Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία Α´ Λυκείου: Γλωσσομάθεια-“Γιατί είναι εύκολο να μάθω ξένες γλώσσες;” (Κριτήριο Αξιολόγησης)

Κείμενο 1

Γιατί είναι εύκολο να μάθω ξένες γλώσσες;

Άρθρο της Φύλλις Γαβριηλίδου που δημοσιεύτηκε στην ηλεκτρονική εφημερίδα Huffpost  στις 2/3/2019 (διασκευή).

 

Γνωρίζετε ότι κάθε επιπλέον ξένη γλώσσα που μιλάμε έχει τη δυνατότητα να αυξήσει το εισόδημά μας κατά τουλάχιστον 2% σε ετήσια βάση; Αυτό το επιχείρημα από μόνο του είναι ικανό να μας πείσει να προσπαθήσουμε να μάθουμε ξένες γλώσσες, έστω κι αν μια ζωή πιστεύαμε πως είναι δύσκολο ή πως δεν μπορούμε να τα καταφέρουμε.

[…] Ο άνθρωπος μαθαίνει ξένες γλώσσες όπως και τη μητρική του γλώσσα. Η κλασική εκπαίδευση, όμως, πηγαίνει ενάντια σε αυτό. Προσπαθούμε να μάθουμε γλωσσικές γνώσεις μέσα από ατελείωτες λίστες λεξιλογίου, αμέτρητες ασκήσεις γραμματικής και κάνουμε ελάχιστη πρακτική εξάσκηση πάνω στον επικοινωνιακό χαρακτήρα της γλώσσας. Η γλώσσα, όμως, είναι σαν ζωντανός οργανισμός και οφείλουμε να μάθουμε να τον αντιμετωπίζουμε ως τέτοιο. Το να μαθαίνουμε κανόνες ή απλά λέξεις ασύνδετες μεταξύ τους δεν μπορεί να φέρει αποτελέσματα, γιατί πολύ απλά το μυαλό δε μπορεί να βγάλει νόημα από όλα αυτά. Τουλάχιστον, όχι εύκολα. Αντιθέτως, κάποιος οδηγείται στο να κατακτήσει μια γλώσσα, όταν έχει την ευκαιρία να συνδέσει το παλιό με το καινούργιο, να συλλέξει και να αναγνωρίσει μοτίβα, να εξασκηθεί και να κάνει λάθη, πολλά λάθη, να μάθει από αυτά και να πάει παρακάτω.

[…] Πώς όμως μαθαίνουμε γλώσσες; Κάθε φορά που το μυαλό εκτίθεται στη γλώσσα συγκεντρώνει υλικό, παραδείγματα και μοτίβα. Σιγά σιγά, και με την προϋπόθεση πως δουλεύουμε σωστά, αρχίζει να οργανώνει όλο αυτό το υλικό σε “κουτάκια”. Αναγνωρίζει λεξιλογικές, συντακτικές και γραμματικές δομές και τις κατηγοριοποιεί. Έτσι αρχίζει να βγάζει νόημα από το αρχικό χάος. Άλλωστε, ο στόχος του εγκεφάλου είναι η προστασία και η επιβίωσή μας. Προσπαθεί να βγάλει νόημα από οτιδήποτε μπορεί να αντιλαμβάνεται ως ξένο ή ως απειλή, έτσι ώστε να επαναφέρει την τάξη και την ασφάλεια στη ζωή μας. Όταν πια έχει κατηγοριοποιήσει κάτι επαρκώς, το μυαλό είναι σε θέση να το συστηματοποιήσει – πράγμα που πρακτικά σημαίνει να κάνει χρήση αυτού. Από αυτήν τη χρήση, που μπορεί να μην είναι πάντα σωστή, συγκεντρώνει και πάλι όσα λάθη γίνονται και τα ξανακατηγοριοποιεί βρίσκοντας το σωστό. Αυτό σημαίνει συνειδητή εξάσκηση.

Με το να τα κάνετε όλα αυτά συνειδητά και να καλλιεργήσετε έτσι το γλωσσικό σας ένστικτο, μπορείτε μέσα σε λίγους μήνες να καλλιεργήσετε τις δεξιότητες ενός πολύγλωσσου και να αυξήσετε την αξία του βιογραφικού σας, καθώς και τις πιθανότητες να βρείτε εκείνη τη δουλειά που πάντα ονειρευόσασταν ή να κάνετε το μεταπτυχιακό των ονείρων σας.[…]

 

Κείμενο 2

Η μεγάλη Χίμαιρα

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα Η μεγάλη χίμαιρα του πεζογράφου Μιχάλη Καραγάτση (1908-1960), εκδ. Εστία, 2002.

