κονσέρβα και σάλτσα μποτιλιαρισμένη; Καλοτάισε τον άντρα σου, αν θέλεις να έχεις άντρα. Βάλε μπόλικο κρεμμύδι στο γιαλαντζί ντολμά για να κάνεις το ντολμά νόστιμο, όμως ρίξε μέσα και δυόσμο για να τον κάνεις χωνευτικό. Το λάδι μην το λυπάσαι στο λαδερό, γιατί η λαϊκή παροιμία λέει: “Φάε λάδι και έλα βράδυ”. Οι Ευρωπαίοι λένε πως οι ανατολίτισσες είναι αντροχωρίστρες. Δεν είναι αντροχωρίστρες οι ανατολίτισσες, είναι καλοφαγούδες, γι’ αυτό οι ξένοι σαν έρθουν στην Ανατολή δεν τους κάνει πια καρδιά να φύγουν. Και σπιτικό που ο ακρογωνιαίος λίθος δεν είναι κάτω από την κουζίνα, δεν θεμελιώνεται καλά».[…]

 

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

Β1. Πώς η Λωξάντρα ανατρέπει τα στερεότυπα των Ευρωπαίων για τις γυναίκες της Ανατολής;

Μονάδες 15

 

2^η δραστηριότητα

Β2. α) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου μία μεταφορά, ένα ασύνδετο και μία παρομοίωση.

 

β) Να αναφερθείτε στο είδος του αφηγητή της ιστορίας (χαρακτηρισμός, ρηματικό πρόσωπο, εστίαση)

Μονάδες 15

 

3^η δραστηριότητα

 

Β3. Να ερμηνεύσεις με στοιχεία από το κείμενο ποιο ρόλο παίζει η διατροφή και η επιλογή των φαγητών στη ζωή και στις διαπροσωπικές σχέσεις της κεντρικής ηρωίδας. Ταυτίζεσαι με τη θέση της; Να αναπτύξεις τις απόψεις σου σ’ ένα κείμενο 100 – 150 λέξεων.

Μονάδες 20

[1] Οργανισμός διατροφής και γεωργίας

[2] Ζωντανός πλανήτης

[3] μερτζάνια = είδος ψαριού, λυθρίνια

[4] σαλμαδάκι = ντολμαδάκια

[5] Ονταδάκι =μικρό δωμάτιο

[6] γιούκια = στοίβες από ρούχα και σεντόνια

 

«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».

Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok