Θέματα 2026 – Νέα Ελληνικά – ΕΠΑΛ
Ενδεικτικές απαντήσεις
Θέμα Α1α
Οι δύο αρχές του μπάσκετ που κατά τον Ντέιβιντ Χολάντερ είναι επίκαιρες σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς είναι η απουσία σταθερών θέσεων και η υπέρβαση. Όπως στο μπάσκετ δεν υπάρχουν σταθερές θέσεις, έτσι και στη ζωή δεν υπάρχει σταθερότητα σ’ έναν κόσμο που διαρκώς αλλάζει και δημιουργεί την ανάγκη της προσαρμογής, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τις νέες συνθήκες και τα νέα δεδομένα. Σημαντική ωστόσο είναι και η αρχή της υπέρβασης, καθώς το μπάσκετ ως άθλημα με «υπερυψωμένο» στόχο που απαιτεί να συνεργαζόμαστε και να ανυψωνόμαστε μας διδάσκει να θέτουμε υψηλούς στόχους και να επιχειρούμε αυτό που άλλοι θεωρούν αδύνατο. Στο μπάσκετ και στη ζωή η υπέρβαση των ορίων αποτελεί τη μόνη λύση των προβλημάτων.
Θέμα Α1β
Τα πέντε (5) μέσα πειθούς που ζητούνται είναι τα ακόλουθα:
Αφήγηση: «όταν ήμουν έξι ετών, ο πατέρας μου ασφαλτόστρωσε την αυλή μας και έστησε μία κανονική μπασκέτα. Τότε έμαθα το πρώτο πράγμα που μαθαίνει κανείς, όταν ξεκινά μπάσκετ»
Μεταφορική χρήση της γλώσσας: «Κοίτα ψηλά … βιώσιμος προσανατολισμός … βαθιά ανθρώπινος … να πορεύεσαι μέσα στον κόσμο»
Ασύνδετο σχήμα: «Είναι ένας ισχυρός, βασικός, βιώσιμος προσανατολισμός, ένας βαθιά ανθρώπινος και εμπνευσμένος τρόπος»
Ευθύς λόγος: «Κοίτα ψηλά»
Πρώτο ρηματικό πρόσωπο: «Όταν ήμουν έξι ετών … έμαθα»
Θέμα Α2α
Ο τίτλος έχει μορφή ρητορικής ερώτησης που συνδυάζεται με δυνητική έγκλιση («Θα μπορούσε») και τη μεταφορά «να σώσει τον κόσμο» σε τρίτο ενικό πρόσωπο με υποτακτική έγκλιση. Με τη μορφή του προκαλεί το ενδιαφέρον, προσελκύει την προσοχή του αναγνώστη, παράγει προβληματισμό και κινητοποιεί συναισθηματικά και ενθαρρυντικά. Παράλληλα, αποδίδει ικανοποιητικά το θέμα του κειμένου που αναφέρεται στις αρχές του μπάσκετ που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στη ζωή. Αποδίδει όμως και τη θέση τη συντάκτη μέσα από τη λανθάνουσα απάντηση στο ρητορικό ερώτημα. Κατά συνέπεια ο τίτλος είναι επικοινωνιακά αποτελεσματικός.
Θέμα Α2β
Το νόημα της αναλογίας βασίζεται στη σκέψη ότι η ζωή μοιάζει με το μπάσκετ και γι’ αυτό κάποιες αρχές του μπάσκετ θα μπορούσαν να εφαρμοστούν επιτυχώς στη ζωή. Στην προκειμένη περίπτωση η μπασκετική αρχή της υπέρβασης είναι ένα στοιχείο χρήσιμο για τη ζωή. Το μπάσκετ είναι το μοναδικό άθλημα που έχει «υπερυψωμένο» στόχο και μας καλεί να συνεργαζόμαστε και να προσαρμοζόμαστε σε έναν ανοδικό προσανατολισμό, θέτοντας υψηλούς στόχους και ξεπερνώντας εμπόδια και όρια που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδύνατο να ξεπεραστούν. Αυτή η νοοτροπία μπορεί να είναι ωφέλιμη στην ανθρώπινη ζωή. Τέλος, με τη χρήση της αναλογίας ο ομιλητής επιχειρεί να διασαφηνίσει τη βασική του θέση, να συνδέσει τη θεωρητική του σκέψη με την εμπειρική πραγματικότητα και να προσδώσει στον λόγο του ζωντάνια, παραστατικότητα, σαφήνεια και αλληγορικό χαρακτήρα.
Θέμα Α2γ
δυσπιστία ≠ εμπιστοσύνη
αποσύνθεσης ≠ συγκρότησης
μεταβαλλόμενο ≠ σταθερό
Θέμα Α3
Τα αναγκαία εφόδια των νέων σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο
Κατόπιν μιας εποικοδομητικής συζήτησης μέσα στην τάξη για το μάθημα των Νέων Ελληνικών καταλήξαμε σε μια ενδιαφέρουσα διαπίστωση: σ’ έναν κόσμο που αλλάζει συνεχώς εξαιτίας της τεχνολογικής προόδου, της παγκοσμιοποίησης και των κοινωνικών εξελίξεων, η πραγματοποίηση των νεανικών ονείρων απαιτεί περισσότερα εφόδια από ό,τι στο παρελθόν. Πάνω σε αυτό το θέμα θα ήθελα να καταθέσω μερικές προσωπικές σκέψεις σε άρθρο για τη σχολική μας εφημερίδα.