 

[…] Την παραμονή των Χριστουγέννων ήρθε ο Μηνάς. Θα έμενε ως του Αϊ Γιαννιού, να περάσει τις γιορτές με τους δικούς του.

Από μια βδομάδα πρωτύτερα, η Ρεΐζαινα ετοιμαζόταν να δεχτεί το μικρό της γιο. Τακτοποίησε τη βορεινή κρεβατοκάμαρα με ανήσυχη φροντίδα. Σημείωσε σ’  ένα χαρτί όλα τα φαγητά και τα γλυκά που του άρεσαν. Κατέβηκε στη Σύρα, να ψωνίσει η ίδια όλα τα υλικά που θα της επέτρεπαν να ικανοποιήσει τις γαστριμαργικές επιθυμίες του.  Κι όταν όλα ετοιμάσθηκαν, έβγαλε απ’ το σεντούκι το καλό ταφταδένιο  φόρεμά της. Το σιδέρωσε προσεκτικά, το φόρεσε· και περίμενε ανυπόμονα τον ερχομό του βαποριού.

Στις πέντε το απόγεμα κατέβηκαν στη Σύρα, κάθισαν σε μια μπυραρία της προκυμαίας και περίμεναν πότε θα φανεί το βαπόρι. Ο καιρός ήταν κακός· φυσούσε Νοτιάς δυνατός κι έβρεχε. Η συνομιλία προχωρούσε δύσκολα, γιατί τα ελληνικά της Μαρίνας ήταν ακόμη αδύνατα. Μα η Ρεΐζαινα είχε το μυαλό της αλλού, δεν παρακολουθούσε. Έτσι, δίχως να το καταλάβουν, ο Γιάννης κι η Μαρίνα συνέχιζαν να μιλούν γαλλικά.

Κατά τις έξι φάνηκε να ’ρχεται το βαπόρι. Χωρίς να περιμένουν την αγκυροβολία και τη μανούβρα, πήγαν στον ντόκο[1]. Η βροχή τους μούσκευε. Κοιτούσαν στο συνωστισμό του καταστρώματος να ξεχωρίσουν το Μηνά. Πρώτη τον είδε η Ρεΐζαινα. […]

Ο Μηνάς φιλάει πρώτα το χέρι της μητέρας του, με σεβασμό βαθύ. Εκείνη, με κίνηση σπασμωδική τον αγκαλιάζει, τον σφίγγει πάνω στο κοκκαλιάρικο στήθος της, ρουφάει τη δροσιά του νεανικού προσώπου με τα φλογερά χείλια της. «Πώς τον αγαπάει!» στοχάζεται η Μαρίνα. «Μα το φαινόμενο είναι ξεχωριστό; Ή μήπως αντιπροσωπεύει μια γενικότερη ελληνική πραγματικότητα; Σε τούτο το λαό ο δεσμός του αίματος εξακολουθεί πάντοτε να είναι τρομακτικά ιερός, όπως άλλοτε. […]

Τώρα, ο Μηνάς και ο Γιάννης αγκαλιάζονται, φιλιούνται. Σαν άντρες, προσπαθούν να δώσουν συγκρατημένη τυπικότητα στις εκδηλώσεις τους. Πίσω όμως από την προσπάθεια, η αγάπη δεν μπορεί να κρυφτεί. […]

 

ΘΕΜΑΤΑ

 

ΘΕΜΑ 1

 

1^ο υποερώτημα (μονάδες 10)

Με ποιους τρόπους, κατά τη συγγραφέα του Κειμένου 1, μαθαίνει κάποιος πιο αποτελεσματικά μια ξένη γλώσσα; (γύρω στις 60 λέξεις).

