Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Χάσμα γενεών (Κριτήριο αξιολόγησης)

Νέα Ελληνικά Γ´ ΕΠΑΛ: Χάσμα γενεών (Κριτήριο αξιολόγησης)

Α. Μη λογοτεχνικό κείμενο

Η συμπεριφορά των γονιών και η επίπτωσή της στους εφήβους

Το κείμενο είναι διασκευή από την ομιλία τού Γ. Φράντζιου στον Δήμο Υμηττού στις 26.4.1991 και αντλήθηκε από το διαδίκτυο.

 

            Η διαδικασία του αποχωρισμού και της εξατομίκευσης με στόχο τη διαμόρφωση μιας προσωπικής ταυτότητας αφορά όλα τα μέλη τής οικογένειας και προϋποθέτει μια αμοιβαία κίνηση με την οποία ο έφηβος απομακρύνεται από τους γονείς του και αυτοί από τον έφηβο.

            Σ’ αυτή την πορεία, οι γονείς βρίσκονται αντιμέτωποι με την εφηβική φαντασία που βρίσκεται στο απόγειό[1]της, τη στιγμή κατά την οποία οι ίδιοι είναι συμβιβασμένοι με την πραγματικότητα τής ζωής. Βρίσκονται αντιμέτωποι με την ανάδυση τής σωματικής ρώμης[2] των εφήβων, ενώ οι ίδιοι βιώνουν το τέλος της ακμής της. Επιχειρούν να κατανοήσουν τα οράματα των εφήβων για το μέλλον, ενώ οι ίδιοι έχουν κυρίως παρελθόν και το μέλλον τους μοιάζει με «άδεια φωλιά». Καλούνται να διαχειριστούν την απώλεια τού «προστατευτικού» και «παντοδύναμου» τους ρόλου με τον οποίο εξιδανικευτικά τους έβλεπαν ως τότε τα παιδιά τους, ενώ τώρα αυτός ο ρόλος όχι μόνο είναι περιττός, αλλά και «εμποδιστικός». Και τέλος, σε όλα αυτά προστίθεται πολύ συχνά και ο θάνατος των δικών τους γονιών.

            Είναι απόλυτα φυσικό, συνεπώς, αυτές οι αλλαγές να τους δημιουργούν αρνητικά συναισθήματα, όπως ζήλια, ανησυχία, έχθρα, θλίψη, που πολύ συχνά τους οδηγούν να αντιμετωπίζουν την εφηβική ηλικία με αρνητικές φαντασιώσεις, οι οποίες ξεπηδούν είτε από τις αναμνήσεις της δικής τους εφηβείας, είτε από ιστορίες τρόμου και φρίκης για καταχρήσεις από τους εφήβους. Παρόμοιες συμπεριφορές είναι συχνά τόσο δραματικές, ώστε δημιουργούν λανθασμένες εντυπώσεις για την πραγματικότητα.

            Αν, λοιπόν, οι γονείς κυριεύονται από τέτοιους φόβους για τον αποχωρισμό των παιδιών και δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν ώριμα, δηλαδή με κατανόηση και ενσυναίσθηση[3], αυτή την εξελικτική πορεία τής οικογένειας, είναι πολύ πιθανό οι έφηβοι να υιοθετήσουν ακραία πρότυπα συμπεριφοράς.

            Ας πάρουμε ως παράδειγμα τον γονιό που ως έφηβος είχε αναγκαστεί να καταπνίξει όλες του τις επιθυμίες και την ανάγκη του για ανεξαρτησία, φαινόμενο αρκετά συχνό στις προηγούμενες γενεές. Αντιμετωπίζοντας την εφηβεία των δικών του παιδιών, αναπολεί αυτή την «τόσο ωραία εποχή» («τι καλά που ήταν τότε!» λέει και ξαναλέει), μεταβάλλει την τότε παθητική του στάση σε ενεργητική και τα βάζει με το παιδί του που προσπαθεί τώρα με τη σειρά του να ανεξαρτητοποιηθεί. Υιοθετώντας, όμως, αυταρχική συμπεριφορά, πυροδοτεί έναν φαύλο κύκλο συγκρούσεων με απρόβλεπτες συνέπειες.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

Α1. α) Γιατί οι γονείς δυσκολεύονται να διαχειριστούν την εφηβεία των παιδιών τους, σύμφωνα με το κείμενο;

 

β) Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως Σωστές (Σ) ή Λανθασμένες (Λ) με βάση το περιεχόμενο του κειμένου:

1. Η διαδικασία αποχωρισμού αφορά μόνο τον έφηβο και όχι τους γονείς.
2. Οι γονείς συχνά βιώνουν αρνητικά συναισθήματα κατά την εφηβεία των παιδιών τους.
3. Η εφηβεία των παιδιών δεν επηρεάζει τον τρόπο που οι γονείς βλέπουν τον εαυτό τους.
4. Οι φόβοι των γονέων μπορούν να οδηγήσουν τους εφήβους σε ακραίες συμπεριφορές.
5. Η αυταρχική στάση των γονέων μπορεί να ενισχύσει τις συγκρούσεις με τους εφήβους.

 

Μονάδες 15

2^η δραστηριότητα

 

α) συνεπώς, όπως, λοιπόν, ώστε, όμως. Τι δηλώνουν οι παραπάνω διαρθρωτικές λέξεις που συμβάλλουν στη συνοχή του κειμένου;

 

β) Να γράψετε ένα αντώνυμο για κάθε μία από τις υπογραμμισμένες λέξεις του κειμένου: πιθανό, ανεξαρτησία, παθητική, αυταρχική, απρόβλεπτες.

 

γ) είναι πολύ πιθανό οι έφηβοι να υιοθετήσουν ακραία πρότυπα συμπεριφοράς.

1. Στην πιο πάνω πρόταση η σύνταξη είναι ενεργητική ή παθητική;
2. Να μετατρέψετε την πιο πάνω πρόταση στην αντίθετη συντακτική μορφή.

 

Μονάδες 15

 

 

3^η δραστηριότητα

Α3. Στο κείμενο τονίζονται οι επιπτώσεις της συμπεριφοράς των γονέων προς τους εφήβους. Με αφορμή τα στοιχεία που παρατίθενται στο κείμενο, να αναφερθείς στα θέματα που συχνά προκαλούν συγκρούσεις των εφήβων με τους γονείς στο οικογενειακό περιβάλλον και να προτείνεις τρόπους με τους οποίους μπορούν να αποφευχθούν οι εντάσεις. Να καταθέσεις τις απόψεις σου σε ομιλία 200-250 λέξεων που θα εκφωνήσεις σε ημερίδα που διοργανώνει το σχολείο σου με θέμα «Γονείς και έφηβοι: η αιώνια σύγκρουση».

Μονάδες 20

 

Β. Λογοτεχνικό κείμενο

ΧΑΛΙΛ ΓΚΙΜΠΡΑΝ

«Για τα παιδιά»

Το ποίημα ανήκει στην ποιητική συλλογή του Λιβανέζου ποιητή «Ο προφήτης» (1923), η οποία αποτελεί το διασημότερο έργο του και μεταφράστηκε σε πάνω από 40 διαφορετικές γλώσσες.

 

Τα παιδιά σου δεν είναι παιδιά σου.
Είναι οι γιοι και οι κόρες της λαχτάρας της Ζωής για τη Ζωή.
Δημιουργούνται διαμέσου εσένα, αλλά όχι από σένα.
Κι αν και βρίσκονται μαζί σου, δε σου ανήκουν.

Μπορείς να τους δώσεις την αγάπη σου, αλλά όχι τις σκέψεις σου.
Αφού ιδέες έχουν δικές τους.
Μπορείς να δίνεις μια στέγη στο σώμα τους, αλλά όχι και στις ψυχές τους.
Αφού οι ψυχές τους κατοικούν στο σπίτι του αύριο,
που, εσύ δεν πρόκειται να επισκεφτείς ούτε και στα όνειρά σου.
Μπορείς να προσπαθήσεις να τους μοιάσεις,
αλλά μη γυρέψεις να τα κάνεις σαν εσένα.
Αφού η ζωή δεν πάει προς τα πίσω, ούτε ακολουθεί στο δρόμο του το χτες.

Είσαι το τόξο από το οποίο τα παιδιά σου,
ωσάν ζωντανά βέλη ξεκινάνε για να πάνε μπροστά.

Ο Τοξότης βλέπει στόχο στη γραμμή του Απείρου
και σε λυγίζει με τη δύναμή Του, ώστε οι σαΐτες Του
να φύγουν γοργά και να φτάσουν μακριά.
Δεχτείτε το λύγισμά σας στα χέρια Του με χαρά.
Γιατί αυτός, όπως αγαπά τη σαΐτα που εκτοξεύεται,
αγαπά και τόξο που είναι σταθερό.

 

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1^η δραστηριότητα

 

Β1. Ποιο είναι το βασικό μήνυμα του κειμένου σχετικά με τη σχέση γονέων και παιδιών;

Μονάδες 15

 

 

 

 

^2η δραστηριότητα

Β2. α) Ποια λειτουργία επιτελεί η χρήση του β΄ ενικού προσώπου στο ποίημα;

β) Να εντοπίσεις και να καταγράψεις στο τετράδιό σου μία μεταφορά, μια παρομοίωση και μία επανάληψη.

Μονάδες 15

 

 

^3η δραστηριότητα

Β3. Μολονότι ο πρώτος στίχος του ποιήματος περιέχει μια παραδοξολογία, δηλ. μια διατύπωση που φαίνεται παράξενη εκ πρώτης όψεως, το ποιητικό υποκείμενο προσπαθεί να την επιβεβαιώσει χρησιμοποιώντας επιχειρήματα-προτροπές προς τους γονείς.  Αφού τα εντοπίσεις, να εξηγήσεις αν τα επιχειρήματα αυτά έχουν ισχύ, κατά τη γνώμη σου, και για τους γονείς της εποχής μας. Να καταγράψεις την απάντηση σου σε ένα κείμενο 100-150 λέξεων.

Μονάδες 20

[1] απόγειο: (μτφ) αποκορύφωμα

[2] ρώμης: δύναμης

[3] Ενσυναίσθηση: η κατανόηση του άλλου, η ικανότητα του ατόμου να κατανοήσει τη θέση του άλλου.

«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».

Ακολουθείστε μας και στο Tik Tok