Αρχικά, απαραίτητο εφόδιο είναι η ποιοτική μόρφωση και η διάθεση για διαρκή μάθηση. Οι συνεχείς αλλαγές στον επαγγελματικό και κοινωνικό χώρο απαιτούν ανθρώπους που είναι πρόθυμοι να ανανεώνουν τις γνώσεις τους και να προσαρμόζονται σε νέα δεδομένα. Παράλληλα, σημαντικές είναι δεξιότητες όπως η κριτική σκέψη, η δημιουργικότητα, η συνεργασία, η αποτελεσματική επικοινωνία και η ψυχική αντοχή, που βοηθούν τους νέους να ανταποκρίνονται στις νέες προκλήσεις, να διεκδικούν τους στόχους τους, να βρίσκουν λύσεις και να αξιοποιούν τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται.
Εξίσου όμως σημαντικές είναι και οι ηθικές αξίες και τα στοιχεία της προσωπικότητας. Η αυτοπεποίθηση, η επιμονή, η υπομονή, η συνέπεια, η εργατικότητα και η υπευθυνότητα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την επίτευξη κάθε στόχου. Οι νέοι χρειάζεται να πιστεύουν στις δυνατότητές τους, να μην απογοητεύονται από τις δυσκολίες και να αντιμετωπίζουν την αποτυχία ως ευκαιρία μάθησης και βελτίωσης και όχι σαν ανυπέρβλητο εμπόδιο που οδηγεί στην παραίτηση. Μόνο με αυτή την αισιόδοξη και εποικοδομητική στάση ζωής και διαχείρισης των δυσκολιών της μπορεί κάθε νέος και κάθε άνθρωπος γενικότερα να προχωρήσει στον όμορφο δρόμο της.
Συμπερασματικά, η εκπλήρωση των ονείρων σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο προϋποθέτει συνδυασμό γνώσεων, δεξιοτήτων και αξιών. Όσο οι νέοι επενδύουν στη μόρφωση, στην προσωπική τους καλλιέργεια και στη συνεχή προσπάθεια και εξέλιξη, τόσο αυξάνουν τις πιθανότητες να μετατρέψουν τα όνειρά τους σε πραγματικότητα.
(280 λέξεις)
Θέμα Β1
Το ποιητικό υποκείμενο «ζωγραφίζει» τις μέρες του με τις δυνάμεις της ποιητικής φαντασίας, της καρδιάς και της σκέψης. Αντλεί τα «χρώματά» του από τα συναισθήματα της καρδιάς («της καρδιάς τ’ αλφαβητάρι») και τις αξίες του από τον εσωτερικό κόσμο του πνεύματός του («τα υλικά απ’ της σκέψης το εργαστήρι»). Έτσι, μεταμορφώνει την καθημερινότητά του σε μια δημιουργική και ψυχοπνευματική εμπειρία γεμάτη νόημα και έμπνευση. (64 λέξεις)
Θέμα Β2α
Πρώτο ρηματικό πρόσωπο οριστικής έγκλισης: «Ζωγραφίζω … Παίρνω … ταξιδεύω … Ορειβατώ … χάνομαι». Με το πρώτο ρηματικό πρόσωπο οριστικής έγκλισης το ποιητικό υποκείμενο εκφράζει την προσωπική σκέψη, το προσωπικό συναίσθημα και το προσωπικό βίωμα με βεβαιότητα, σιγουριά και ασφάλεια.
Πρώτο ρηματικό πρόσωπο υποτακτικής έγκλισης: «Να ζωγραφίσω». Με το πρώτο ρηματικό πρόσωπο υποτακτικής έγκλισης το ποιητικό υποκείμενο εκφράζει την προσωπική επιθυμία, προσδοκία, βούληση ή επιδίωξη για όσα ονειρεύεται να κάνει στο άμεσο και λιγότερο άμεσο μέλλον.
Θέμα Β2β
Μεταφορά: «Ζωγραφίζω τις μέρες μου»
Επανάληψη: «Ζωγραφίζω … Να ζωγραφίσω»
Προσωποποίηση: «ένα όνειρο που με παιδεύει»
Θέμα Β3
Στους τελευταίους στίχους το ποιητικό υποκείμενο εκφράζει το όνειρό του να «ζωγραφίσει τις μέρες όλου του κόσμου με ποιήματα». Επιθυμεί δηλαδή να προσφέρει σε όλους τους ανθρώπους χαρά, αισιοδοξία και ελπίδα μέσα από τη δύναμη της Ποίησης και της Τέχνης που ποτίζουν και τη δική του ψυχή με τα ίδια συναισθήματα. Οραματίζεται έναν κόσμο καλύτερο, γεμάτο αγάπη, ανθρωπιά και ευτυχία, όπως φαίνεται από τις εικόνες που είναι «γεμάτες ήλιο και γελαστά παιδιά». Το όνειρο αυτό θα μπορούσε να εμπνεύσει και τους σημερινούς νέους, καθώς προβάλλει αξίες που παραμένουν διαχρονικές, όπως η ανθρωπιά, η δημιουργικότητα και η αισιοδοξία. Σε μια εποχή γεμάτη προβλήματα και αβεβαιότητα, το μήνυμα του ποιήματος υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση του κόσμου μέσα από την προσωπική ευαισθησία και τη θετική του στάση απέναντι στη ζωή, όπως βέβαια εκφράζονται στην Ποίηση και γενικότερα στην Τέχνη.
………………………………………………………………..
Καλή δύναμη και καλή συνέχεια σε όλα τα παιδιά των ΕΠΑΛ που προσήλθαν από σήμερα στον επίπονο στίβο των εξετάσεων.
Δημήτρης Περβολιανάκης