Μονάδες 10

 

2^ο υποερώτημα (μονάδες 10)

Να εντοπίσεις στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 1 («Ο άνθρωπος μαθαίνει ξένες γλώσσες … να μάθει από αυτά και να πάει παρακάτω») δύο διαφορετικές μεθόδους, με τις οποίες οργανώνεται ο λόγος σε αυτή. Να τις κατονομάσεις (μονάδες 4), να καταγράψεις τα χωρία που τις εντόπισες (μονάδες 4) και τις συναφείς με αυτές διαρθρωτικές λέξεις (μονάδες 2).

Μονάδες 10

 

3^ο υποερώτημα (μονάδες 15)

Στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 1 χρησιμοποιείται το ρήμα μαθαίνω με διάφορες σημασίες (λ.χ. διδάσκομαι, αποστηθίζω, συνηθίζω, αποκτώ, αφομοιώνω κ.ά.). Να αντικαταστήσεις τους τύπους του ρήματος που είναι υπογραμμισμένοι [μαθαίνει, να μάθουμε (το 1^ο), να μάθουμε (το 2^ο), να μαθαίνουμε, να μάθει ] με ισοδύναμο νοηματικά ρήμα ή ρηματικό σύνολο στον κατάλληλο τύπο.

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ 2 (μονάδες 30)

Σε ένα άρθρο (350 περίπου λέξεων) που θα δημοσιευθεί στον ιστότοπο του σχολείου σας να εξετάσετε την αξία της εκμάθησης ξένων γλωσσών για το άτομο και την κοινωνία, αναφέροντας τους λόγους για τους οποίους η γλωσσομάθεια σήμερα αποτελεί σημαντικό εφόδιο για εσάς.

 

ΘΕΜΑ 3 (μονάδες 20)

Να αναφερθείτε στο είδος του αφηγητή της ιστορίας (χαρακτηρισμός, ρηματικό πρόσωπο, εστίαση) στο Κείμενο 2.

Μονάδες 20

 

 

ΘΕΜΑ 4 (μονάδες 15)

Στο απόσπασμα του Κειμένου 2 παρουσιάζονται οι δεσμοί αίματος ανάμεσα σε μητέρα και γιο καθώς και ανάμεσα σε δύο αδέρφια (τον Γιάννη και τον Μηνά). Να περιγράψεις με σχετικές αναφορές στο κείμενο τους δεσμούς αυτούς (μονάδες 6) και να αποδώσεις τα κοινωνικά στερεότυπα ή τις αξίες που εκφράζονται. (μονάδες 4) Αυτά τα στερεότυπα ή οι αξίες υπάρχουν και στη δική σου εποχή και κοινωνία; (μονάδες 5) Η απάντησή σου να έχει έκταση 150 περίπου λέξεων.

Μονάδες 15

[1] Ντόκος (ο): προβλήτα λιμανιού

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΘΕΜΑΤΑ

 

ΘΕΜΑ 1

 

1^ο υποερώτημα

 

Τρόποι αποτελεσματικής εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας:

• Η γλώσσα μαθαίνεται μέσα από τη σύνδεση του νέου με το παλιό, την αναγνώριση μοτίβων, τη συνεχή εξάσκηση και τα λάθη που κάνουν οι χρήστες της,
• Το μυαλό όσων μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα, για να νοηματοδοτήσουν τον κόσμο γύρω τους, εκτίθεται σε μοτίβα (οργάνωση του γλωσσικού υλικού σε κατηγορίες).

 

2^ο υποερώτημα

1η μέθοδος ανάπτυξης: αντίθεση («Η κλασική εκπαίδευση, όμως … ως τέτοιο»). Χρήση της συνδετικής λέξης όμως.

2η μέθοδος ανάπτυξης: αιτιολόγηση («γιατί πολύ απλά… από όλα αυτά»). Χρήση της συνδετικής λέξης γιατί.

 

ή

συνδυασμός μεθόδων: αντίθεση και αίτιο αποτέλεσμα («Αντιθέτως … να πάει παρακάτω».

Χρήση των λέξεων αντιθέτως και όταν (που δηλώνει προϋπόθεση και έμμεσα τον παράγοντα – αίτιο που θα οδηγήσει στο αποτέλεσμα που δηλώνεται στην αρχή της περιόδου λόγου: «κάποιος οδηγείται στο να κατακτήσει μια γλώσσα».

 

 

3ο υποερώτημα

μαθαίνει: διδάσκεται

να μάθουμε (το 1ο): αποκτήσουμε/ κατακτήσουμε/ αφομοιώσουμε

να μάθουμε (το 2ο): συνηθίσουμε

να μαθαίνουμε: αποστηθίζουμε

να μάθει: αποκτήσει γνώσεις/ διδαχθεί

 

ΘΕΜΑ 2

 

Η αξία της γλωσσομάθειας

Πρόλογος

• Η γλωσσομάθεια είναι απαραίτητο και σημαντικό εφόδιο της σύγχρονης εποχής.
• Σύνδεση με την παγκοσμιοποίηση και την επικοινωνία.

 

Κύριο Μέρος

Α. Οφέλη για το άτομο

• Επαγγελματικές προοπτικές: αύξηση εισοδήματος, περισσότερες και καλύτερες προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης.
• Ακαδημαϊκή εξέλιξη: πρόσβαση σε σπουδές και μεταπτυχιακά.
• Ανάπτυξη γνωστικών δεξιοτήτων: καλύτερη μνήμη, αναλυτική σκέψη, κατηγοριοποίηση πληροφοριών.
• Ενίσχυση αυτοπεποίθησης: χρήση γλώσσας, υπέρβαση λαθών, συνεχής βελτίωση.

 

Β. Οφέλη για την κοινωνία

• Βελτίωση επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ λαών.
• Ανάπτυξη οικονομίας μέσω εμπορίου, τουρισμού, πολιτιστικών ανταλλαγών.
• Προώθηση της πολυπολιτισμικότητας και της κατανόησης του «άλλου».

 

Επίλογος

• Η γλωσσομάθεια σημαντική επένδυση για το μέλλον.
• Κάλεσμα για ενεργή ενασχόληση με ξένες γλώσσες ως μέσο προσωπικής και κοινωνικής προόδου.

 

ΘΕΜΑ 3

Ετεροδιηγητικός αφηγητής (δε συμμετέχει στην ιστορία που αφηγείται).

Αφήγηση σε γ´ πρόσωπο (ήρθε, κατέβηκαν)

Μηδενική εστίαση (Σαν άντρες, προσπαθούν να δώσουν συγκρατημένη τυπικότητα στις εκδηλώσεις τους. Πίσω όμως από την προσπάθεια, η αγάπη δεν μπορεί να κρυφτεί.)

 

ΘΕΜΑ 4

 

Περιγραφή δεσμών αίματος:

• Η μητέρα αγαπάει τον μικρό της γιο και ετοιμάζεται να τον υποδεχτεί, καθώς αυτός φτάνει με το πλοίο
• Ο γιος σέβεται τη μητέρα του («φιλάει το χέρι της μητέρας του, με σεβασμό βαθύ»)
• Τα αδέρφια (ο Μηνάς και ο Γιάννης) «αγκαλιάζονται και φιλιούνται» δείχνοντας την αγάπη που έχουν ο ένας για τον άλλον.

Κοινωνικά στερεότυπα ή αξίες:

• Η Ελληνίδα μητέρα αγαπά τα παιδιά της και τα φροντίζει όποια ηλικία και αν έχουν («Μα το φαινόμενο είναι ξεχωριστό; Ή μήπως αντιπροσωπεύει μια γενικότερη ελληνική πραγματικότητα;»)
• Τα παιδιά σέβονται τη μητέρα τους («Ο Μηνάς φιλάει πρώτα το χέρι της μητέρας του»)
• Οι άντρες έχουν πιο συγκρατημένες κοινωνικές αντιδράσεις, δεν είναι τόσο εκδηλωτικοί όσο οι γυναίκες και δεν εκφράζουν φανερά τα συναισθήματά τους («Σαν άντρες, προσπαθούν να δώσουν συγκρατημένη τυπικότητα στις εκδηλώσεις τους»).

Προσωπική άποψη:

Στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία ο ιερός δεσμός αίματος παραμένει, αλλά οι μανάδες επιδιώκουν τα παιδιά τους να είναι πιο ανεξάρτητα. Άλλωστε, οι περισσότερες είναι εργαζόμενες και τα παιδιά μαθαίνουν να αναλαμβάνουν ευθύνες και να φροντίζουν το σπίτι. Επίσης, οι άντρες σήμερα είναι πιο εκδηλωτικοί και εκφράζουν τα συναισθήματά τους, χωρίς να ντρέπονται.

«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».

Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok